Hướng đến mỗi gia đình có một thư viện sách số

Sự kiện có sự tham dự của PGS.TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam; ông Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế, cùng đại diện các đơn vị liên quan.

Thí điểm, đánh giá thực chất trước khi mở rộng

Một ngày hội có thể khơi dậy niềm yêu sách; để tình yêu ấy bền vững, người đọc cần được tiếp cận sách thuận tiện sau khi sự kiện khép lại. Đó là lý do ViLIB đặt người dân và gia đình vào trung tâm của mô hình: thư viện không chỉ là một địa điểm để đến, mà còn là một không gian tri thức có thể đồng hành cùng việc học, việc đọc và sinh hoạt của mỗi nhà.

Trường Quốc Học Huế tặng biểu trưng kỷ niệm chương tới các đơn vị đồng hành

Theo định hướng của ViLIB, mỗi gia đình có thể tự xây dựng và hình thành “thư viện gia đình” thông qua tài khoản truy cập, danh mục đọc phù hợp với từng thành viên và kết nối đến nguồn tài nguyên được cấp phép. Cha mẹ có thêm công cụ đồng hành cùng con; học sinh có thêm cơ hội tự học; người lớn tuổi, người lao động và đoàn viên, thanh niên có thể tìm đọc tài liệu theo nhu cầu. Đây là mục tiêu phục vụ và phát triển văn hoá đọc tới tận cơ sở đặc biệt là từng gia đình, dòng tộc – dòng họ để thông qua hoạt động đọc biết được tỷ lệ đọc của mỗi gia đình, sau đó có thể trích báo cáo đề nghị chính quyền địa phương nơi sở tại để có thêm cơ sở công nhận gia đình văn hoá, dòng tộc văn hoá… và có vinh danh khen thưởng nếu có.

Trong bước đầu, ViLIB định hướng phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam và Thành Đoàn Huế tổ chức mô hình thí điểm, tập trung vào khả năng tiếp cận, trải nghiệm sử dụng và hình thành thói quen đọc trong lực lượng đoàn viên, thanh niên và cộng đồng. Các hoạt động dự kiến gồm khởi tạo không gian số, hướng dẫn quản trị, tập huấn sử dụng, kết nối mã QR/đường dẫn truy cập và tổ chức các chương trình khuyến đọc gắn với đời sống địa phương.

Kết quả thí điểm sẽ được xem xét thông qua các chỉ số như số người đọc thực tế, tần suất truy cập, tỷ lệ quay lại, nhóm tài nguyên được quan tâm, khả năng vận hành của đơn vị cơ sở và phản hồi của người sử dụng. Trên cơ sở đánh giá và thống nhất với các bên có thẩm quyền, mô hình mới được xem xét mở rộng tới 40 đơn vị hành chính xã, phường, sau đó kết nối với các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và các cơ sở giáo dục phù hợp tại Huế.

Trong cấu trúc đề xuất, mỗi xã, phường hoặc trường học có thể vận hành một không gian thư viện số riêng trên hạ tầng công nghệ dùng chung. Các đơn vị giữ vai trò quản lý người dùng, tổ chức hoạt động đọc và phát triển tài nguyên phù hợp; nền tảng hỗ trợ kết nối, quản trị và thống kê sử dụng. Nhờ đó, nguồn lực công nghệ được chia sẻ nhưng bản sắc và vai trò phục vụ cộng đồng của từng thư viện vẫn được duy trì.

Mục tiêu dài hạn không chỉ dừng ở việc tạo lập những “địa chỉ thư viện số”, mà là hình thành mạng lưới đưa sách đến gần người dân hơn: từ Thành Đoàn đến cơ sở Đoàn; từ xã, phường đến khu dân cư; từ trường học đến học sinh và phụ huynh; từ hoạt động đọc tại cộng đồng đến những giờ đọc sách trong gia đình. Khi một học sinh có thể tiếp tục đọc tại nhà cuốn sách được giới thiệu ở trường, hay cha mẹ cùng con chọn sách phù hợp, giá trị của thư viện được nối dài trong đời sống hằng ngày.

Đưa văn hóa đọc trở thành một phần của nếp sống gia đình

Hội Xuất bản Việt Nam được ViLIB kỳ vọng đồng hành về định hướng chuyên môn và kết nối các nhà xuất bản, tác giả, đơn vị phát hành và chủ sở hữu quyền; Thành Đoàn Huế là đầu mối phù hợp để tiếp cận thanh thiếu niên, phát triển người đọc và thử nghiệm hoạt động tại cộng đồng; ViLIB đóng góp nền tảng công nghệ, công cụ quản trị và hỗ trợ vận hành trong phạm vi được thống nhất.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Nhà sáng lập, Tổng Giám đốc ViLIB trao tặng Không gian tri thức số, ông Nguyễn Thanh Hoài (Bí thư Thành Đoàn TP Huế; kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Huế đại diện tiếp nhận

Theo đề xuất của ViLIB, các đơn vị tham gia có thể được hỗ trợ quyền sử dụng nền tảng trong 12 tháng cùng quyền truy cập kho dùng chung khoảng 3.000 sách, tài liệu và học liệu số đủ điều kiện khai thác, tùy theo phạm vi thỏa thuận và hồ sơ quyền. Kho tài nguyên là nguồn dùng chung, không phải việc chuyển giao hàng nghìn tệp số độc lập cho từng gia đình hay từng đơn vị. Mọi hoạt động cung cấp và sử dụng tài nguyên phải tuân thủ quyền tác giả, quyền liên quan, điều kiện cấp phép và quy định về bảo vệ dữ liệu.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Nhà sáng lập, Tổng Giám đốc ViLIB, chia sẻ trong thông điệp truyền thông của doanh nghiệp: “Chúng tôi mong muốn thư viện số không chỉ hiện diện ở trường học hay trụ sở xã, phường, mà có thể đi sâu vào đời sống của từng gia đình. Khi cha mẹ có sách để cùng con đọc, khi mỗi người dân có thể chủ động tìm kiếm tri thức phù hợp, văn hóa đọc mới có thêm cơ hội trở thành một thói quen bền vững. Giá trị của mô hình không nằm ở số lượng thư viện được tạo lập, mà ở số người thực sự đọc, học và trưởng thành nhờ tri thức.”

Từ hoạt động trao tặng tại Huế, ViLIB hướng tới một phương thức phát triển văn hóa đọc dựa trên sự phối hợp giữa tổ chức xã hội, ngành xuất bản, nhà trường, thư viện và doanh nghiệp công nghệ. Mỗi không gian tri thức số được hình thành sẽ có ý nghĩa lớn hơn khi trở thành cầu nối để nhiều gia đình có thể xây dựng thói quen đọc, học tập suốt đời và tiếp cận nguồn tri thức có giá trị.