Tổng tài sản thu hẹp, dư nợ cho vay giảm mạnh
Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank: mã chứng khoán EIB) đạt khoảng 241.495 tỷ đồng, giảm 12%, tương đương gần 31.775 tỷ đồng so với đầu năm. Sự thu hẹp này diễn ra đồng thời với mức giảm đáng kể của dư nợ cho vay khách hàng (một trong những tài sản sinh lãi chủ yếu của ngân hàng).
Cụ thể, dư nợ cho vay khách hàng trước dự phòng đạt khoảng 151.866 tỷ đồng, giảm 18% so với mức 184.216 tỷ đồng đầu năm. Đáng chú ý, dư nợ từng đạt gần 188.030 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026. Như vậy, chỉ trong quý III, quy mô cho vay đã giảm khoảng 36.164 tỷ đồng. Mức giảm tập trung trong quý cuối kỳ cho thấy hoạt động tín dụng của Eximbank đang thu hẹp đáng kể.
 |
Bảng so sánh mức co lại mục tài sản của Eximbank. |
Xét theo kỳ hạn, dư nợ ngắn hạn giảm từ khoảng 106.501 tỷ đồng xuống 79.001 tỷ đồng; dư nợ trung hạn giảm từ 11.695 tỷ đồng xuống 11.145 tỷ đồng, còn dư nợ dài hạn giảm từ 66.020 tỷ đồng xuống 61.720 tỷ đồng. Trong đó, cho vay ngắn hạn ghi nhận mức giảm lớn nhất.
Ở các khoản mục tài sản khác, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước giảm từ khoảng 6.359 tỷ đồng xuống còn 2.904 tỷ đồng. Ngược lại, chứng khoán đầu tư tăng từ 22.782 tỷ đồng lên 24.404 tỷ đồng. Cơ cấu danh mục cũng dịch chuyển khi chứng khoán đầu tư sẵn sàng để bán giảm từ 6.855 tỷ đồng xuống 3.382 tỷ đồng, còn chứng khoán đầu tư giữ đến ngày đáo hạn tăng từ 16.099 tỷ đồng lên 21.044 tỷ đồng. Trong đó có khoảng 3.432 tỷ đồng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành.
Bên cạnh đó, giá trị mua nợ đạt khoảng 11.154 tỷ đồng, sau khi trừ dự phòng còn gần 11.070 tỷ đồng, tăng so với đầu năm.
Huy động vốn suy giảm, chi phí vốn gây sức ép lên lợi nhuận
Ở phía nguồn vốn, tiền gửi khách hàng tại ngày 30/9/2026 đạt khoảng 158.299 tỷ đồng, giảm 11% so với mức 177.304 tỷ đồng đầu năm, tương đương giảm hơn 19.000 tỷ đồng. Tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác cũng giảm mạnh 35%, từ 40.908 tỷ đồng xuống 26.702 tỷ đồng. Trong khi đó, phát hành giấy tờ có giá tăng từ 20.068 tỷ đồng lên 21.470 tỷ đồng.
Như vậy, các nguồn vốn huy động quan trọng đều thu hẹp, trong khi dư nợ cho vay giảm nhanh hơn tiền gửi khách hàng. Diễn biến này có thể giúp ngân hàng giảm áp lực cân đối vốn trong ngắn hạn, nhưng đồng thời phản ánh quy mô hoạt động tín dụng đang co lại. Khi cả huy động và cho vay cùng giảm, khả năng duy trì tăng trưởng thu nhập lãi trong những kỳ tiếp theo là vấn đề cần quan tâm.
Sự suy giảm về quy mô hoạt động thể hiện rõ hơn trong kết quả kinh doanh. Riêng quý III/2026, thu nhập lãi thuần của Eximbank đạt khoảng 1.090 tỷ đồng, giảm 26% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, chỉ tiêu này đạt gần 3.866 tỷ đồng, giảm khoảng 10%.
Đáng chú ý, thu nhập lãi và các khoản tương tự trong quý III tăng 17%, lên khoảng 4.508 tỷ đồng, nhưng chi phí lãi tăng tới 43%, lên hơn 3.417 tỷ đồng. Tốc độ tăng chi phí vốn cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng thu nhập lãi đã khiến phần chênh lệch thu nhập lãi thuần bị thu hẹp.
 |
Bảng thể hiện mức giảm nguồn vốn của ngân hàng Eximbank. |
Ở các mảng ngoài lãi, kết quả có sự phân hóa. Lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối chỉ đạt khoảng 26 tỷ đồng, giảm 74% so với cùng kỳ. Lãi thuần từ dịch vụ tăng lên gần 40 tỷ đồng, còn lãi thuần từ hoạt động khác đạt khoảng 186 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức đóng góp này chưa đủ bù đắp sự suy giảm của thu nhập lãi thuần và hoạt động ngoại hối.
