Vẻ đẹp ngút ngàn, hùng vĩ của những cảnh rừng nguyên sinh rộng lớn hoà quyện cùng vẻ trong xanh cả dòng Rào Thương quyến rũ sẽ khiến ai nấy đều cảm thấy khoan khoái trên chặng hành trình và không khỏi cảm phục sức sáng tạo mãnh liệt của mẹ thiên nhiên.
Từ trung tâm văn hóa và sinh thái du lịch Phong Nha, theo đường Hồ Chí Minh nhánh Tây du khách sẻ bắt đầu chuyến hành trình khám phá hang Én . Con đường vào hang Én đi qua một khu rừng nguyên sinh tuyệt đẹp, giữa tiếng chim kêu, vượn hót và bướm bay giập dìu. Khi trèo đèo lội suối, lúc men theo những lối mòn thoắt ẩn thoắt hiện trong khu rừng rậm rạp, dưới chân là thảm lá mục ken dày tỏa hương ngai ngái.
Sau gần ba giờ đồng hồ băng rừng, vượt qua quãng đường dài khoảng 4km, bạn sẻ dừng chân ở bản Đoòng…
Bản Đoòng cũng là khởi điểm của chặng đường toàn thảm cỏ dại đan xen rau tàu bay, chuối rừng, môn dại và cây Nàng Hai hay còn gọi là lá Han - một loại cây độc mà bất cứ ai vô tình đụng vào nó, lớp lông trên mặt lá sẽ gây ngứa suốt hàng tuần mới thôi.
Bản Đoòng là một bản nhỏ của người Vân Kiều sống gần như biệt lập trong vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Với 6 hộ dân và 21 nhân khẩu, cộng đồng dân cư bản Đoòng thanh thản và vô ưu sống cuộc sống tự cung tự cấp như đồng bào mình hàng trăm năm trước.
Đi qua bản Đoòng, du khách tiếp tục chinh phục chặng đường thứ hai dài gần 5km để đến hang Én. Chặng này không còn nhiều đèo dốc hiểm trở mà thay vào đó là những cánh rừng thưa, thảm cỏ dại đan xen những khóm rau tàu bay, chuối rừng cùng dòng suối Rào Thương trong xanh, thơ mộng chảy uốn lượn, quanh co.
Rào Thương hay còn gọi là suối Đoòng, bắt nguồn từ đỉnh núi U Bò và một số khe suối nhỏ trên dãy Trường Sơn. Dòng suối này không sâu, có nhiều bãi bồi. Nước suối mát lạnh và rất trong, giúp du khách có thể quan sát những đàn cá bơi lội tung tăng. Hai bên bờ suối là những rặng núi đá vôi nối tiếp nhau đan xen với những cánh rừng thưa trải dài ngút tầm mắt làm hứng thú thêm cho việc dấn thân đến với hang Én.
Men theo những vách đá dựng đứng, những khoảnh rừng thưa hoang sơ du khách sẽ đến được Hang Én. Cửa ra hang Én đã ở phía trước, nhìn từ xa, giữa mênh mông núi rừng, miệng hang Én mở ra như một sinh vật khổng lồ mà bạn chỉ là những con người nhỏ bé trước vẻ vĩ đại và bề thế của nó.
Cửa vào hướng đông nam của hang rộng gần 100m, được ngăn đôi bởi một trụ đá khổng lồ. Ngay tại cửa hang có bãi trầm tích của đá cuội, đá sỏi tuyệt đẹp, rộng mênh mông.Đá như yên ngủ rất lâu, nó chỉ xáo trộn dưới những bước chân người có mặt ở cửa hang. Xung quanh cửa hang là rừng cây xanh mát, rất thích hợp cho việc cắm trại. Hang Én được mô tả lần đầu vào năm 1994 bởi đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh với độ dài 1.645m, nhiều chỗ rộng hơn 170m, và cao đến 120m.Nhưng chỉ bằng những con số, bạn sẽ khó để hình dung vẻ đẹp mê hồn của nơi này.
Hang Én có 3 cửa, 1 cửa nằm ở lưng chừng núi, 2 cửa còn lại nằm ở chân núi, trong đó có một cửa vào hướng đông nam và một cửa ra hướng tây bắc. Hai cửa hang ở chân núi đều hướng theo dòng chảy của suối Rào Thương. Đây chính là đặc điểm hiếm thấy so với nhiều hang động khác ở Việt Nam.
Sở dĩ hang có tên là Én vì nơi đây có nhiều chim én sinh sống. Hang Én đã trở nên quen thuộc với người dân bản địa từ rất lâu bởi đây đã từng là nơi cư trú của tộc người Arem từ hàng ngàn năm trước. Trước đây, khi người Arem vẫn còn sống tại hang Én, hàng năm, cứ vào mùa én làm tổ, người Arem thường trèo lên vách đá và trần hang để bắt chim én non làm thực phẩm. Bây giờ, tuy người Arem đã chuyển về định cư gần đường 20 Quyết Thắng, nhưng cứ đến ngày rằm tháng năm âm lịch, họ lại trở về hang Én tổ chức lễ hội ăn én để tạ ơn thần rừng, thần núi.
Vào trong hang, du khách sẽ thấy ba hồ nước được ngăn cách bởi những bãi bồi nhỏ và những dãy đá tảng xếp chồng chất lên nhau. Trên trần hang, vách đá có nhiều thạch nhũ muôn hình vạn trạng và đặc biệt là tổ chim én. Cứ đến chiều tà, hàng ngàn hàng vạn cánh én chao liệng ở cửa hang.
Dòng suối trong hang là dòng suối Rào Thương tiếp tục chảy quanh co, uốn lượn. Từng đụn thạch nhũ đủ hình dáng, màu sắc nằm rải rác khắp nơi .
Từ cửa hang vào sâu khoảng chừng 1km, một hố sụt trầm tích đã tạo ra giếng trời, mang nắng trời chiếu rọi xuống dòng suối màu ngọc bích, vẽ thành một bức tranh tráng lệ.
Cửa ra của hang Én là một vòm cửa gần tròn đẹp mê hoặc. Một cánh cửa hùng vĩ lạ kỳ, một cánh cao 83m, rộng 35m đã làm cho đoàn thám hiểm ngỡ ngàng: “Nó thực sự hùng vĩ. Chúng tôi chưa hề thấy một cửa hang nào như thế. Con người quá nhỏ bé trước cửa hang này”. Đây cũng nơi mà nhiếp ảnh gia Carsten Peter chọn làm chủ đề để bấm máy nhằm cho ra đời tác phẩm động hang Én, đã được tạp chí National Geographic bình chọn là một trong những bức ảnh thiên nhiên đẹp nhất tháng 3/2011.
Theo các chuyên gia địa mạo, Hang Én, bên cạnh vẻ đẹp mê hồn của mình, còn mang trọng trách thoát lũ cho thung lũng bản Đoòng. Nếu không có Hang Én như một nút mở khổng lồ, khi mùa lũ về, nước lũ từ thượng nguồn sẽ biến bản Đoòng thành một đầm lầy ngập nước… Các chuyên gia địa mạo nói nếu không có hang Én, việc thoát lũ ở thung lũng bản Đoòng trở thành nan giải và rất có thể nó trở thành đầm lầy nguy hiểm.
Tuệ Linh (th)
