Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tham dự phiên họp.
Siết quản lý dữ liệu, xác định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử
Trình bày Tờ trình 5 dự án, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết: Dự thảo Luật An ninh dữ liệu gồm 6 chương, 29 điều. Dự thảo Luật quy định 5 cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu; chủ quản dữ liệu tự xác định cấp độ, áp dụng biện pháp bảo vệ tương xứng và chịu trách nhiệm về kết quả xác định, theo cơ chế hậu kiểm là chủ yếu. Chủ quản dữ liệu từ cấp độ 3 trở lên có trách nhiệm đánh giá tác động, kiểm toán an ninh dữ liệu định kỳ; hệ thống xử lý dữ liệu cấp độ 4, cấp độ 5 phải được thẩm định theo quy định. Các biện pháp bảo vệ được áp dụng xuyên suốt từ khâu thiết kế hệ thống đến khi tiêu hủy dữ liệu.
Đối với hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dự thảo Luật yêu cầu kiểm soát nguồn gốc, bảo đảm tính nguyên vẹn của dữ liệu huấn luyện và dữ liệu dẫn xuất; phòng, chống hành vi đầu độc dữ liệu, trích xuất dữ liệu trái phép; bảo đảm con người có khả năng can thiệp, kiểm soát đối với hoạt động ra quyết định tự động theo quy định của pháp luật.
Về chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay, Dự thảo Luật quy định dữ liệu cấp độ 1, cấp độ 2 không phải thực hiện thủ tục theo Luật này khi chuyển ra nước ngoài; dữ liệu cấp độ 3 do chủ quản dữ liệu tự đánh giá và lưu giữ hồ sơ; dữ liệu cấp độ 4, cấp độ 5 phải được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, chấp thuận trước khi chuyển. Dự thảo Luật đồng thời quy định việc cung cấp dữ liệu theo yêu cầu của nước ngoài, trách nhiệm của bên cung cấp dịch vụ xuyên biên giới và việc tích hợp đánh giá an ninh dữ liệu trong thủ tục đầu tư, chuyển giao công nghệ hiện hành.
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, Dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia gồm 7 chương với 41 điều. Điểm đáng chú ý trong dự thảo Luật là việc quy định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia gồm 3 nhóm, trong đó nhóm 3 gồm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia là công trình thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của các cơ quan, tổ chức, địa phương, trừ các công trình do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý. Theo tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ, công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia được phân thành 3 loại. Đồng thời, phân cấp thẩm quyền quyết định đưa vào Danh mục công trình liên quan đến an ninh quốc gia cho Thủ tướng Chính phủ (đối với công trình loại I), Bộ trưởng Bộ Công an (đối với công trình loại II), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với công trình loại II).
Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng cho hay, Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử gồm 8 chương, 46 điều. Dự thảo Luật xác định 5 nhóm đối tượng: cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian; giao Chính phủ quy định việc định danh, xác thực điện tử đối với đối tượng thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu.
Dự thảo Luật quy định mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh theo quy định của Luật là đối tượng xác thực điện tử; đồng thời thiết lập 3 mô hình thực hiện hoạt động xác thực điện tử, gồm: mô hình xác thực tập trung, mô hình xác thực trung gian và mô hình xác thực độc lập. Quy định bắt buộc liên kết, xác thực danh tính điện tử đối với giao dịch trên nền tảng số thuộc một số lĩnh vực.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết: Dự thảo Luật gồm 3 điều, Điều 1 sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Điều 2 sửa đổi, bổ sung Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Điều 3 quy định về hiệu lực thi hành.
Về dự án Luật xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Luật gồm 6 chương, 128 điều; nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức; quy định cụ thể ngay trong dự thảo Luật mức tiền phạt tối đa trong từng lĩnh vực.
Dự thảo Luật bổ sung một số biện pháp cưỡng chế, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
Cân nhắc tăng mức phạt, bổ sung biện pháp cưỡng chế để bảo đảm tính khả thi
Báo cáo thẩm tra về 4 dự án: Luật An ninh dữ liệu; Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới nhất trí với sự cần thiết ban hành các Luật này.
Tuy nhiên, với dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết, về biện pháp bảo vệ công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, có ý kiến đề nghị thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ áp dụng biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định tại khoản 5 Điều 10, đề nghị luật hóa cụ thể tiêu chí “đặc biệt cấp thiết”, phạm vi, thời hạn, đầu mối chỉ huy, cơ chế báo cáo và quy trình chấm dứt áp dụng; tham khảo Luật Tình trạng khẩn cấp quy định Thủ tướng Chính phủ chỉ áp dụng sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý; rà soát xây dựng nguyên tắc chung tại Chương I để quản lý thống nhất các trường hợp “chưa được pháp luật quy định” trong toàn bộ dự thảo Luật.
Về chế độ bảo vệ đối với khu vực cấm, khu vực bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh tại Điều 20, có ý kiến cho rằng, Điều này quy định nhiều nội dung hạn chế quyền tự do đi lại, cư trú, ghi âm, ghi hình... nhưng lại giao Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết; đề nghị quy định cụ thể ngay trong Luật các tiêu chí, điều kiện áp dụng biện pháp hạn chế quyền (đi lại, cư trú, ghi âm, ghi hình); bổ sung nguyên tắc giám sát kỹ thuật (thu thập đúng mục đích, thời hạn lưu giữ) bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.
Đối với dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, theo ông Lê Tấn Tới, có ý kiến cho rằng, phạm vi đối tượng định danh điện tử tại Điều 7 quá rộng, nên đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích thực hiện; cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi; đánh giá kỹ nguy cơ lộ lọt thông tin đối với đối tượng định danh chứa đựng bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.
Cũng có ý kiến cho rằng việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập dễ dẫn đến lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư. Đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập; giao Chính phủ quy định giới hạn các trường thông tin, ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật và quán triệt nguyên tắc thu thập tối thiểu để bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu.
Thẩm tra dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, đối với việc nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính từ 1 năm đến 2 năm theo Luật hiện hành lên 1 đến 3 năm, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể đối với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt vi phạm hành chính cần được tiến hành nhanh chóng như đã xác định tại Điều 3 của dự thảo Luật.
Hơn nữa, việc tăng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lên 3 năm (có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến), trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự là 5 năm sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý nên cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.
Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức và mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực, ông Phan Chí Hiếu cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì đảm bảo tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.
Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…, tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Về việc bổ sung vào dự thảo Luật một số biện pháp cưỡng chế, theo ông Phan Chí Hiếu, Ủy ban nhận thấy một số biện pháp được đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt; hoặc chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm là giải pháp chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện.
"Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các biện pháp được áp dụng phải thể hiện được đúng tính chất là biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật. Do đó, đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo Luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi" - Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.
