Sau cơn sóng của MV Thiên Đường Với Người Thương cùng văn hóa Khmer Nam Bộ, Phương Mỹ Chi và DTAP tiếp tục giới thiệu đến khán giả một cách tiếp cận mới với chất liệu âm nhạc dân ca Việt Nam trải dài khắp 3 miền, thông qua một album được xây dựng đầy công phu như một hành trình liền mạch - về con người, thiên nhiên, văn hóa và tình yêu. Không chỉ đảm nhận vai trò ca sĩ, Phương Mỹ Chi còn tham gia xuyên suốt quá trình sáng tác, đặc biệt tự tay chắp bút cho những phân đoạn mang âm hưởng truyền thống trong album, qua đó cho thấy bước chuyển đáng chú ý từ một cô bé có giọng hát gắn với dân ca thành một nữ nghệ sĩ trưởng thành và chủ động kiến tạo nên câu chuyện của mình.
 |
Ý nghĩa chơi chữ đặc biệt của “Dân Chơi Dân Ca”
“Dân Chơi Dân Ca” là một cái tên mang nhiều lớp nghĩa trông khác nhau, nhưng tương tự và bổ sung cho nhau, đồng thời cũng là cách Phương Mỹ Chi và ê-kíp định hình “DNA” cho xuyên suốt album lần này. Ở lớp nghĩa đầu tiên, “dân chơi dân ca” có thể được hiểu một cách gần gũi và mang tính cộng đồng hơn - là người dân cùng "chơi" với dân ca. Khi ấy, dân ca không còn đứng ở một khoảng cách xa, chỉ xuất hiện trong những không gian trình diễn, hay Lễ hội mà hay được nhìn nhận như một phần ký ức, và như một nguồn cảm hứng vô tận cho một mong muốn một ngày nào đó người dân Việt Nam đều có thể yêu mến dân ca, từ đó trở thành chất liệu để mọi người cùng tiếp cận, thưởng thức và sáng tạo.
Ở lớp nghĩa thứ hai, “dân chơi” còn gợi đến như một người sành sỏi, có hiểu biết và có "gu". “Dân chơi dân ca”, theo cách này, là một người thực sự bước sâu vào thế giới dân ca, hiểu những chất liệu mình đang tiếp xúc đến và biết cách "chơi" với chúng đúng nghĩa. Hoặc cũng có thể hiểu theo nghĩa là người dân vừa chơi, người dân vừa ca.
 |
 |
 |
Các cách hiểu luôn bổ trợ cho nhau: để dân ca trở nên gần gũi với cộng đồng, trước hết cần có những người đủ hiểu về dân ca để có thể sáng tạo cùng nó. Với Phương Mỹ Chi, “dân chơi” xuất hiện không đồng nghĩa với việc làm nhạt nhoà đi giá trị truyền thống. Ngược lại, đó là tinh thần chủ động khám phá, thử nghiệm và đưa những chất liệu quen thuộc vào một ngôn ngữ âm nhạc mới. Từ đó, “Dân Chơi Dân Ca” không chỉ là tên gọi đơn thuần một album, mà còn là diễn ngôn và hy vọng về cách thế hệ trẻ có thể tiếp cận văn hóa, ngày một hiểu và yêu mến văn hóa Việt Nam hơn. “Dân Chơi Dân Ca” là câu chuyện liền mạch về văn hóa, đời sống, thiên nhiên, và tình yêu “Dân Chơi Dân Ca” không được xây dựng như một tập hợp những chất liệu văn hóa truyền thống được lấy cảm hứng, giữ đúng những giá trị nguồn cội nhưng được thổi vào hơi thở đương đại, song hành cùng các thể loại âm nhạc thịnh hành trên Thế giới. Âm nhạc là một câu chuyện âm nhạc liền mạch - từ những vùng đất, chất liệu văn hóa đến những cung bậc cảm xúc của một cô gái được kết nối với nhau trong cùng một hành trình.
