Tàu tự hành Curiosity của NASA vừa phát hiện các phân tử hữu cơ trên sao Hỏa, trong đó bao gồm những hóa chất được giới khoa học công nhận rộng rãi là thành phần cơ bản tạo nên nguồn gốc sự sống trên Trái Đất.
Tại một đáy hồ cạn gần xích đạo, 5 trong số 7 phân tử được xác định chưa từng được quan sát thấy trước đây trên sao Hỏa. Phân tích do tàu tự hành Curiosity thực hiện chưa thể khẳng định liệu các hợp chất hữu cơ này có liên quan đến khả năng tồn tại sự sống cổ đại trên sao Hỏa, hay chúng được mang tới bởi các thiên thạch, hoặc được hình thành thông qua các quá trình địa chất. Tuy nhiên, phát hiện này ngụ ý rằng nếu sự sống vi sinh vật từng sinh sôi trên sao Hỏa, các vết tích hóa học chắc chắn vẫn còn lưu lại nơi đây cho đến tận ngày nay.
Giáo sư Amy Williams, nhà địa chất học thiên văn tại Đại học Florida kiêm nhà khoa học thuộc sứ mệnh Curiosity, cho biết: “Chúng tôi tin rằng mình đang quan sát vật chất hữu cơ đã được bảo tồn trên sao Hỏa suốt 3,5 tỷ năm. Liệu đó có phải là sự sống? Dựa trên những thông tin này, chúng tôi chưa thể khẳng định”.
Tàu tự hành Curiosity với kích thước cỡ một chiếc ô tô đã khám phá quanh hố thiên thạch Gale và núi Sharp kể từ khi đáp xuống hành tinh này vào năm 2012. Điều kiện bề mặt tại đây vô cùng khắc nghiệt, với nhiệt độ ban đêm có thể xuống dưới -100 độ C. Việc thiếu vắng bầu khí quyển đồng nghĩa với việc sao Hỏa liên tục bị bức xạ mạnh từ mặt trời ảnh hưởng. Thế nhưng, trong quá khứ, sao Hỏa cũng từng có nước và một bầu khí quyển giúp bảo vệ nó khỏi bức xạ.
Giáo sư Andrew Coates, một nhà khoa học hành tinh tại Phòng thí nghiệm Khoa học Không gian Mullard thuộc Đại học College London (UCL), nhận định: “Nơi đây từng hội tụ mọi điều kiện để bắt nguồn sự sống, cùng thời điểm sự sống bắt đầu trên Trái Đất. Không có bất kỳ lý do gì để cho rằng không thể bắt đầu sự sống trên sao Hỏa”.
Tuy nhiên, giới khoa học vẫn hoài nghi rằng dấu vết hóa học của sự sống từ giai đoạn khoảng 3,7 tỷ đến 4,1 tỷ năm trước liệu có thể tồn tại cho đến ngày nay. Giáo sư Williams chia sẻ: “Trong một thời gian dài, chúng tôi đã nghĩ rằng mọi vật chất hữu cơ sẽ bị phân hủy nghiêm trọng bởi môi trường bức xạ khắc nghiệt đó. Chúng tôi vô cùng phấn khích khi thấy những vật chất phức tạp và có cấu trúc lớn lại có thể tồn tại dưới lớp bề mặt”.
Mới đây, tàu tự hành đã sử dụng các thiết bị phân tích tích hợp để tìm kiếm và phát hiện các hợp chất chứa carbon có liên quan đến sự sống. Tàu Curiosity đã nhận diện được benzothiophene, một hóa chất chứa lưu huỳnh thường được các thiên thạch mang đến các hành tinh. Cuộc thử nghiệm đồng thời ghi nhận sự hiện diện của một hợp chất hữu cơ chứa nitơ khác có cấu trúc tương tự như các tiền chất của ADN.
Bà Williams nhấn mạnh: “Có vài điểm khác biệt giữa những gì chúng tôi tìm thấy với cấu trúc ADN. Đó chắc chắn là nền tảng cho cách cấu tạo nên ADN hiện nay. Về mặt địa chất, bạn hoàn toàn có thể tạo ra các phân tử này. Những vật chất tồn tại trên sao Hỏa từ các thiên thạch cũng chính là những gì xuất hiện trên Trái Đất, và chúng rất có thể đã hình thành nên các yếu tố cơ bản của sự sống như chúng ta biết trên hành tinh của mình”.
Những phát hiện này tiếp thêm hy vọng cho sứ mệnh Rosalind Franklin của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) vốn đang bị trì hoãn, dự kiến phóng vào năm 2028, có thể cung cấp những bằng chứng chi tiết hơn về bản chất của các hóa chất hữu cơ trên sao Hỏa. Tàu tự hành này sẽ khoan xuống độ sâu 2 mét và được trang bị để thực hiện các cuộc thử nghiệm tinh vi hơn nhằm đánh giá nguồn gốc thực sự của các hợp chất này.
