Hé lộ những điều chưa kể về GS. Hoàng Xuân Sính - nữ giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam qua bộ phim tài liệu cuộc đời bà

Phim tài liệu “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” nằm trong hạng mục đề tài Danh nhân, Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá Việt Nam được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đặt hàng Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất. Thuộc chương trình “Điểm hẹn 87” - nơi tôn vinh những giá trị văn hóa, con người, lịch sử Việt Nam thông qua những thước phim tài liệu, “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” lần đầu được công chiếu tới công chúng vào ngày 11.5 vừa qua tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia.

Sau thành công của buổi công chiếu, phim tài liệu được trình chiếu tại Hội trường Tạ Quang Bửu, Trường Đại học Thăng Long vào ngày 25.5, giúp cán bộ, giảng viên và sinh viên có cơ hội tiếp cận gần hơn với thước phim giàu giá trị về nhà sáng lập Nhà trường. Đặc biệt, buổi chiếu phim vinh dự có sự tham gia của GS. Hoàng Xuân Sính, đây là lần xuất hiện hiếm hoi của giáo sư trước công chúng ở tuổi 93.

Không chỉ là một buổi chiếu phim, sự kiện còn là dịp để nhiều thế hệ Thăng Long cùng tri ân nhà giáo đáng kính, đồng thời nhìn lại bước phát triển lịch sử của Nhà trường từ những ngày đầu gian khó.

Với những tư liệu lịch sử quý giá cùng lời kể từ gia đình GS. Hoàng Xuân Sính và những giáo sư, phó giáo sư đầu ngành tại Việt Nam, “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” không chỉ đưa người xem ngược dòng thời gian để nhìn lại hành trình đóng góp bền bỉ của nữ giáo sư cho giáo dục và nghiên cứu khoa học, mà còn khắc họa đầy cảm xúc chân dung một người mẹ, một người phụ nữ Việt Nam tận tâm cống hiến cho đất nước, vừa làm tròn bổn phận riêng cho gia đình. Chính sự gần gũi, dung dị ấy giúp bộ phim phim chạm tới cảm xúc của người xem đồng thời truyền cảm hứng mạnh mẽ về bản lĩnh, tinh thần dám nghĩ dám làm của nữ giáo sư.

Nổi bật trong những điều chưa từng có tiền lệ mà GS. Hoàng Xuân Sính đã làm được đó là sáng lập Trường Đại học Thăng Long - trường đại học ngoài công lập đầu tiên tại Việt Nam ra đời năm 1988. Đây cũng chính là tiền đề cho các trường đại học tư thục tại Việt Nam ra đời và phát triển về sau.

Việc lựa chọn phương pháp giáo dục tại Trường Đại học Thăng Long từ những ngày đầu đã cho thấy tầm nhìn của GS. Hoàng Xuân Sính để sinh viên bắt kịp với tri thức thế giới. Chia sẻ về định hướng chương trình đào tạo của Nhà trường vào lúc ấy, GS. Hoàng Xuân Sính quả quyết: “Trước hết, tôi nhìn thấy rằng tương lai mình phải học tiếng Anh. Lúc đó, tất cả các trường công dạy chỉ 01 ngoại ngữ là tiếng Nga […]. Tôi đưa ra 03 ngoại ngữ là Nga, Anh, Pháp để tuỳ sinh viên chọn.” Nữ giáo sư cũng đưa ra quyết định: “Lúc đó, Kế toán của mình là Kế toán Việt - Kế toán của một nền kinh tế kế hoạch. Tôi hiểu rằng trong tương lai không thể thế được. Tôi dạy luôn 03 Kế toán: Kế toán Việt Nam để chiều lòng Bộ, rồi Kế toán Mỹ, Kế toán Pháp.”

Từ định hướng đó, Trường Đại học Thăng Long trở thành một trong những đơn vị đại học đầu tiên đưa chương trình Kế toán Mỹ theo mô hình kinh tế thị trường vào giảng dạy và liên tục cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế cho đến ngày nay. Lựa chọn giảng dạy chương trình định hướng Toán - Tin, đưa tiếng Anh, tiếng Pháp hay Kế toán Mỹ, Kế toán Pháp vào chương trình giáo dục đại học - đây là những minh chứng cho thấy tầm nhìn vượt thời đại của GS. Hoàng Xuân Sính ngày ấy đã đúng với thực tiễn trong tương lai.

Cho đến nay, tư duy giáo dục hiện đại của GS. Hoàng Xuân Sính vẫn hiện diện rõ nét trong triết lý giáo dục của Trường Đại học Thăng Long. Trả lời trong phim tài liệu, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Thăng Long đồng thời là con trai của GS. Hoàng Xuân Sính, Thầy Trương Ngọc Kim đưa ra liên hệ giữa tư tưởng của nữ giáo sư và tinh thần đổi mới của ngôi trường: “Cách ăn mặc của mẹ tôi rất trẻ trung. Tư tưởng đó mang vào môi trường giáo dục tôi thấy rất tốt. Chính tư tưởng của bà đã lan truyền đến hình ảnh của Trường Đại học Thăng Long ngày hôm nay. Nó thể hiện ở kiến trúc, trong cách đào tạo, giáo dục con người ở Trường Đại học Thăng Long. Chúng tôi tạo ra các không gian, các khu học tập, khu vui chơi hài hoà để sinh viên có được năng lượng tích cực trong nghiên cứu. Đây là nơi để sinh viên khi đến họ cảm thấy hạnh phúc.”

