Nhưng tại một cuộc hội thảo bàn luận về 100 ngày đầu tiên nắm quyền của tân tổng thống Mỹ hôm thứ Ba, các chuyên gia đã đưa ra nhận xét rằng so với một Donald Trump “liều lĩnh” thì cách tiếp cận vấn đề của ông Biden có phần “lý trí” và dựa trên những nguyên tắc căn bản hơn ngay cả khi giữa Washington và Bắc Kinh vẫn có những cạnh tranh về mặt chiến lược.
“Đánh giá sau 100 ngày đầu tiên lên nắm quyền của Biden, khác với những gì chúng tôi mong đợi về những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ với Trung Quốc, chính quyền mới đã lựa chọn kế thừa, tiếp tục duy trì chính sách dưới thời người tiền nhiệm. Tuy nhiên, chính quyền Biden cũng có cách tiếp cận tập trung và có hệ thống hơn”, ông Ni Feng, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Mỹ thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc nhận định.
Vào hồi tháng 3, các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã từng có những xung đột, tranh cãi công khai trước truyền thông trong cuộc hội đàm cấp cao đầu tiên giữa hai nước tại Alaska. Bình luận về sự kiện này, ông Ni Feng cho rằng “tranh cãi trong một cuộc gặp mặt trực tiếp vẫn tốt hơn việc không cuộc gặp nào được tổ chức”.
Theo giáo sư Jia Qingguo từ Đại học Bắc Kinh, hai nước nên tránh để xảy ra những tranh cãi công khai trước máy quay như tại hội nghị ở Alaska tái diễn, thay vào đó nên tổ chức các cuộc thảo luận quan trọng, thiết yếu bằng cách kênh ngoại giao khác.
"Nếu Trung Quốc và Mỹ muốn cải thiện quan hệ và cùng ngồi xuống để đàm phán, phương án tốt nhất là không tổ chức các cuộc họp công khai bởi nó sẽ dễ bị chính trị hóa và chịu sự ảnh hưởng từ chính trị trong nước đối với cả hai bên", ông Jia nói. “Cách tốt nhất là sử dụng ‘ngoại giao kênh hai’ – hình thức đối thoại không chính thức, thực hiện thảo luận kín để đạt được sự đồng thuận trước khi chuyển sang hình thức đàm phán trực tiếp công khai, theo cách đó, cơ hội thành công là rất cao.”
Căng thẳng Mỹ - Trung đã liên tục leo thang và đạt đỉnh điểm dưới thời Tổng thống Donald Trump khi cuộc chiến thương mại giữa hai nước ảnh hưởng đến hầu hết mọi khía cạnh của quan hệ song phương và các kênh ngoại giao gần như đã hoàn toàn rơi vào bế tắc.
Khi tuyên thệ nhậm chức vào tháng 1, Tổng thống Joe Biden đã tuyên bố sẽ cứng rắn với Trung Quốc và tiếp tục duy trì hầu hết các chính sách của chính quyền tiền nhiệm, nhưng đã có một số kênh liên lạc giữa hai bên được nối lại sau đó, bao gồm chuyến thăm của Đặc phái viên về biến đổi khí hậu John Kerry đến Thượng Hải hồi tháng trước và việc Mỹ gần đây đã nới lỏng các hạn chế thị thực đối với sinh viên Trung Quốc.
Ông Biden đã mô tả Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh đáng gờm nhất” của Mỹ và tuyên bố đối đầu với Bắc Kinh về các vấn đề bao gồm nhân quyền, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chính sách kinh tế của nước này.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cũng cho biết Trung Quốc là thách thức địa chính trị lớn nhất mà Mỹ phải đối mặt trong thế kỷ 21 và Washington sẽ phải ngăn chặn nỗ lực của Bắc Kinh trong việc "chà đạp nền dân chủ" và xâm phạm nhân quyền.
Phát biểu tại buổi hội thảo hôm thứ Ba, ông Jia Kang, một nhà nghiên cứu từng làm việc cho Bộ tài chính Trung Quốc, cho biết các chính sách của chính quyền Biden ít hung hăng hơn Trump và điều đó cho phép Trung Quốc dễ dàng hơn trong việc triển khai những bước đi mang tính chiến lược.
“Thật tốt khi Biden xác định Nga là mối đe doạ còn Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh. Điều này có lợi cho Trung Quốc vì khi xác định Trung Quốc là một đối thủ có nghĩa là chúng ta có thể cạnh tranh một cách hòa bình và có thể chiến đấu mà không lo ngại sự rạn nứt”, ông Jia nói. “Miễn là mối quan hệ không hoàn toàn chia rẽ, chúng ta có thể duy trì tình hình và buộc Mỹ chấp nhận những khác biệt, khoảng cách giữa hai nước đang thu hẹp lại, nhưng đó chỉ là khi họ đã cạn kiệt mọi biện pháp để kiềm chế Trung Quốc”.