Tổng thu nhập hoạt động quý III đạt khoảng 1.343 tỷ đồng, giảm 20%, trong khi chi phí hoạt động vẫn tăng 4%, lên gần 958 tỷ đồng. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) ước tính khoảng 71%, cao hơn mức 55% cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy hiệu quả kiểm soát chi phí suy giảm trong bối cảnh nguồn thu đi xuống.
Một áp lực khác đến từ chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Trong 9 tháng đầu năm, Eximbank ghi nhận khoản chi phí này khoảng 997 tỷ đồng, tăng 93% so với cùng kỳ.
Trước khi trích lập dự phòng, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt khoảng 1.862 tỷ đồng, giảm 27%.
Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng đạt khoảng 864 tỷ đồng, giảm 58%; lợi nhuận sau thuế còn gần 664 tỷ đồng, giảm 59%. Kết quả này phản ánh sức ép đồng thời từ nguồn thu cốt lõi suy giảm, chi phí hoạt động và chi phí dự phòng tăng.
Nợ nhóm 2 tăng gấp đôi, dòng tiền kinh doanh chuyển âm
Về chất lượng tín dụng, nợ xấu nội bảng tại cuối tháng 9 đạt khoảng 3.973 tỷ đồng, giảm so với mức hơn 5.273 tỷ đồng đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ cho vay khách hàng giảm từ khoảng 2,86% xuống 2,62%.
Tuy nhiên, diễn biến bên trong các nhóm nợ lại cho thấy những dấu hiệu cần lưu ý. Nợ nhóm 2 tăng từ khoảng 2.192 tỷ đồng lên 4.614 tỷ đồng, tương đương tăng hơn 110%. Nợ nhóm 3 cũng tăng từ khoảng 702 tỷ đồng lên gần 1.869 tỷ đồng, tăng hơn 166%. Ngược lại, nợ nhóm 4 giảm từ khoảng 1.091 tỷ đồng xuống 438 tỷ đồng, còn nợ nhóm 5 giảm từ gần 3.480 tỷ đồng xuống khoảng 1.666 tỷ đồng.
Nếu tính cả nợ nhóm 2, tổng dư nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5 đạt khoảng 8.587 tỷ đồng, tương đương 5,65% dư nợ cho vay khách hàng. Tỷ lệ này cao hơn mức khoảng 4,05% cuối năm 2025. Như vậy, dù nợ xấu nội bảng giảm, tỷ trọng các khoản vay có dấu hiệu suy giảm chất lượng trong danh mục tín dụng lại tăng lên.
Nợ nhóm 2 chưa được xếp vào nợ xấu, nhưng mức tăng hơn gấp đôi là chỉ báo cần theo dõi, bởi một phần các khoản vay có thể chuyển sang nhóm rủi ro cao hơn nếu khả năng trả nợ tiếp tục suy giảm. Trong khi đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu ước tính chỉ khoảng 41%, cho thấy bộ đệm dự phòng còn tương đối mỏng so với quy mô nợ xấu hiện hữu.
Ở góc độ dòng tiền, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh 9 tháng đầu năm âm khoảng 2.043 tỷ đồng, đảo chiều so với mức dương hơn 6.253 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Trong kỳ, dòng tiền vào từ việc thu hẹp dư nợ cho vay khoảng 28.388 tỷ đồng, nhưng tiền gửi khách hàng giảm khoảng 19.005 tỷ đồng và tiền gửi, vay các tổ chức tín dụng khác giảm hơn 14.206 tỷ đồng.
Diễn biến này cho thấy dòng tiền kinh doanh chịu tác động đáng kể từ sự thu hẹp đồng thời của hoạt động cho vay và huy động vốn. Tuy nhiên, dòng tiền kinh doanh âm cần được xem xét trong đặc thù hoạt động của ngân hàng, không thể đồng nhất với tình trạng mất cân đối thanh khoản. Tại ngày 30/9/2026, tiền và các khoản tương đương tiền của Eximbank vẫn đạt khoảng 48.666 tỷ đồng.
