Sự kỳ diệu này xảy ra hàng năm, ít nhất một lần hoặc nhiều hơn thế, vào khoảng cuối mùa Xuân và đầu Hè. Và nó chỉ xảy ra dưới những điều kiện đặc biệt: Một trận mưa xối xả, có sấm chớp… mưa lớn đến nối không ai dám ra khỏi nhà. Một khi cơn bão qua đi, dân làng bắt đầu mang theo rổ rá, cúi rạp xuống đường để nhặt nhạnh hàng trăm con cá nhỏ màu bạc.
Đối với nhiều người, đây là dịp duy nhất trong năm mà họ có cơ hội được thưởng thức hải sản.
“Đó là điều kỳ diệu” - Lucio Perez, 45 tuổi, một nông dân sống tại làng La Union 17 năm, cho hay - “Chúng tôi coi đó là món quà từ Chúa”.
Ông Perez cho hay ông đã từng nghe về vô số giả thuyết về hiện tượng mưa cá, nhưng ông cho rằng tất cả đều không chắc chắn: “Không có lời giải thích nào cả. Điều mà chúng tôi thấy là, những con cá này được Chúa gửi tới”.
Hiện tượng này đã xảy ra ở khu vực thị trấn Yoro trong suốt nhiều thế hệ, và cũng nhiều lần thay đổi địa điểm. Và nó đã chuyển tới làng La Union cách đây khoảng 1 thập kỷ.
“Ở nơi khác không ai tin là cá từ trên trời rơi xuống trong trận mưa” - bà Catalina Garay, 75 tuổi, sinh sống tại La Union, cho hay - “Nhưng thật sự là cá rơi xuống theo cơn mưa”.
Một số người dân nơi đây còn cho rằng mưa cá xảy ra là nhờ lời cầu nguyện của Manuel de Jesus Subirana, một nhà truyền giáo Công giáo đến từ Tây Ban Nha hồi thế kỷ 18, người đã thỉnh cầu Chúa trời giúp xóa cảnh nghèo đói ở thị trấn Yoro. Sau lời thỉnh cầu này, trận mưa cá đầu tiên bắt đầu trút xuống.
Trong khi đó, những người dân trẻ tuổi lại đưa ra lười giải thích khoa học hơn, cho rằng nguồn cá trên có thể bắt nguồn từ những dòng nước ngầm hoặc nước từ trong các hang động. Các mạch nước hay nước trong hang động bị tràn sau các trận bão lớn nên đã đẩy cá lên mặt đất. Khi mưa ngừng và nước lũ rút đi, cá bị mắc lại trên mặt đất.
Một giả thuyết khác cho rằng lượng nước mưa lớn đã kéo theo cá từ các vùng nước khác - như ở biển Đại Tây Dương, cách đó khoảng 70 km - và đưa chúng về Yoro.
Nhưng dù thế nào, đại đa số người dân ở La Union đều không cần một lời giải thích khoa học, mà đối với họ, tín ngưỡng đã là một lời giải thích rõ ràng. Không có ai ở đây từng thực sự nhìn thấy cá từ trên trời rơi xuống, nhưng họ nói rằng đó là do không ai dám ra khỏi nhà trong lúc mưa bão lớn như vậy.
Mỗi đợt mưa cá như vậy lại trở thành một ngày lễ hội đối với khoảng 200 gia đình sinh sống tại làng La Union, và tất cả người dân đều có cá để ăn. Những người thu thập được nhiều cá lại chia sẻ cho những gia đình không có cơ hội để đi lượm cá. Và ở đây, việc bán đi “món quà của Chúa” này là điều cấm kỵ.
Hiện tượng mưa cá đã trở tành một nét đặc trưng của thị trấn Yoro nói chung và làng La Union nói riêng, nơi có dân số khoảng 93.000 người.
Trong suốt 2 thập kỷ qua, mưa cá còn trở thành một lễ hội thường niên được tổ chức cùng một lễ diễu hành và lễ hội đường phố. Những thiếu nữ trẻ tuổi còn tham gia tranh tài để giành danh hiệu Senorita Lluvia de Peces - hay Nữ hoàng Mưa cá - và ai thắng cuộc sẽ trở thành nữ hoàng của lễ hội, được hóa trang như một nàng tiên cá.
Thế nhưng dù sự kiện lễ hội được tổ chức, hiện tượng mưa cá vẫn ở thị trấn Yoro vẫn không được quan tâm đúng mực: Không có tượng đài, không có các món hàng lưu niệm hình cá được bày bán.
Nhiều chuyên gia cho rằng chính quyền địa phương nơi đây đang có một cơ hội vàng để tổ chức những sự kiện có ý nghĩa, thu hút du khách tới đây. Nhưng thay vì nâng tầm sự kiện mưa cá, chính quyền nơi này lại đặt một bức tượng hình cây nấm khổng lồ ngay giữa trung tâm thị trấn, khiến người dân cảm thấy khó hiểu.
Năm 2007, một văn phòng giáo hội Công giáo địa phương đã tổ chức hẳn một chiến dịch gây quỹ để kêu gọi nâng tầm lễ hội mưa cá, từ đó thu hút du khách để nâng cao cuộc sống của người dân nơi đây.
“Cơn mưa cá này giống như một món quà, một lời cầu nguyện” - Bức thư mà văn phòng giáo hội gửi tới chính quyền địa phương có đoạn - “Và sự kiện này có thể mang tới nhiều niềm vui, lợi ích hơn tới những người dân đang phải sống trong cảnh thiếu thốn”.
Giới khoa học từng cho rằng nguyên nhân của những cơn mưa cá bí ẩn này là lốc xoáy. Cột không khí quay tròn hút vào mình một số vật nhất định trên mặt đất, cũng có thể hút nước hoặc các chất lỏng khác. Ở trên cao, gió đưa chúng chu du khắp nơi. Nhưng rồi đến một lúc nào đó, lực xoáy suy yếu dần, không đủ thắng lực hút của Trái đất, những vật bị cuốn theo lốc xoáy bắt đầu đổ xuống mặt đất.