Hành trình ấy đi qua nhiều không gian của Việt Nam, từ Bắc chí Nam, từ cao nguyên đến đồng bằng. Mỗi vùng đất mang theo một màu sắc văn hóa, hơi thở thiên nhiên, một câu chuyện về con người và những chất liệu âm nhạc khác nhau. Nhưng khi đặt cạnh nhau trong “Dân Chơi Dân Ca”, những khác biệt ấy không tạo thành những mảnh ghép rời rạc, mà cùng góp phần kể nên một câu chuyện lớn hơn về con người Việt Nam và về những cảm xúc rất đỗi quen thuộc trong đời sống của người dân mỗi vùng miền. Điểm kết nối quan trọng nhất của album nằm ở hành trình cảm xúc của một người con gái. Qua từng không gian văn hóa, Phương Mỹ Chi lần lượt đi qua những cung bậc của tình yêu và cho khán giả thấy hành trình trưởng thành của mình - bắt đầu từ những rung động khi chưa biết yêu, sau đó tìm kiếm và chọn lựa, cùng vượt qua những thử thách và rồi lựa chọn gắn bó gắn bó với nhau, và cả những lúc thất tình. Không chỉ thế, Phương Mỹ Chi và DTAP còn khai thác góc nhìn tình yêu và các chi tiết đặt để trong âm nhạc dựa trên văn hóa đời sống, cách yêu của đồng bào ở từng vùng miền.
 |
 |
 |
Trong cấu trúc ấy, Phương Mỹ Chi không chỉ là người thể hiện từng ca khúc, mà trở thành nhân vật trung tâm dẫn dắt khán giả đi qua những vùng đất và không gian văn hóa bằng góc nhìn của một cô gái trẻ. Đây cũng đánh dấu bước trưởng thành của Phương Mỹ Chi khi các ca khúc đều được diễn giải ở ngôi thứ nhất. Những chất liệu dân gian không xuất hiện để kể về quê hương, lịch sử hay ký ức, mà còn có thể trở thành ngôn ngữ để nói về thiên nhiên, con người, tình yêu và tuổi trẻ qua một không gian âm nhạc đầy tính hiện đại và bay bổng với sự xuất hiện các nhạc cụ đại diện cho từng văn hóa khác nhau. Và cũng chính vì được xây dựng như một câu chuyện liền mạch, “Dân Chơi Dân Ca” dần hiện lên như một hành trình, khi ấy khán giả không chỉ đơn thuần là nghe nhạc mà còn có thể cảm nhận như được âm nhạc dẫn dắt qua từng vùng đất để thêm hiểu biết và tự hào. DTAP một lần nữa giải “bài toán” thiết kế không gian âm nhạc cho từng chất liệu dân ca trong Album Với album “Dân Chơi Dân Ca” - DTAP tiếp tục đảm nhận một vai trò và một bài toán quan trọng hơn phía sau - làm thế nào để mỗi chất liệu văn hóa khi bước vào “Dân Chơi Dân Ca” vẫn giữ được tinh thần riêng của Phương Mỹ Chi, nhưng đồng thời có thể cùng tồn tại trong một không gian âm nhạc đương đại?
Câu trả lời của DTAP bắt đầu từ việc đi sâu vào chính những chất liệu truyền thống. Album lần này không chỉ lấy cảm hứng từ một dòng nhạc hay một vùng văn hóa, mà mở rộng ‘phổ tham chiếu’ đến nhiều di sản âm nhạc khác nhau của Việt Nam, và các cộng đồng văn hóa trên dải đất hình chữ S. Trong đó có những trích đoạn được chuyển thể từ Chèo “Dương Xuân”, thể loại Hát Xoan Phú Thọ “Xin Huê, Đố Huê”, “Bỏ Bộ”, dân ca Nam Bộ “Lý Chèo Đưa Cá Ông”; đồng thời khai thác cảm hứng từ âm nhạc dân gian Thái và nghệ thuật Xòe, dân ca Ê-đê “Ơ WĂT Ơ WÔNG RÔNG ADEI KÂO ĐIÊT”, Nhạc cung đình Huế, dân ca Huế “Lý Mười Thương”, Cải lương Tuồng cổ, Xẩm “Nhời Này”, nghệ thuật hò Bả Trạo và các yếu tố âm nhạc Khmer Nam Bộ.Sự đa dạng ấy đặt DTAP trước một bài toán không đơn giản: làm thế nào để những chất liệu vốn có nguồn gốc, cấu trúc, nhịp điệu và tinh thần rất khác nhau không trở thành những mảnh ghép rời rạc? Thay vì áp dụng một công thức sản xuất thống nhất cho toàn bộ album, DTAP lựa chọn tiếp cận từng chất liệu như một “thế giới âm thanh” riêng. Những đặc trưng của từng dòng nhạc trở thành điểm xuất phát để nhóm tìm kiếm cách chuyển hóa phù hợp: có khi là một câu hát, một nét giai điệu, một tiết tấu, một màu sắc nhạc cụ hay tinh thần trình diễn được chắt lọc từ nguyên bản, sau đó đặt vào cấu trúc sản xuất mới.
