Những con số biết nói về một hệ thống lỗi thời
Theo số liệu mới nhất từ Bộ Giáo dục Mỹ, hiện có hơn 40 triệu người đang phải gánh các khoản nợ vay sinh viên liên bang. Đáng chú ý, con số kỷ lục 7,7 triệu người đã rơi vào tình trạng quá hạn thanh toán (vỡ nợ). Đối với nhiều người, tấm bằng đại học từng được hứa hẹn là "tấm vé thông hành" tới tầng lớp trung lưu, nay lại trở thành một xiềng xích tài chính dai dẳng.
Tình trạng này đã đẩy một bộ phận không nhỏ người Mỹ đến một quyết định "cực đoan", Họ lựa chọn chuyển ra nước ngoài sinh sống để thoát khỏi sự đeo bám của các đơn vị thu hồi nợ. Trên các nền tảng như Reddit, làn sóng chia sẻ kinh nghiệm "di cư trốn nợ" đang ngày càng trở nên phổ biến.
Câu chuyện của cô Amanda Lynn Tully là một ví dụ điển hình. Tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Bảo tồn di sản tại Đại học Oregon năm 2017 với khoản nợ 65.000 USD, Tully rơi vào cảnh thất nghiệp khi không tìm được việc làm phù hợp với chuyên ngành đào tạo. Dù mức trả nợ hàng tháng theo kế hoạch dựa trên thu nhập chỉ khoảng 60 USD, nhưng cô cho biết số tiền này thậm chí không đủ trả lãi, khiến tổng nợ không ngừng tăng lên.
Cảm thấy bế tắc và không tìm được lối ra, cô Tully đã chuyển đến thành phố Praha (Cộng hòa Séc) và quyết định ngừng thanh toán nợ trong suốt 7 năm qua. Cô chia sẻ rằng cuộc sống tại nước ngoài, dù thu nhập thấp hơn, nhưng lại mang lại chất lượng sống tốt hơn và quan trọng nhất là giải tỏa được áp lực tâm lý đè nặng.
Tương tự, anh Eric Cooper, một sinh viên tốt nghiệp đại học bang tại Georgia, cũng phải gánh khoản nợ lên tới 80.000 USD. Sau vài năm làm việc cật lực chỉ để chi trả các hóa đơn và nợ nần, Cooper nhận ra mình sẽ phải sống cảnh "giật gấu vá vai" cho đến năm 50 hoặc 60 tuổi nếu tiếp tục ở lại Mỹ. Anh quyết định chuyển sang Đông Nam Á dạy tiếng Anh và cắt đứt liên lạc với các đơn vị cho vay ngay khi có quốc tịch mới.
Những kẽ hở từ thực trạng "cay đắng"
Không chỉ sinh viên bản địa, ngay cả những sinh viên quốc tế nhận học bổng toàn phần cũng không tránh khỏi "bẫy nợ". Anh Enrique Zúñiga, một sinh viên Chile học tại Đại học Princeton danh tiếng, đã ngỡ ngàng khi nhận hóa đơn thuế 16.000 USD cho khoản hỗ trợ sinh hoạt phí. Để đóng thuế và tiếp tục học, anh buộc phải vay nợ từ chính nhà trường. Sau khi tốt nghiệp, khoản nợ này đã tăng lên gần 30.000 USD sau lãi cộng gộp, buộc anh Zúñiga phải chuyển đến thành phố Thượng Hải làm việc nhằm tránh các vấn đề pháp lý tại Mỹ.
Dưới góc nhìn pháp lý, các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng nợ sinh viên là một cam kết hợp đồng không tự mất đi, ngay cả khi người vay thay đổi nơi cư trú. Việc trốn nợ sẽ làm hủy hoại điểm tín dụng, gây khó khăn cho bất kỳ dự định tài chính nào trong tương lai nếu họ quay về Mỹ.
Tuy nhiên, bà Michele Zampini, đại diện Viện Tiếp cận và Thành công Đại học (TICAS), nhận định rằng việc người trẻ phải thực hiện những thay đổi cuộc đời khắc nghiệt như vậy chính là lời cáo buộc đanh thép nhất đối với một hệ thống giáo dục đang rạn nứt.
"Vấn đề không hẳn là họ không có khả năng chi trả, mà là cảm giác tuyệt vọng. Nhiều người cảm thấy họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc đi học đại học, để rồi bị mắc kẹt trong nợ nần theo cách đầy bất công", bà Zampini nhấn mạnh.
Hiện nay, những người trẻ như Tully hay Cooper đang sống một cuộc đời "vô hình" trong hệ thống tài chính Mỹ. Họ chấp nhận làm công việc tự do tại nước ngoài, hưởng thụ sự bình yên xa xứ, thay vì kiệt sức trong vòng xoáy nợ nần tại chính nơi từng là "giấc mơ" của mình. Chính thực trạng này đặt ra dấu hỏi lớn cho các nhà hoạch định chính sách tại Mỹ về tính bền vững của mô hình tín dụng giáo dục hiện tại.
