Tại phiên thảo luận vấn đề kinh tế, xã hội sáng nay (30/5), đề cập tới vấn đề giá điện, đại biểu Nguyễn Sỹ Cương, Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, cho rằng từ thuở khai sinh ra nền điện nước nhà, giá điện luôn tuân theo quy trình bất biến là “tăng rồi, tăng nữa, tăng mãi”.
Người dân ủng hộ chủ trương chung về giá điện, nhưng điều họ cần là sự công bằng, minh bạch và hợp lý nhưng kỳ tăng giá điện vừa qua “có nhiều mập mờ cần làm rõ”.
Người dân có lý khi nghi ngờ việc tăng giá điện chỉ 8,36% như doanh nghiệp công bố là không chuẩn xác. Khi số tiền điện họ trả trên thực tế nhiều, thậm chí gấp đôi, gấp ba mà không phải họ không biết số tiền điện tăng do thời tiết nắng nóng.
Giá bán lẻ điện bình quân của Chính phủ phải lấy làm gốc, căn cứ vào đó, dù anh có chia bảng giá điện thành 6 bậc hay cả trăm bậc đi nữa thì giá bán lẻ điện bình quân phải được chấp hành và không được thay đổi.
Ông Cương cho biết qua tham khảo ý kiến chuyên gia, họ đều cho rằng việc chia bậc của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), giá bán lẻ điện bình quân chưa đúng với quy định của Chính phủ và bên có lợi đương nhiên là doanh nghiệp, chứ không phải người dân.
"Qua tiếp xúc, một cử tri nói điều đáng suy nghĩ, đó là cứ nói đất nước phát triển, đời sống người dân tăng cao, ấy vậy mà mức tiêu dùng điện cứ duy trì ở mức thấp, mà mức đó giờ chỉ phù hợp với hộ nghèo, hộ khó khăn. Người dân ủng hộ chủ trương tiết kiệm điện nhưng phải phù hợp với thực tiễn, chứ không phải tiết kiệm bằng mọi giá.
Không phải ngẫu nhiên, EVN lấy thời điểm chuyển mùa để tăng giá điện, vì “cứ tăng rồi đổ cho thời tiết là hợp lý nhất, đỡ phải giải thích nhiều”.
EVN và cơ quan quản lý nhà nước cứ đi so sánh giá điện của Việt Nam thấp nhưng tôi cho rằng việc so sánh mới chỉ so sánh đầu ra mà chưa so sánh đầu vào là khập khiễng.
Chưa kể một doanh nghiệp độc quyền như EVN được nhà nước ưu đãi đủ thứ. Chưa tính tới chuyện thất thoát điện năng do quản lý và do kỹ thuật, có giống nhau đâu mà so sánh. Đó là chưa kể tính toán thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam là thấp. Có một số nước do nắng nóng, họ quyết định giảm giá điện cho người dân đỡ khó khăn thì sao chẳng thấy ai so sánh. Cứ rao giảng rằng, tăng giá điện thì các bên đều được lợi, nhưng thực tế người tiêu dùng “lợi đâu chẳng thấy mà răng chẳng còn”.
Lần nào tăng giá điện cũng nói để có thêm nguồn kinh phí tái đầu tư ngành điện, nhưng một doanh nghiệp độc quyền mà luôn luôn lỗ thì có nên tiếp tục nữa hay không. Chưa kể lộ trình điện bán buôn, bán lẻ có thực hiện được không.
Theo tôi biết, có một số dự án của ngành điện đang triển khai đều chậm tiến độ và sự thất thoát là tất yếu. Tôi đề nghị công bố kết quả thanh tra của Chính phủ để thấy bức tranh toàn diện về doanh nghiệp độc quyền như EVN", đại biểu Cương chốt lại.
