Dịp này, NSƯT Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, đã chia sẻ về niềm tự hào, những trăn trở và kỳ vọng về cột mốc kỷ niệm ý nghĩa này.
Chắc hẳn ông có nhiều điều muốn chia sẻ khi Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang - đơn vị giàu truyền thống và là đầu tàu sân khấu cải lương Nam bộ - bước sang tuổi 50?
NSƯT Phan Quốc Kiệt: Với tư cách cá nhân, tôi tự hào vì được nuôi dưỡng trong môi trường nghệ thuật với cha mẹ là những nghệ sĩ - chiến sĩ đi ra từ kháng chiến và được truyền dạy từ nhiều thế hệ nghệ sĩ đi trước, đặc biệt là ba mình (nghệ sĩ Phan Quốc Hùng, nguyên Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang giai đoạn 2000 – 2013). Từ ba, một nhà quản lý khá lâu năm của Nhà hát, tôi học hỏi được nhiều điều về kinh nghiệm sống và công tác quản lý. Điều tự hào nữa mà bản thân cũng không ngờ là hôm nay được tiếp bước ba gánh vác sứ mạng đối với đơn vị mà lại rơi vào một con số rất đẹp là tròn 50 năm. Một cái “duyên” mang đến cảm xúc thiêng liêng và đầy trách nhiệm. Bởi chặng đường 50 năm vẻ vang của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang với nhiều biến đoạn thăng trầm nhưng đã để lại rất nhiều dấu ấn thì chặng đường mới sẽ như thế nào?
 |
Chuyến "về nguồn" tại Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam mở đầu cho chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thành lập Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang - Ảnh: Minh Khang |
Tôi vẫn thường trao đổi với tập thể đơn vị rằng, chúng ta đã kế thừa một gia tài đồ sộ mang tên Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang thì việc của chúng ta là phải gìn giữ, sử dụng gia tài đó như thế nào cho hiệu quả và tiếp tục trao truyền cho thế hệ tương lai. Trách nhiệm của chúng ta là phải đổi mới tư duy, sáng tạo phù hợp xu thế xã hội, làm sao chuyển mình kịp thời để tiếp tục giữ vai trò cho sân khấu cải lương TPHCM, để nghệ thuật cải lương vẫn là món ăn tinh thần đậm đà của người phương Nam.
Theo ông, đâu là dấu ấn đậm nét của Nhà hát trong chặng đường 50 năm qua?
NSƯT Phan Quốc Kiệt: Theo quan điểm của tôi thì mỗi một giai đoạn với các vị lãnh đạo, từ thầy Lưu Chi Lăng, thầy Đoàn Bá, thầy Lương Đống… đến gần đây nhất là thầy Trần Ngọc Giàu, đều để lại dấu ấn riêng và phù hợp với những thuận lợi lẫn khó khăn của từng thời điểm. Riêng thế hệ của tôi, không trực tiếp tham gia các giai đoạn trước thì ấn tượng sâu đậm, rõ ràng nhất là 2 vở Kim Vân Kiều và Chiếc áo thiên nga thử nghiệm đưa cải lương ra quảng trường vào những năm 2007 - 2008.
 |
Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang Phan Quốc Kiệt dẫn đầu đoàn đại biểu nghệ sĩ lão thành, cán bộ, viên chức, nghệ sĩ, người lao động Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang dâng hương tại Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam - Ảnh: Minh Khang |
Tiếp đến là dấu ấn của NSND Trần Ngọc Giàu vừa là người lãnh đạo vừa là người thầy mang đến cho nghệ sĩ một môi trường rèn luyện nghệ thuật hết sức chuyên nghiệp và thực tế, giúp nâng tầm, nâng kỹ năng lẫn tính chuyên nghiệp cho nghệ sĩ rất nhiều. Mỗi thời kỳ, các vị lãnh đạo đều vượt qua khó khăn để giữ vững hoạt động của Nhà hát, đều để lại dấu ấn qua những tác phẩm, những vai diễn để đời và những giá trị đáng trân trọng.
Ông nhận định như thế nào về thách thức của Nhà hát trong giai đoạn hiện nay?
