Các nguồn tin trong ngành ngày 22/2 cho biết ngành công nghiệp bán dẫn Hàn Quốc mặc dù được dự báo đạt kết quả kinh doanh kỷ lục trong năm nay, nhưng đang đối mặt với những lo ngại ngày càng gia tăng liên quan đến chi phí nhân công, tranh chấp lao động và nguy cơ suy giảm năng lực đầu tư trong trung và dài hạn.
Các “ông lớn” bán dẫn của Hàn Quốc gồm Samsung Electronics và SK Hynix đang đứng trước ngưỡng cửa đạt lợi nhuận cao nhất từ trước đến nay, trong bối cảnh giá DRAM và bộ nhớ flash NAND tiếp tục tăng cùng với sự mở rộng của cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).
Tuy nhiên, sự bùng nổ này lại đi kèm với những lo ngại về cấu trúc chi phí cố định tăng vọt và nguy cơ chảy máu chất xám sang các tập đoàn công nghệ nước ngoài.
Ngân hàng đầu tư toàn cầu Morgan Stanley dự báo lợi nhuận hoạt động của Samsung Electronics và SK Hynix trong năm nay lần lượt vượt 245.000 tỷ won (khoảng 169,5 tỷ USD) và 179.000 tỷ won (khoảng 123,8 tỷ USD), cao hơn nhiều so với kỷ lục 58.900 tỷ won mà Samsung Electronics từng đạt được vào năm 2018.
Tuy nhiên, cùng với triển vọng kinh doanh tích cực, áp lực chi phí nhân công đang gia tăng nhanh chóng. Các cuộc đàm phán tiền lương tại Samsung Electronics hiện rơi vào thế bế tắc khi công đoàn yêu cầu nâng tiền thưởng lên mức 20% lợi nhuận hoạt động và bãi bỏ trần đối với tiền lương dựa trên hiệu suất. Trong khi đó, phía doanh nghiệp giữ quan điểm duy trì cơ chế trả lương theo hiệu quả hiện hành và chỉ chi thưởng khi đạt kỷ lục doanh thu và lợi nhuận.
Sau khi đoàn đàm phán chung của công đoàn tuyên bố đàm phán đổ vỡ và yêu cầu hòa giải từ Ủy ban Quan hệ Lao động Trung ương, lo ngại về khả năng tái diễn tranh chấp lao động quy mô lớn ngày càng gia tăng, hai năm sau cuộc tổng đình công đầu tiên trong lịch sử Samsung Electronics vào năm 2024.
Trường hợp của SK Hynix, vốn được coi là hình mẫu cho các yêu cầu của công đoàn Samsung Electronics, cũng từng chứng kiến căng thẳng kéo dài trước khi đạt được thỏa thuận. Theo đó, doanh nghiệp chấp nhận phân bổ 10% lợi nhuận hoạt động làm tiền lương dựa trên hiệu suất và bãi bỏ trần thưởng, dẫn tới việc chi trả mức thưởng kỷ lục lên tới 2.964% lương cơ bản vào đầu năm nay.
Giới kinh doanh và tài chính cảnh báo rằng nếu cơ cấu phân phối lợi nhuận tương tự được áp dụng rộng rãi, chi phí cố định của doanh nghiệp có thể gia tăng đáng kể, làm suy giảm khả năng tích lũy vốn cho đầu tư trong bối cảnh ngành bán dẫn có tính chu kỳ cao.
Theo một khảo sát của Viện Nghiên cứu CXO Hàn Quốc, mức lương trung bình hằng năm của nhân viên Samsung Electronics dự kiến vượt 150 triệu won (2,68 tỷ VND) trong năm nay, tăng gần 20% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này làm dấy lên chỉ trích cho rằng chính sách phân phối lợi nhuận ưu tiên người lao động hơn cổ đông có thể đi ngược lại định hướng quản trị thân thiện với cổ đông.
Ông Kim Seon Woo - Chuyên gia nghiên cứu tại Meritz Securities, nhận định việc trích 10% lợi nhuận hoạt động để chi trả cho nhân viên là gánh nặng chi phí lớn từ góc độ cổ đông và nhiều khả năng sẽ làm gia tăng yêu cầu về lợi tức cổ đông tại kỳ đại hội cổ đông sắp tới.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp bán dẫn cũng đang phải chi trả khoản trợ cấp thôi việc cao hơn sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc xác định tiền thưởng dựa trên hiệu suất được tính vào trợ cấp thôi việc. Hệ quả là hàng loạt vụ kiện yêu cầu tính lại trợ cấp hưu trí của người lao động nghỉ việc đang được đệ trình.
Trong khi đó, mối lo ngại về hiện tượng chảy máu chất xám ngày càng gia tăng khi các tập đoàn công nghệ nước ngoài đẩy mạnh tuyển dụng kỹ sư bán dẫn Hàn Quốc với mức đãi ngộ cao.
Gần đây, CEO Elon Musk của Tesla đã trực tiếp kêu gọi tuyển dụng kỹ sư chip AI tại Hàn Quốc, trong khi Nvidia được cho là đã thu hút các chuyên gia HBM sang làm việc tại Mỹ với mức lương và cổ phiếu thưởng lên tới hàng trăm triệu won mỗi năm.
Một chuyên gia trong ngành nhận định, dù kết quả kinh doanh hiện tại rất tích cực, nhưng ngành bán dẫn của Hàn Quốc cần thận trọng trước nguy cơ suy thoái trong tương lai, đồng thời cân nhắc tác động lan tỏa của việc gia tăng chi phí và tranh chấp lao động đối với toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp.
