Dự thảo lần này tiếp tục kế thừa các nội dung còn phù hợp trong Nghị định hiện hành, đồng thời khắc phục những tồn tại, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Việc sửa đổi nhằm phù hợp hơn với thực tiễn, đảm bảo sự đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và thống nhất với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Nghị định số 86/2021/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 25/9/2021, là căn cứ pháp lý quan trọng cho hoạt động đưa công dân Việt Nam ra nước ngoài học tập, nghiên cứu và trao đổi học thuật. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, đã xuất hiện một số khó khăn, vướng mắc.
Trong năm 2024, Bộ GDĐT đã gửi công văn đến các bộ, ngành, UBND các tỉnh/thành và các cơ sở giáo dục đại học để đề nghị báo cáo tình hình thực hiện Nghị định 86 và đề xuất sửa đổi. Tổng cộng, Bộ nhận được báo cáo bằng văn bản từ 11 bộ, 44 địa phương, 98 trường đại học và một số cơ quan khác; đồng thời thu thập thêm thông tin qua khảo sát trực tuyến và khảo sát trực tiếp tại sáu trường đại học ở các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Huế, TP.HCM và Cần Thơ.
Qua khảo sát cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn tồn tại những bất cập liên quan đến tuyển sinh, quản lý du học sinh (DHS) diện học bổng ngân sách nhà nước (NSNN), thủ tục hành chính còn rườm rà và chưa có quy định cụ thể về miễn bồi hoàn chi phí đào tạo trong các trường hợp bất khả kháng.
Bốn nhóm nội dung sửa đổi, bổ sung chính:
Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Dự thảo bổ sung quy định cho phép nộp hồ sơ trực tuyến khi xử lý thủ tục tiếp nhận DHS về nước sau khi tốt nghiệp; đồng thời điều chỉnh thành phần hồ sơ dự tuyển và quy định bổ sung hồ sơ còn thiếu thông tin trong quá trình tuyển chọn.
Việc đơn giản hóa này nhằm tiết kiệm chi phí, tăng hiệu suất công việc và gắn trách nhiệm cá nhân với người đứng đầu, đồng thời phù hợp với yêu cầu của phía nước ngoài về công tác tuyển chọn.
Tăng cường quản lý DHS học bổng ngân sách
Dự thảo đề xuất bổ sung quy định về DHS đã hoàn thành chương trình học nhưng ở lại nước ngoài học tiếp lên trình độ cao hơn hoặc thực tập sau tốt nghiệp. Đồng thời, quy định mới sẽ miễn bồi hoàn chi phí đào tạo cho DHS không hoàn thành khóa học vì lý do bất khả kháng như sức khỏe, chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh.
Ngoài ra, dự thảo sửa đổi cả thời gian, cách thức hoàn trả chi phí bồi hoàn, bổ sung trách nhiệm của gia đình DHS trong trường hợp phải hoàn trả NSNN. Những nội dung này chưa từng được quy định tại Nghị định 86 hiện hành, và được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả công tác quản lý DHS.
Quản lý tổ chức tư vấn du học
Một nội dung mới trong dự thảo là quy định về việc gia hạn, điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ tư vấn du học khi có thay đổi về tổ chức hoặc địa điểm hoạt động. Quy định này nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động tư vấn du học.
Điều chỉnh trách nhiệm của các bộ, ngành
Theo yêu cầu sắp xếp, tinh gọn bộ máy, dự thảo chuyển giao trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với công tác tuyển sinh, cử công dân ra nước ngoài học tập, giảng dạy, nghiên cứu và trao đổi học thuật.