Điều này giúp âm nhạc truyền thống trong “Dân Chơi Dân Ca” không chỉ đóng vai trò như những “trích dẫn” mang tính nhận diện. Chúng trở thành vật liệu cấu thành nên không gian âm nhạc của từng ca khúc.
Từ âm hưởng của Chèo và Xoan ở miền Bắc, những sắc thái của âm nhạc Huế và nghệ thuật cung đình, đến âm nhạc của Tây Nguyên, văn hóa Thái và Khmer Nam Bộ, DTAP không cố gắng làm cho tất cả trở nên giống nhau. Ngược lại, nhóm tìm cách giữ lại những khác biệt quan trọng của từng chất liệu, sau đó kết nối chúng bằng tư duy sản xuất đương đại để tạo nên một tổng thể có tính liền mạch.
Đây cũng là một trong những thế mạnh của DTAP khi làm việc với sự đa dạng trong chất liệu văn hóa - không xem âm nhạc dân gian là một “màu sắc” để phủ lên bản phối, mà xem đó là "nền tảng" để xây dựng ngôn ngữ âm nhạc. Việc nghiên cứu nhiều chất liệu khác nhau giúp nhóm có thêm “từ vựng” để kể câu chuyện, trong khi tư duy sản xuất hiện đại giúp những chất liệu ấy có thể bước vào đời sống nghe nhạc hôm nay một cách tự nhiên hơn.
Nếu “Dân Chơi Dân Ca” là một hành trình xuyên qua nhiều vùng đất, thì DTAP chính là những “kiến trúc sư” âm thanh cho hành trình ấy. Mỗi ca khúc có thể mang một diện mạo khác nhau, song tất cả cùng nằm trong một trục âm nhạc được thống nhất để cùng đối thoại với hiện tại. Qua đó, “Dân Chơi Dân Ca” tiếp tục cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý của DTAP với âm nhạc văn hóa. Album đánh dấu một Phương Mỹ Chi đầy thể nghiệm trong vai trò người sáng tác nhạc Một trong những bước chuyển đáng chú ý nhất của “Dân Chơi Dân Ca” nằm ở vai trò của Phương Mỹ Chi trong quá trình sáng tạo nghệ thuật của mình. Nếu với vai trò ca sĩ - Phương Mỹ Chi đã nhiều lần đứng trên sân khấu và mang đến những giai điệu dâng trào cảm xúc, sự đồng cảm hay những giọt nước mắt, thì với album lần này, nữ ca sĩ sinh năm 2003 đã tham gia sâu hơn vào quá trình viết nên chính những câu chuyện ấy. Nếu ở Vũ Trụ Cò Bay, vai trò sáng tác của Phương Mỹ Chi được đánh giá ở mức thử nghiệm, thì ở Dân Chơi Dân Ca, sự cứng cáp đã cho phép Phương Mỹ Chi tham gia hoàn toàn vào khâu sáng tác của album, đồng thời trực tiếp chắp bút cho những phần lời mang âm hưởng truyền thống- đó là những chất liệu âm nhạc có tính đặc thù vùng miền như hát Xoan, hát Xẩm, Cải lương – Tuồng cổ hay dân ca Khmer Nam Bộ. Song những gì xuất hiện trong album không chỉ là “chất liệu dân gian được đưa vào một ca khúc”, mà còn là cách một nghệ sĩ trẻ đang tự mình đối thoại với những giá trị đã hình thành nên căn tính âm nhạc của cô.