Từ các giảng đường lớn, chuỗi phòng thực hành mô phỏng, studio sáng tạo đến các không gian tự học mở, mọi trải nghiệm học tập được thiết kế để sinh viên Thăng Long phát triển toàn diện.

GS.TSKH Hà Huy Khoái

Chia sẻ về cuộc đời cống hiến của GS. Hoàng Xuân Sính, GS.TSKH Hà Huy Khoái, Viện trưởng Viện Toán học và Khoa học ứng dụng Thăng Long, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Thăng Long, Nguyên Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam chia sẻ: “Trong toán học, Giáo sư Sính để lại cái gọi là Bất biến Sính. Còn trong cuộc đời, tôi nghĩ cái bất biến của giáo sư chính là lòng yêu nước và lòng yêu khoa học. Tổ quốc và khoa học là hai cái bất biến trong cuộc đời GS. Hoàng Xuân Sính.”

Bất biến Sính (Sính invariant) là một khái niệm trong lý thuyết Gr-phạm trù do GS. Hoàng Xuân Sính phát triển trong luận án Tiến sĩ (bảo vệ năm 1974 tại Đại học Paris 7) dưới sự hướng dẫn của thiên tài toán học nước Pháp GS. Alexander Grothendieck.

Để tạo thêm không gian chiêm nghiệm về phim, sự kiện được mở màn bởi tọa đàm thảo luận với sự tham gia của Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Thăng Long, Thầy Trương Ngọc Kim, Giám đốc sản xuất NSƯT. Trịnh Quang Tùng, Tổ chức sản xuất Lê Thuỳ Trang, và Quay phim Trịnh Công Sơn từ Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương. Những chia sẻ, thảo luận từ các khách mời đã hé lộ những góc nhìn đa chiều về nữ giáo sư và những cống hiến của bà, về tình cảm và tâm huyết bà đã dành cho Trường Đại học Thăng Long và sự nghiệp khoa học giáo dục nước nhà.

Giám đốc sản xuất Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương gặp gỡ GS.TSKH.NGND Hoàng Xuân Sính.

Giám đốc sản xuất Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương NSƯT. Trịnh Quang Tùng bộc bạch kỷ niệm khi đoàn làm phim tìm mọi cách để liên hệ và thuyết phục Giáo sư Hoàng Xuân Sính để tham gia dự án: “Tôi đánh liều để gọi nhưng đầu tiên bà không nghe điện thoại, nhắn tin bà cũng không trả lời. Thôi chết rồi, quả này phim sắp đổ, vì nếu một bộ phim chân dung về một con người mà không có sự xuất hiện của bà thì sẽ không có sức thuyết phục[...]. Cuối cùng bà cũng nghe máy và trả lời một câu: “Làm phim về tôi làm gì, tôi già rồi. Nhiều người còn xứng đáng hơn tôi.” Câu nói ấy làm tôi xúc động. Tôi rất kính trọng bà - một người trí thức khiêm tốn, khiêm nhường, có trí tuệ thực sự và họ không nhận về mình. Họ làm được gì cho đất nước, cho con người, cho xã hội mới là quan trọng.”

Sinh viên Trường Đại học Thăng Long - những khán giả trẻ tuổi đã đón nhận phim với niềm xúc động và tự hào sâu sắc. Bạn Nguyễn Quỳnh Anh, sinh viên K35 ngành Truyền thông đa phương tiện chia sẻ cảm nghĩ: “Sau khi xem phim, em mới hiểu rằng để xây dựng ngôi trường Thăng Long như ngày hôm nay là cả một hành trình dài của các thế hệ đi trước. Em thực sự xúc động khi nhìn thấy các tư liệu cũ và nghe lời kể về hành trình cống hiến và sự hy sinh cho giáo dục của GS. Hoàng Xuân Sính. Câu chuyện trong phim giúp em nhận ra vì sao Trường Đại học Thăng Long luôn mang một tinh thần rất riêng: ứng dụng, tiên phong và luôn lấy người học làm trung tâm.”

Phim tài liệu “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” là một tác phẩm có giá trị đối với giáo dục và khoa học Việt Nam, ghi lại bước phát triển lịch sử của nền giáo dục đại học với sự ra đời của Trường Đại học Thăng Long. Qua các buổi công chiếu, phim đã thu hút nhiều khán giả là những nhà giáo dục, nhà nghiên cứu đến từ nhiều trường đại học lớn, bày tỏ niềm yêu mến và ngưỡng mộ với nữ giáo sư Hoàng Xuân Sính.