NSƯT Phan Quốc Kiệt: Chúng tôi có một thách thức buộc phải vượt qua là chuyển mình trong giai đoạn chuyển đổi số và bùng nổ công nghệ truyền thông hiện nay. Cột mốc 50 năm này là đúc kết một chặng đường cũng là cơ hội để chúng tôi – những người kế thừa – ôn lại truyền thống để từ hành trang đang có bước tiếp và bằng cách nào đó để không đánh mất giá trị tiền nhân để lại mà còn phải tôn vinh, phải có hướng đột phá cho giai đoạn từ đây về sau.
 |
NSND Thoại Miêu (Đoàn Văn công TPHCM) và nghệ sĩ Ngọc Cẩm (Đoàn Văn công giải phóng) gửi gắm kỳ vọng của thế hệ đi trước cho NSƯT Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang - Ảnh: Minh Khang |
Một điều thuận lợi là giá trị bất biến của nghệ thuật cải lương là luôn đổi mới. Cải lương rất hay và cái mà chúng ta phải làm là đem cái hay đó đến với người xem. Đó là việc mà xây dựng khán giả, không phải chỉ cho hôm nay mà cả mai sau. Dưới sự chỉ đạo của Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, chúng tôi đã có các chương trình sân khấu học đường, sân khấu thiếu nhi cũng như nỗ lực triển khai các chương trình workshop, tọa đàm tìm hiểu về nghệ thuật cải lương cho học sinh, sinh viên thời gian qua. Chúng tôi mong muốn không chỉ có được người xem mà họ cũng hiểu và trân trọng cải lương, đặc biệt là các bạn sinh viên, học sinh cũng có ý thức gìn giữ, bảo tồn nghệ thuật truyền thống. Chúng tôi là những người làm nghề nhưng các bạn là những trí thức trẻ cũng phải có trách nhiệm trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc. Ngược lại. chúng tôi cũng muốn ghi nhận ý kiến từ các bạn trẻ để có những sản phẩm phù hợp, gần gũi với thị hiếu, cảm thụ của các bạn.
Công tác đào tạo trẻ của Nhà hát hiện nay như thế nào để đáp ứng yêu cầu mới?
NSƯT Phan Quốc Kiệt: Song song với xây dựng lớp khán giả mới, hơn 1 năm nay, Nhà hát cũng đẩy mạnh việc xây dựng lực lượng nghệ sĩ kế thừa từ các nguồn, như: sinh viên được đào tạo từ trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM, các tài năng bước ra từ các cuộc thi Chuông vàng vọng cổ, Bông lúa vàng… Nhà hát có chủ trương quy tập và tạo điều kiện cho các bạn rèn nghề trong môi trường nghệ thuật chuyên nghiệp qua từng vở diễn, từng dự án cụ thể. Ở đó, các bạn được đứng chung sân khấu cùng các anh chị nghệ sĩ chuyên nghiệp vừa được học nghề trực tiếp vừa có cơ hội làm nghề. Từ đó hướng đến một lớp kế thừa với đầy đủ kỹ năng lẫn kinh nghiệm thực tế, phát huy tối đa hiệu quả công tác truyền nghề.
Phục dựng 2 vở cải lương Cây sầu riêng trổ bông và Tô Ánh Nguyệt
Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cũng tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng 50 năm thành lập (15/9/1976 – 15/9/2026), gồm có: chuyến “về nguồn” tại Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (tỉnh Tây Ninh) – nơi gắn với cuộc đời hoạt động cách mạng và hy sinh của soạn giả Trần Hữu Trang mà đơn vị vinh dự mang tên ông (15/9); tọa đàm “Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang - 50 năm hình thành và phát triển” (17/9); lễ kỷ niệm “Dấu son nửa thế kỷ - Hội ngộ và tri ân các thế hệ” (19/9); đêm nghệ thuật “Nửa thế kỷ vang vọng hồn dân tộc” (26/9).
Nghệ sĩ Nguyễn Văn Khởi và NSƯT Thu Vân thể hiện trích đoạn "Tô Ánh Nguyệt" - sẽ được phục dựng và ra mắt khán giả vào tháng 10 tới - Ảnh: Minh Khang
Từ tháng 10, Nhà hát sẽ tái diễn loạt tác phẩm gây tiếng vang trong đợt hoạt động kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác, là: Khách sạn hào hoa, Tiếng trống Mê Linh, Tiếng hò sông Hậu, và San hô đỏ.
Đặc biệt là việc phục dựng 2 vở cải lương kinh điển là Cây sầu riêng trổ bông và Tô Ánh Nguyệt với ê-kíp nghệ sĩ nòng cốt của Nhà hát hiện nay. NSƯT Quốc Kiệt cho biết, đây là 2 tác phẩm được sự thống nhất của tập thể lãnh đạo và hội đồng nghệ thuật Nhà hát khi: “Cây sầu riêng trổ bông tiêu biểu cho đoàn Văn công giải phóng – một trong 3 lực lượng nòng cốt làm nên Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, cùng với Đoàn Cải lương Nam bộ từ miền Bắc về và lực lượng nghệ sĩ tại chỗ. Còn Tô Ánh Nguyệt nhắc nhớ đến vị tác giả mà Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đang thừa hưởng cái tên của ông”.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thành lập của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang sẽ kéo dài đến hết năm.