Sự tham gia này cho thấy một bước chuyển quan trọng trong hành trình nghệ thuật của Phương Mỹ Chi - từ một ca sĩ có khả năng thể hiện trọn vẹn chất liệu dân gian trên sân khấu với vai trò ca sĩ, rồi dần thể nghiệm sâu hơn ở vai trò sáng tác âm nhạc, đặc biệt hơn khi đào sâu hơn vào những đoạn nhạc mang âm hưởng truyền thống, cũng là cách cô nàng bày tỏ tình yêu của mình với dòng nhạc dân gian mà mình gắn bó. Theo đó, “Dân Chơi Dân Ca” cũng là một dấu mốc cho thấy Phương Mỹ Chi đang bước ra khỏi giới hạn của vai trò “người hát dân ca” để tiến gần hơn đến hình ảnh một singer-songwriter có tư duy và tiếng nói nghệ thuật riêng.
Tham vọng mang âm nhạc dân gian đến tệp khán giả trẻ một cách nhất quán Điểm chung trong cách Phương Mỹ Chi và DTAP tiếp cận “Dân Chơi Dân Ca” đó chính là không xem âm nhạc dân gian như một “yếu tố nền”chỉ cần xuất hiện trong một vài sản phẩm riêng lẻ.
Thay vào đó, album được xây dựng như một phần trong hành trình dài hơi hơn - đưa những chất liệu văn hóa Việt Nam đến gần hơn với khán giả trẻ bằng chính ngôn ngữ âm nhạc mà thế hệ này đang lắng nghe. Để làm được điều đó, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở việc “hiện đại hóa” dòng nhạc dân ca. Quan trọng hơn là tạo ra một sản phẩm vẫn đủ độ hấp dẫn về mặt âm nhạc, đủ gần gũi về mặt cảm xúc và đủ nhất quán về mặt câu chuyện để người trẻ dễ dàng đồng cảm và dễ dàng song hành với Nghệ sĩ bước vào thế giới văn hóa ấy một cách tự nhiên.
Với “Dân Chơi Dân Ca”, Phương Mỹ Chi không đặt mình ở vị trí của một người đứng ngoài để giới thiệu văn hóa đến khán giả mà chính xác hơn là nữ ca sĩ đã bước vào trong thế giới đó, lựa chọn trở thành một phần của câu chuyện đó - hát, viết, trải nghiệm những điều mình mong muốn rồi từ đó - chạm đến cảm xúc khán giả qua một mạch dẫn là âm nhạc do chính DTAP dẫn dắt. Đó cũng là tinh thần mà Phương Mỹ Chi và VMAS hướng đến trong hành trình phát triển, rằng không chỉ xây dựng bản lĩnh của một nghệ sĩ khi đứng trên sân khấu trình diễn, mà xây dựng một nghệ sĩ có giá trị riêng, có định hướng riêng và nuôi dưỡng một tình yêu lớn với cội nguồn, gốc rễ. “Dân Chơi Dân Ca” vì thế không nằm ở câu chuyện ra mắt một album mới. Chính xác hơn là bước tiếp theo trong hành trình để Phương Mỹ Chi trả lời câu hỏi rằng liệu một nghệ sĩ trẻ có thể làm gì với những giá trị văn hóa mình đang là người thụ hưởng? Album Dân Chơi Dân Ca được đánh giá là bùng nổ cảm xúc, không gian âm nhạc trọn vẹn. Hiện album nhanh chóng thống lĩnh các bảng xếp hạng, trong đó ca khúc Liễu Yếu Đào Tơ, Thử Lòng Quân Tử đang đứng Top 1,2 bảng xếp hạng Zing MP3 sau chưa đầy 2 tiếng ra mắt.
Album “Dân Chơi Dân Ca” hiện đã chính thức phát hành trên tất cả nền tảng âm nhạc số.
