Tại tờ trình quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2015 được Chính phủ trình Quốc hội chiều 22/5, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, năm 2015 bội chi ngân sách Nhà nước là 6,28% GDP thực tế (không gồm kết dư ngân sách địa phương gần 52.300 tỷ đồng).
Như vậy, số thâm hụt ngân sách này là 263.135 tỷ đồng, vượt 7.135 tỷ đồng so với mức Quốc hội thông qua là 256.000 tỷ đồng (5,71% GDP kế hoạch và bằng 6,1% GDP thực tế). Lý do “vượt rào” theo đại diện Chính phủ, do thực hiện hoàn thuế VAT theo quy định cao hơn dự kiến khi xây dựng kế hoạch thu là 7.452 tỷ đồng, đã đẩy bội chi tăng tương ứng.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, nhờ có nguồn tiết kiệm chi trong nước 317 tỷ đồng, nên số bội chi ngân sách Nhà nước chỉ tăng 7.135 tỷ. Nguồn bù đắp bội chi ngân sách từ vay trong nước 195.900 tỷ đồng và vay nước ngoài 67.235 tỷ.
Trên cơ sở mức bội chi này, dư nợ Chính phủ bằng 50% GDP, nợ công 61,8% GDP. “Nợ công, nợ Chính phủ vẫn trong giới hạn quy định của Chính phủ, Quốc hội”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nói.
Thẩm tra quyết toán ngân sách, Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính ngân sách – Nguyễn Đức Hải chỉ ra loạt bất cập trong thu - chi khiến ngân sách bị lạm chi; vẫn còn tình trạng sai phạm, thất thoát trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản.
“Sai phạm vẫn xảy ra ở hầu hết các dự án được kiểm toán và các khâu của quá trình đầu tư”, ông Hải nói và đề nghị Chính phủ làm rõ trách nhiệm, xử nghiêm các trường hợp vi phạm, đảm bảo kỷ luật tài chính.
Bên cạnh đó, tuy báo cáo của Chính phủ cho biết nợ công, dư nợ nước ngoài của quốc gia vẫn trong giới hạn cho phép, nhưng cơ quan này lại lo ngại khi các chỉ số này đều đã sát trần. Trong đó, nợ Chính phủ hiện đã chạm trần 50% GDP và nợ công là 61,8% GDP.
Theo Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải, việc quản lý nợ công còn những hạn chế khi 14/46 địa phương được kiểm toán có mức dư nợ vượt 30% vốn đầu tư xây dựng ngân sách cấp tỉnh. Một số khoản vay đã được lập chứng từ ghi thu - ghi chi nhưng chưa phản ánh vào quyết toán ngân sách Nhà nước, đơn cử số tiền 18.123 tỷ đồng khoản vay nước ngoài về cho vay lại của 5 dự án đường bộ cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư.
"Nếu thực hiện ghi thu - ghi chi, thì khoản vay về cho vay lại sẽ chuyển thành khoản cấp phát từ ngân sách”, ông Hải nói, đồng thời đề nghị Chính phủ tăng cường quản lý chặt chẽ nợ công, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia và sớm có phương án xử lý đối với 18.123 tỷ đồng trên theo đúng quy định.
Nêu loạt tồn tại, kỷ luật tài chính chưa nghiêm, song Uỷ ban Tài chính ngân sách vẫn đề nghị Quốc hội xem xét, phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước 2015 như báo cáo Chính phủ trình. Cụ thể, tổng thu cân đối ngân sách 1.291.342 tỷ đồng, gồm cả chuyển nguồn từ năm 2014 sang năm 2015, thu kết dư ngân sách địa phương năm 2014, thu huy động đầu tư của ngân sách địa phương và thu từ quỹ dự trữ tài chính theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
Tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 1.502.189 tỷ đồng, gồm cả chuyển nguồn từ năm 2015 sang năm 2016. Bội chi ngân sách nhà nước là 263.135 tỷ, bằng 6,28% GDP (không gồm kết dư ngân sách địa phương).
Tình trạng ngân sách bị "vượt rào" đã tái diễn trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, do siết chặt kỷ cương ngân sách nên số lạm chi giảm dần vài năm trở lại đây. Đơn cử năm 2013 chi ngân sách vượt hơn 41.000 tỷ đồng; năm 2014 hơn 36.140 tỷ... so với kế hoạch được phê duyệt.
Do phải thực hiện đầy đủ, tuân thủ đúng theo nguyên tắc quyết toán ngân sách và phải qua kiểm toán báo cáo quyết toán... nên thông thường việc trình phê duyệt báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước có độ trễ so với thực hiện hơn một năm.
