Trong báo cáo ngày 15/4, một ủy ban của Đại học Yale nhận định rằng các trường đại học tại Mỹ cần chịu trách nhiệm về việc khiến công chúng mất dần niềm tin đối với giáo dục đại học.
Theo Ủy ban, chi phí đắt đỏ, quy trình tuyển sinh thiếu minh bạch, tiêu chuẩn học thuật không đồng nhất cùng những lo ngại về quyền tự do ngôn luận tại giảng đường là những nguyên nhân chính khiến công chúng ngày càng hoài nghi về giá trị của giáo dục đại học.
Những kết quả này phản ánh sự bất an mà người dân Mỹ đã bày tỏ qua nhiều cuộc khảo sát và phỏng vấn. Tuy nhiên, báo cáo đến từ hội đồng tại một trong những ngôi trường danh giá nhất đất nước đã tạo nên một cái nhìn mới về vai trò của giới học thuật trong việc nuôi dưỡng nhân tài, yếu tố đang định hình lại vị thế của giáo dục đại học ở Mỹ.
Theo Ủy ban, để có được lòng tin thì các trường cần làm đúng những gì mình đã hứa, và tốt nhất là phải làm thật xuất sắc. Báo cáo cũng nhấn mạnh thực trạng mất phương hướng khi mọi người vẫn chưa có cái nhìn rõ ràng về mục đích cuối cùng của giáo dục đại học.
Đồng thời, ủy ban cho biết các trường đại học đang phải đối mặt với áp lực giải quyết các vấn đề xã hội khi được kỳ vọng “phải làm hài lòng tất cả mọi người". Họ vừa phải tuyển chọn khắt khe nhưng vẫn đảm bảo tính hòa nhập, vừa phải đảm bảo chi phí hợp lý nhưng cơ sở vật chất phải hiện đại nhất, và vừa phải trọng dụng nhân tài nhưng vẫn đảm bảo sự công bằng.
“Nếu thiếu đi các sứ mệnh và mục tiêu rõ ràng, việc đánh giá các trường cao đẳng và đại học có thực hiện đúng những cam kết của mình hay không sẽ trở nên rất khó khăn”, các giáo sư nhấn mạnh.
Thực tế, phần lớn các trường đại học tại Mỹ đều có điều kiện khác xa so với những trường như Đại học Yale, nơi có chi phí học tập hơn 90.000 USD/năm (chưa bao gồm hỗ trợ tài chính). Ở các trường có mức phí thấp hơn và tỉ lệ trúng tuyển cao hơn, ban lãnh đạo thường phàn nàn rằng trường của họ đang bị ràng buộc với các trường đại học danh tiếng một cách không công bằng.
Tuy nhiên, chính những định kiến chung đó đang dấy lên các cuộc tranh luận về chương trình đào tạo, về việc liệu có nên dùng tiền thuế của dân để hỗ trợ các trường đại học hay không.
Những căng thẳng xoay quanh vấn đề đại học vốn không phải là chuyện mới. Tuy nhiên, ủy ban đã chỉ ra sự tương đồng của các thực trạng hiện nay để lý giải nguyên nhân vị thế của giới học thuật suy giảm nhanh chóng. Vào tháng 9/2025, báo cáo của Gallup cho thấy chỉ 35% người Mỹ đánh giá giáo dục đại học là rất quan trọng, giảm một nửa so với năm 2013.
Vào tháng 4/2025, Đại học Yale đã yêu cầu thực hiện báo cáo này, ngay thời điểm chính quyền Trump liên tục chỉ trích các trường đại học danh tiếng và cắt giảm ngân sách. Dù ngôi trường này đã may mắn tránh được những đòn trừng phạt nặng nề nhất, nhưng Hiệu trưởng Maurie McInnis cho rằng giới lãnh đạo học thuật cần phải thấu hiểu hơn những tâm tư và kỳ vọng của công chúng.
Trong bản báo cáo, hội đồng chuyên gia của Yale vừa ca ngợi những mục tiêu cao đẹp của giáo dục đại học, vừa thẳng thắn chỉ ra cách mà các trường, bao gồm cả Đại học Yale, đã làm xấu đi hình ảnh của mình trong mắt công chúng.
