Tăng cường khả năng chống chịu trước nội dung độc hại trực tuyến
Tiếp nối thành công tại Bosnia và Herzegovina, Colombia, Indonesia và Kenya, UNESCO tiếp tục đẩy mạnh khả năng chống chịu của xã hội trước ngôn từ thù địch, tin giả và các nội dung độc hại khác trên môi trường trực tuyến, đồng thời thúc đẩy hòa bình thông qua mạng xã hội.
Dự án SM4P được khởi động vào năm 2021 với khoản tài trợ 4 triệu euro (khoảng 110 tỷ đồng) từ EU, tập trung vào việc xây dựng các giải pháp phù hợp với bối cảnh địa phương nhằm đối phó với nội dung độc hại trên không gian mạng tại Indonesia, Kenya, Bosnia và Herzegovina, cũng như Colombia. Đến năm 2025, EU tiếp tục đóng góp thêm 4 triệu euro để mở rộng dự án sang Iraq, Kyrgyzstan và Nam Phi, đồng thời củng cố kết quả đạt được tại Indonesia và Kenya.
“Quan hệ hợp tác giữa UNESCO và Cơ quan Chính sách Đối ngoại của EU (Service for Foreign Policy Innstruments) cho phép chúng tôi phản ứng nhanh chóng và linh hoạt trước tác động của nội dung độc hại trong các xã hội có nguy cơ xung đột và phân cực, đồng thời bảo vệ quyền tự do biểu đạt và quyền lợi của những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất", ông Tawfik Jelassi, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách Truyền thông và Thông tin cho biết.
Hợp tác đa bên – Chìa khóa để chống lại tin giả và ngôn từ thù địch
Tính đến nay, SM4P đã huy động hơn 80 đối tác thông qua các liên minh đa bên quốc gia tại Bosnia và Herzegovina, Colombia, Indonesia và Kenya. Dự án đã thực hiện các nghiên cứu tiên phong nhằm đánh giá tác động thực tế của tin giả và ngôn từ thù địch đối với xã hội, đặc biệt là đối với các cộng đồng bị thiệt thòi.
Ngoài ra, dự án cũng phát triển hơn 20 công cụ vận động và hỗ trợ người dùng, đồng thời đào tạo hơn 3.000 thanh niên, nhà báo và lãnh đạo các tổ chức xã hội dân sự (CSO). Những nỗ lực này đã giúp nâng cao nhận thức về kiểm chứng thông tin, vận động chính sách, giáo dục truyền thông và thông tin (MIL), cũng như thúc đẩy các câu chuyện mang thông điệp hòa bình, trong khi vẫn bảo vệ quyền tự do biểu đạt.
Các liên minh đa bên quốc gia cũng đã thành công trong việc thúc đẩy các nền tảng kỹ thuật số đối thoại và hành động để giải quyết vấn đề lan truyền nội dung độc hại trên không gian mạng.
Bà Anida Sokol từ Trung tâm Truyền thông Sarajevo (Media Centar Sarajevo) chia sẻ: “Ở Bosnia và Herzegovina, xã hội dân sự rất năng động trong việc giám sát và đối phó với ngôn từ thù địch. Trước đây, dù chúng tôi phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng liên quan đến ngôn từ thù địch trực tuyến, nhưng các nền tảng mạng xã hội lớn hầu như không có sự hiện diện hoặc cam kết với quốc gia này. Nhờ vào liên minh đa bên, điều này đã thay đổi. Chúng tôi đang thiết lập các cuộc đối thoại có ý nghĩa với các nền tảng số và yêu cầu họ phải có trách nhiệm hơn.”
Tại Kenya, dự án đã giúp tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan. Bà Rosemary Mwangi từ Cơ quan Truyền thông Kenya chia sẻ: “Trước đây, mọi nỗ lực của chúng tôi gặp khó khăn vì thiếu sự trao đổi thông tin và kinh nghiệm giữa các bên liên quan. Giờ đây, nhờ có liên minh đa bên FeCoMo, chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ hơn, thống nhất quan điểm về các vấn đề nổi cộm trong không gian kỹ thuật số và trở nên mạnh mẽ hơn trong việc lên tiếng bảo vệ quyền lợi của cộng đồng mình.”
 |
 |
Tác động toàn cầu và định hình chính sách kỹ thuật số
Ảnh hưởng của SM4P không chỉ giới hạn trong phạm vi các quốc gia tham gia mà còn góp phần vào các cuộc thảo luận chính sách toàn cầu về quản trị nền tảng số.
Tại Hội nghị Quốc tế về Quản trị Nền tảng Kỹ thuật số năm 2024 diễn ra ở Dubrovnik, do UNESCO và Cơ quan Quản lý Quốc gia Croatia đồng tổ chức, các đối tác của SM4P đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tầm nhìn của Diễn đàn Mạng lưới Toàn cầu (Global Forum of Networks). Sự tham gia của họ đã giúp thu hẹp khoảng cách tri thức và thúc đẩy các mục tiêu chung trong quản trị kỹ thuật số.
Kế hoạch tương lai: Hướng tới một không gian số an toàn hơn
SM4P sẽ tiếp tục triển khai đến hết tháng 12/2027, với mục tiêu thúc đẩy hợp tác đa bên và tăng cường khả năng chống chịu trước những tác động tiêu cực trên không gian mạng.
Một trọng tâm quan trọng là triển khai Hướng dẫn của UNESCO về Quản trị Nền tảng Kỹ thuật số, đảm bảo các nguyên tắc nhân quyền và quyền tự do biểu đạt luôn được đặt lên hàng đầu trong các chính sách quản trị kỹ thuật số. Các liên minh đa bên do SM4P thành lập sẽ đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các hướng dẫn này ở cấp địa phương, đồng thời đóng góp vào quá trình triển khai rộng rãi hơn trên phạm vi toàn cầu.
