Lớp học đặc biệt của cô Ba

Bà giáo già tận tụy

Chúng tôi ghé trụ sở UBND phường Phú Cường, TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cũ - nơi có lớp học tình thương cô Ba vào một ngày trời mưa tầm tã. Khuôn viên chìm trong bóng tối tĩnh mịch nhưng ở một căn phòng nhỏ vẫn vang lên tiếng phát âm ra rả của nhóm em thơ đang tập đánh vần. Trên bục giảng, cô Ba ghì chặt 2 tay xuống mặt bàn để cố gắng giữ cho người được thẳng hơn, tuổi già khiến dáng đứng của cô trông thật khó nhọc.

Ở tuổi gần 80, cô Ba vẫn miệt mài với từng con chữ mình gieo

Cô Ba tên thật là Nguyễn Thị Ba, sinh năm 1948, tại tỉnh Bình Dương cũ. Cô tốt nghiệp giáo chức tiểu học tại Trường Đại học sư phạm Sài Gòn từ trước ngày đất nước thống nhất năm 1975. Sau đó, cô về địa phương dạy học, sự nghiệp giáo dục gần như gắn liền với Trường tiểu học Tương Bình Hiệp (phường Chánh Hiệp, TP.HCM). Đến năm 2003, cô Ba về hưu, không lập gia đình riêng nên thời điểm này cô chuyển về sống cùng gia đình người anh trai tại tỉnh Vĩnh Long.

Một thời gian sau, cô lại quay lên Bình Dương thuê trọ sinh sống. Để có thêm thu nhập, cô quyết định mở lớp dạy thêm cho các bạn nhỏ có nhu cầu. Biết nhiều người cần học thêm nhưng không có kinh phí, cô vận động các con đến lớp và không thu tiền, cứ thế trở thành giáo viên dạy tình thương nổi tiếng khắp vùng.

Năm 2016, Đoàn phường Phú Cường cũ mở lớp học tình thương và cần giáo viên đứng lớp. Cô biết chuyện và tình nguyện xin phụ trách lớp đến tận hôm nay. Cô kể: “Trước đây, lớp học đông lắm, có thời điểm gần 40 học sinh theo học, có cả người lớn không biết chữ cũng xin được vào”.

Cô Ba luôn dành tình yêu thương cho những em học trò đặc biệt

Cô thấu hiểu hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn của các em nên quyết định đi bán vé số dạo kiếm tiền mua sách vở, bút, gạo, trứng... chia cho học sinh tùy nhu cầu. Suốt 10 năm qua, hình ảnh người giáo viên già, lưng còng, khó nhọc lê bước trên khắp tuyến phố trong khu vực để bán vé số đã quen thuộc với người dân địa phương. Thương cô Ba, thương các em nhỏ, nhiều nhà hảo tâm tìm đến hỗ trợ cô trò.

“Cô có lương hưu nên tiền mạnh thường quân gửi đều dành cả cho học sinh, chủ yếu mua nhu yếu phẩm, sách vở...”, cô nói và cho biết sức khỏe nhiều năm nay giảm sút rõ rệt. Buổi sáng, cô thuê một người xe ôm quen chở đến các địa điểm để bán vé số, chiều chở về lớp dạy học. Ngày trước, lớp học nguyên tuần nhưng hiện tại chỉ duy trì vào các ngày thứ 2-4-6.

Những đứa trẻ chỉ mong đọc thông viết thạo để mai này bớt thiệt thòi hơn trên bước đường mưu sinh

Những đứa trẻ không có tuổi thơ

Lớp học đặc biệt cô Ba hiện có 6 học sinh và cả 6 đều là những hoàn cảnh vô cùng đáng thương. Lớp học có em đã ở tuổi trưởng thành nhưng mồ côi cha mẹ và mắc chứng chậm phát triển, được người thân gửi cô Ba hướng dẫn giùm. Các em còn lại ở vào độ tuổi đáng ra đã học cấp Trung học Cơ sở nhưng không đủ điều kiện đến trường như chúng bạn đồng trang lứa.

Em Bùi Thị Tuyết Nh. (12 tuổi, quê tỉnh Bình Phước cũ) đã theo học với cô Ba từ năm 2024 cho biết: “Cha mẹ ly dị nhau khi con còn nhỏ, con về đây ở trọ cùng bà nội. Mỗi ngày, hai bà cháu đi phụ quán cho người ta. Tiền trọ, tiền sinh hoạt mỗi tháng hết hơn 2 triệu đồng. Bà con già rồi, con muốn học để biết chữ sau này phụ bà thêm...”.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường thăm lớp học đặc biệt của cô Ba (Ảnh: Đất Thủ Quê Hương Tôi)

Hoàn cảnh của những học sinh khác trong lớp học tình thương khiến ai biết chuyện cũng cảm thấy nghẹn lòng. Em Nguyễn La Thanh V. (13 tuổi, quê ở tỉnh Bình Phước cũ) mới đi học nên chỉ có thể mò mẫm những nét chữ đầu tiên. “Con viết được tên mình rồi, nhưng chậm lắm”, V. khoe. Ngoài giờ học, em phụ mẹ vào bao cát cho một tiệm bán nhang đèn trên địa bàn để có thêm ít đồng trang trải. Em thấu hiểu được cảnh ngộ nên chẳng dám mơ mộng gì lớn lao: “Chỉ mong cô Ba dạy đọc, viết được để sau này đi làm cho đỡ cực”.

Khi đến với lớp học cô Ba, các em không chỉ được dạy lễ, dạy văn mà còn được các mạnh thường quân hỗ trợ thêm một bữa ăn trước giờ học. “Lớp bắt đầu từ 18 giờ nhưng từ 17 giờ các con đã có mặt để nghỉ ngơi sau khi đi làm về và đợi mạnh thường quân mang đồ ăn tới; ngoài ra đôi khi còn có quần áo, sách vở... nữa”, cô Ba kể.

Tuổi tác làm cô Ba trăn trở suốt những đêm dài. Cô tính chuyện ngừng việc đứng lớp, quay về Vĩnh Long sống cùng gia đình anh trai nhưng không nỡ. Cô thương các em học sinh, thương những gương mặt ngây thơ, non nớt đang hằng ngày cố gắng tìm con chữ... Cô mong đàn con thơ được tiếp nhận theo học ở trường chính thức hoặc có ai đó giàu lòng nhân ái thay cô lên lớp tiếp tục sự nghiệp “trồng người”.

Năm 2021, cô Ba được nhận bằng khen từ Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đầu năm học 2026 - 2027, lớp học tình thương cô Ba được tổ chức khai giảng như nhiều ngôi trường khác trên cả nước. Ngày 7/9, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đến thăm và trao quà trung thu cho các em học sinh, tặng cô Ba một chiếc máy tính xách tay để phục vụ công tác giảng dạy.

Ông Cường biểu dương tinh thần tận tụy hy sinh của cô Ba cho sự nghiệp giáo dục và đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo xem xét, nghiên cứu triển khai các giải pháp phù hợp; chính quyền địa phương quan tâm, hỗ trợ các giấy tờ tùy thân cần thiết đảm bảo quyền lợi học tập cho các em.