Ở đâu đó, một góc khác của thành phố lại có những nhịp sống bị chậm lại. Các em học sinh đang phải chiến đấu với sự sống, cái chết và giữa lằn ranh “sinh tử”.
Chúng tôi có mặt tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 vào dịp khai giảng năm học mới. Tại đây, đằng sau những cánh cửa phòng bệnh vô trùng vẫn có những thân phận con trẻ khao khát được cắp sách đến trường nhưng giấc mơ đành gác lại vì căn bệnh hiểm nghèo.
Gánh nặng mưu sinh sau những cánh cửa phòng bệnh
Đằng sau khao khát được đến lớp vào ngày khai giảng của các em là cả một hành trình khốc liệt giành giật sự sống từ những gia đình lao động nghèo. Câu chuyện đẫm nước mắt của gia đình chị Liễu Hảo (sinh năm 1988, ngụ phường Vũng Tàu, TP.HCM) là một ví dụ. Gặp chúng tôi nơi hành lang bệnh viện, chị Hảo cho biết cháu ruột của mình (năm nay 12 tuổi) mắc căn bệnh Thalassemia, hay còn gọi là thiếu máu tán huyết.
Căn bệnh quái ác được phát hiện từ lúc bé mới 6 tháng tuổi, buộc em phải sống nương tựa vào những bịch máu truyền định kỳ. Mật độ truyền máu diễn ra với chu kỳ 3 tuần 1 lần tại Bệnh viện Nhi Đồng 1. Cứ mỗi tháng, gia đình chị Hảo lại phải lặn lội đón xe đò từ Bà Rịa - Vũng Tàu lên TP.HCM để duy trì sự sống cho con. Một năm tính ra phải đi mười mấy lần.
Khi bé lớn lên, mật độ truyền máu càng cao. Hồi nhỏ, chu kỳ có thể là 2 tháng, rồi rút xuống 1 tháng rưỡi. Và bây giờ cố định ở mức 3 tuần. Bi kịch gia đình không dừng lại ở đó. Mẹ ruột của cháu đã không may qua đời khi cháu chuẩn bị bước vào lớp 1. Từ lớp 1 đến lớp 3, vì sức khỏe quá yếu, thường xuyên bị ngất vì mệt mỏi, cháu buộc phải bỏ dở việc học tập. Dù vậy, theo lời chị Hảo, cháu rất thông minh, đọc chữ rất giỏi và nhắn tin thành thạo. Cháu viết tay có phần hạn chế do ít được rèn luyện thường xuyên.
 |
Chị Liễu Hảo và cháu dự lễ khai giảng "Lớp học vui vẻ". |
Gánh nặng kinh tế lại tiếp tục đè nặng lên đôi vai của cha. Cha của cháu làm bảo vệ cho một công ty, thu nhập ít ỏi. Chị Hảo phải ở nhà để quán xuyến việc chăm sóc bé cùng lúc với người mẹ ruột (bà nội của cháu) già yếu và không thể tự đi lại.
Khi cháu bé còn dưới 6 tuổi, bảo hiểm y tế hỗ trợ 100% chi phí điều trị. Tuy nhiên, từ khi bước qua tuổi thứ 6, phần viện phí gia đình phải tự gánh vác dần tăng lên. Dù đã có bảo hiểm, gia đình vẫn phải đóng thêm từ 1 đến 2 triệu đồng, có khi lên tới 3 triệu đồng cho mỗi lần nhập viện. Hiện tại, tình trạng của bé trở nên nghiêm trọng hơn khi phát hiện bị viêm khớp hang. Trong khớp có tích tụ dịch mủ.
Bệnh nhân nhí đã phải trải qua phẫu thuật nang xương bên phải. Sắp tới, cháu sẽ tiếp tục mổ bên trái để lấy mẫu xương xét nghiệm và sinh thiết dịch mủ. Đứng trước các khoản chi phí phẫu thuật khổng lồ, chị Hảo nghẹn ngào cho biết gia đình phải tự chạy vạy mượn tiền khắp nơi để lo cho cháu chứ không biết cách nào khác hơn.
Những bài giảng ở lớp học “đặc biệt”
Chúng tôi tiếp tục di chuyển đến Khoa Thận để ghi nhận thực tế về công tác giảng dạy. Ở đây, sĩ số lớp học thường chỉ duy trì từ 15 bé trở xuống. Lớp học được đặt tên rất gần gũi và đầy thân thương là “Lớp học vui vẻ". Chị Bùi Minh Anh, nhân viên Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã gắn bó với lớp học gần 3 năm. Chị Minh Anh cho biết, đa phần các bạn nhỏ ở khoa đều mắc các bệnh lý mãn tính.
Có những trường hợp ban đầu được chẩn đoán mắc bệnh lupus ban đỏ, nhưng theo thời gian, bệnh diễn tiến nặng hơn khiến các con phải nằm viện dài ngày. Quy trình chạy thận, lọc màng bụng kéo dài với phác đồ điều trị vô cùng phức tạp và mệt mỏi. Thậm chí, có những học sinh khi bước qua độ tuổi quy định (trên 16 tuổi) buộc phải làm thủ tục chuyển tuyến, ngậm ngùi chia tay lớp học để sang các bệnh viện khác điều trị tiếp.
 |
Cô giáo Bùi Minh Anh. |
Chính vì thể trạng các con rất yếu, chỉ việc ngồi học bình thường cũng đã khiến các em nhanh chóng đuối sức, nên các nhân viên công tác xã hội đã phải linh động thiết kế thời gian mỗi tiết học chỉ gói gọn trong khoảng 30 phút. Tuy thời gian vô cùng ngắn ngủi, các cô luôn cố gắng truyền đạt thật nhanh, chắt lọc những nội dung trọng tâm nhất nhưng vẫn phải đảm bảo được kiến thức cơ bản cho các bé.