Ví dụ, Yale cùng nhiều ngôi trường khác hiện đang duy trì chương trình giảm học phí bằng các gói hỗ trợ tài chính hào phóng. Thực tế, dù mức học phí sinh viên cần đóng thấp hơn so với mức phí gốc, ủy ban cho biết cách tiếp cận này đã gây ra những tác động tiêu cực đến niềm tin của công chúng.
“Về bản chất, hệ thống này rất phức tạp, khó lường, và thiếu tính đồng nhất. Chính những yếu tố này đã khiến mọi người mất lòng tin thay vì cảm thấy an tâm”, bản báo cáo nêu rõ. Tuy nhiên, Đại học Yale đã có động thái tích cực. Vào tháng 1/2026, ngôi trường này đã đưa ra thông báo về việc miễn học phí cho những sinh viên đến từ các gia đình có thu nhập dưới 200.000 USD/năm.
Ủy ban cho biết các quy trình tuyển sinh đại học, dù có mục đích tốt đến đâu, vẫn thường thiếu minh bạch. Thậm chí, ngay cả với những yếu tố nền tảng như thành tích học tập, nhà trường cũng không đưa ra được một tiêu chuẩn cụ thể nào để người ngoài có thể nắm bắt. Đại học Yale chính là một trong những trường không yêu cầu mức điểm kiểm tra tối thiểu khi xét tuyển.
"Khi quy trình tuyển chọn trở nên khó hiểu, hoặc tệ hơn là có vẻ thiên vị cho những người vốn đã có lợi thế, thì việc người dân không còn tin tưởng vào hệ thống giáo dục cũng là điều dễ hiểu", báo cáo từ Ủy ban này chỉ rõ.
Bên cạnh đó, nhóm chuyên gia cũng đưa ra cảnh báo về các vấn đề khác như tình trạng lạm phát điểm số, và gia tăng số lượng trong bộ máy nhân sự. Họ cho rằng những yếu tố này đang âm thầm làm suy giảm uy tín và vị thế của giới học thuật.
“Mục tiêu của chúng tôi khi thực hiện báo cáo này là nhìn nhận vấn đề một cách dài hạn. Chúng tôi hiểu rằng sự hoài nghi và mất lòng tin của công chúng đã diễn ra trong nhiều năm, vì vậy sẽ cần thời gian để cải thiện tình hình. Tuy nhiên, chúng tôi rất kiên quyết với tinh thần tự kiểm điểm. Trong tương lai, mục tiêu của chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc thay đổi truyền thông mà còn cần những hành động thiết thực cũng như tự phê bình sâu sắc”, bà Beverly Gage, nhà sử học kiêm đồng Chủ tịch Ủy ban chia sẻ.
Ủy ban đã đưa ra nhiều khuyến nghị bao gồm mở rộng hỗ trợ tài chính, giảm bớt ưu tiên trong tuyển sinh, bảo vệ quyền tự do ngôn luận, và điều chỉnh chính sách chấm điểm. Theo ủy ban, những người làm công tác học thuật phải sẵn sàng thừa nhận những sai lầm và những điểm cần cải thiện, ngay cả khi đang nỗ lực bảo vệ những giá trị cốt lõi và sứ mệnh của giáo dục đại học.
Đồng Chủ tịch còn lại, nhà xã hội học Julia Adams, cho biết các thành viên ủy ban hy vọng những kiến nghị này sẽ thay đổi hoàn toàn định kiến của dư luận. Tuy nhiên, bà cho biết thêm rằng tự thân sự thay đổi đã là một điều cần thiết.
Trong một email gửi tới toàn trường, Tiến sĩ McInnis thừa nhận rằng những người đang làm việc tại Đại học Yale chắc chắn cũng có một phần trách nhiệm khi để niềm tin của công chúng sụt giảm.
“Chúng ta phải thừa nhận những thiếu sót của chính mình”, Tiến sĩ McInnis chia sẻ.
Dù chưa thực hiện ngay toàn bộ các kiến nghị, Tiến sĩ McInnis cho thấy thái độ cầu thị khi sẵn sàng tiếp nhận phần lớn các ý tưởng này. Trong một buổi phỏng vấn, bà cho biết dư luận đang đặc biệt quan tâm đến tương lai của giáo dục đại học, và kỳ vọng bản báo cáo sẽ giúp những cuộc thảo luận này đi vào chiều sâu.
Bà chia sẻ: “Bất kể ở đâu hay trong cuộc gặp gỡ nào, đây luôn là chủ đề được mọi người đặc biệt quan tâm và mong muốn trao đổi”.
