Ngày 17/6, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại thủ đô Washington (Mỹ) đã tổ chức hội thảo quốc tế thường niên về Biển Đông lần thứ 15 dưới hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tham dự sự kiện có các cựu quan chức trong chính quyền Mỹ, cùng nhiều chuyên gia, học giả nổi tiếng đến từ Mỹ, Canada, Ba Lan, Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam.
Ngoài ra, Đô đốc Stephen Koehler - Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ - cũng tham dự trực tuyến và có bài phát biểu.
Đoàn Việt Nam do bà Nguyễn Thị Lan Hương, Giám đốc Trung tâm Luật quốc tế-Viện Biển Đông của Học viện Ngoại giao, dẫn đầu tham dự sự kiện.
Hội thảo là diễn đàn để các học giả, các nhà ngoại giao và giới nghiên cứu trên khắp thế giới thảo luận, đánh giá tình hình Biển Đông thời gian gần đây, các diễn biến pháp lý và cách thức quản lý tranh chấp, vai trò của các quốc gia bên ngoài khu vực như Ấn Độ, Hàn Quốc và châu Âu đối với vùng biển này.
Hội thảo cũng đưa ra các khuyến nghị, đề xuất phối hợp giữa các bên liên quan nhằm ứng phó các thách thức, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực để duy trì và bảo đảm tình hình Biển Đông một cách hòa bình và ổn định.
Các nghiên cứu được trình bày cho thấy tình hình Biển Đông ngày càng trở nên phức tạp, đặc biệt là trong bối cảnh môi trường quốc tế đầy biến động hiện nay.
Luật pháp đang được các quốc gia sử dụng như một công cụ để củng cố chủ quyền trên biển, nhưng việc áp dụng và giải thích luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, cần phải toàn diện, chính xác và không chọn lọc.
Biển Đông được đánh giá là vấn đề quốc tế, chứa đựng nhiều rủi ro và nếu xảy ra xung đột sẽ dễ bị leo thang, mở rộng.
Vì vậy, các nước cần kiềm chế, gương mẫu, không làm phức tạp tình hình, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế và UNCLOS năm 1982.
Bà Henrietta Levin, cựu quan chức Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ, hiện là chuyên gia nghiên cứu cấp cao của CSIS, đánh giá: “Tầm quan trọng chiến lược và kinh tế lớn của Biển Đông vẫn luôn hiện hữu, thậm chí ngày càng gia tăng khi xét đến những câu hỏi lớn về ổn định toàn cầu, trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và các nguyên tắc kinh tế cốt lõi. Rất nhiều vấn đề then chốt của thế giới hiện nay đều hội tụ tại Biển Đông, cả trong và xung quanh khu vực này.”
Phó Giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải (AMTI) thuộc CSIS Harrison Prétat nhận định: “Xét về tổng thể, bức tranh chiến lược Biển Đông vẫn có nhiều nét tương đồng trong nhiều năm qua: Trung Quốc duy trì sự hiện diện dày đặc, nhưng không thể ngăn chặn hiệu quả các hoạt động kinh tế và khẳng định chủ quyền của các nước Đông Nam Á.”
Đô đốc Stephen Koehler - Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương - đã trình bày tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông, nhấn mạnh vai trò của vùng biển này như một tuyến đường hàng hải quan trọng và mối liên quan của Biển Đông với sự ổn định khu vực.
Ông cũng dự báo thời gian tới căng thẳng trên Biển Đông có thể tiếp tục gia tăng, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các nỗ lực tập thể nhằm duy trì hòa bình trong khu vực.
Trong phần trình bày của đoàn Việt Nam, bà Nguyễn Thị Lan Hương đã tập trung đề cập các diễn biến pháp lý mới tại Biển Đông, đặc biệt là việc Việt Nam và Philippines vào tháng 6 và 7/2024 đã đệ trình lên Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa Liên hợp quốc hồ sơ về thềm lục địa mở rộng, qua đó giúp bức tranh pháp lý tại Biển Đông ngày càng trở nên rõ ràng hơn và gắn kết hơn giữa các quốc gia liên quan.
Bên cạnh đó, đại diện của Việt Nam cũng chia sẻ tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, theo đó Biển Đông không chỉ là nơi thử thách các cơ chế pháp lý quốc tế, mà còn là mặt trận quan trọng để bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, có ảnh hưởng sâu rộng đến hòa bình và ổn định không chỉ trong khu vực, mà trên toàn thế giới.
Ngoài ra, phía Việt Nam cũng đề cao trách nhiệm của các nước có liên quan trong việc cùng phối hợp xây dựng lòng tin, thúc đẩy các biện pháp hợp tác, cùng kiểm soát các nguy cơ xung đột, trước mắt là bảo đảm hòa bình và ổn định lâu dài tại Biển Đông.
Hội thảo thường niên về Biển Đông lần thứ 15 được sự hỗ trợ của Đại sứ quán các nước Australia, New Zealand, Nhật Bản, Philippines cùng với Quỹ An ninh môi trường và Phát triển bền vững (FESS).