Khi được hỏi về những điều bất ngờ trong quá trình gieo chữ, chị Bùi Minh Anh không giấu được xúc động. Những bạn nhỏ khi nhập viện mang theo hoàn cảnh chưa từng được đi học ngày nào. Nhờ lớp học này, các cô bắt đầu dạy cho các em làm quen với từng con chữ. Dần dần, các bé đã biết mặt chữ, biết đánh vần.
Chị Minh Anh kể: "Mình thấy đó là những thay đổi cực kỳ tích cực. Ngay cả ba mẹ các bé khi thấy con mình tiến bộ, dẫu là đang trong thời gian nằm viện điều trị cũng cảm thấy rất vui và an lòng, Không gian lớp học với sự đồng hành của y bác sĩ và nhân viên công tác xã hội đã mang đến sự yêu thương, chia sẻ, giúp giải tỏa áp lực tâm lý nặng nề cho cả bệnh nhi lẫn phụ huynh”.
Tại Khoa Nhiễm thần kinh, chị Trần Thị Phong Lan, một nhân viên khác của Phòng Công tác xã hội gắn bó cùng lớp học cũng chất chứa trong lòng nhiều nỗi niềm. Chị bộc bạch, điều khiến các cô giáo trăn trở và băn khoăn nhất chính là những câu hỏi ngây ngô từ các bệnh nhi đang được điều trị: “Chừng nào con mới được đi học lại?", "Ngày mai là thứ mấy rồi?", hay "Chừng nào các con được xuất viện?".
 |
Cô giáo Trần Thị Phong Lan. |
Chị Phong Lan còn nhớ như in những kỷ niệm khắc sâu nhất trong quá trình dạy các em tại lớp học. Vào buổi chiều dạy môn Tiếng Việt, sau giờ học chữ, các cô tổ chức cho các bé vẽ tranh về chủ đề gia đình. Tự dưng, có một bé nắn nót vẽ một hình tròn rất lạ. Khi cô giáo hỏi, bé hồn nhiên đáp: "Cái này là tặng cho cô, là logo của bệnh viện – nơi mà con luôn nhớ tới".
Chi tiết nhỏ ấy đã chạm đến trái tim của những người thầy thuốc, của những người trực tiếp làm công tác xã hội tại Bệnh viện Nhi Đồng 1. Bệnh viện dù là nơi của những mũi tiêm, viên thuốc đắng nhưng dưới ánh mắt của trẻ con đã trở thành nơi trú ẩn an toàn thứ hai đầy ắm tình yêu thương.
Dù đang điều trị bệnh, các em vẫn có quyền được học tập
Không gian tại bệnh viện mang một bầu không khí đặc thù, phảng phất mùi thuốc men và sự tất bật của đội ngũ y tế. Theo lời chia sẻ của TS.BSCK2 Ngô Ngọc Quang Minh – Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng 1, không phải vì các em không muốn đến trường, mà bởi bệnh tật đã buộc những bệnh nhi này phải tạm rời xa mái trường thân yêu để ở lại bệnh viện điều trị.
Tuổi thơ của các em, thay vì gắn liền với phấn trắng, bảng đen lại phải làm bạn với những đợt hóa trị dai dẳng, những cuộc phẫu thuật sinh tử hay những lần cấp cứu và phục hồi chức năng. Thay vì tiếng trống khai trường rộn rã, âm thanh quen thuộc nhất đối với các em giờ đây là tiếng tít tít của máy theo dõi sinh tồn, là mùi thuốc men và những ngày dài lưu lại bệnh viện. Thay vì niềm vui được gặp lại thầy cô và bạn bè trong ngày đầu năm học, các em lại khắc khoải đếm từng ngày, mong mỏi bản thân sớm khỏe mạnh để được trở về với lớp học bình thường.
 |
Các em học sinh trong giờ học tại "Lớp học vui vẻ". |
Nhằm xoa dịu những nỗi đau thể xác và khỏa lấp khoảng trống tinh thần ấy, mô hình “Lớp học vui vẻ” dành riêng cho các bệnh nhi đã được Bệnh viện Nhi Đồng 1 chính thức triển khai từ năm 2023. Lớp học được duy trì thường xuyên mỗi ngày tại 2 điểm học khác nhau, thu hút khoảng 20 lượt bệnh nhi tham gia trong mỗi buổi. Dù là không gian mượn tạm nơi bệnh viện, giáo trình học vẫn được thiết kế bài bản với các môn học chính bao gồm: Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh và Kỹ năng sống.
TS.BSCK2 Ngô Ngọc Quang Minh nhấn mạnh, đứng bục giảng của lớp học không ai khác chính là các thầy cô giáo tình nguyện đến từ các trung tâm, trường học, cùng với lực lượng nhân viên Công tác xã hội của bệnh viện. Hàng ngày, họ thay phiên nhau túc trực, hỗ trợ chia sẻ bài giảng, ôn bài và cầm tay nắn nót từng nét chữ cho các cháu.
"Lớp học vui vẻ” tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 không chỉ là nơi giúp các em tiếp tục học mà còn là cách để chúng ta nói với các em rằng dù đang ở đâu, dù đang điều trị bệnh, các em vẫn có quyền được học tập, được vui chơi, được ước mơ và được đón một ngày khai giảng cho riêng mình", TS.BSCK2 Ngô Ngọc Quang Minh khẳng định.
