Dự án trọng điểm bỏ hoang
Thời gian qua, tình hình xung đột quân sự tại Trung Đông diễn biến phức tạp, khó lường, tác động trực tiếp đến nguồn cung và giá năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Trước những diễn biến khó lường của xăng dầu, ngày 19/3, Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.
Sau đó, tại buổi làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng gồm lãnh đạo các Bộ, Ngành, cơ quan Trung ương, lãnh đạo các tập đoàn, doanh nghiệp xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương thực hiện các bước để triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược; đồng thời nghiên cứu các giải pháp để sớm nâng cao năng lực tự chủ năng lượng...
Theo số liệu từ Sở Công Thương TP.HCM, tổng sản lượng tiêu thụ xăng dầu năm 2025 của thành phố là khoảng 4,75 triệu tấn; trong khi đó, nhu cầu xăng dầu năm 2026 được dự ước là 5,11 triệu tấn (tăng khoảng 7,6%). Hiện, thành phố có gần 1.200 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, 425 đại lý, 66 thương nhân phân phối, 12 thương nhân đầu mối và 2 thương nhân sản xuất, phân phối.
Hệ thống phân phối xăng dầu của TP.HCM đóng vai trò quan trọng đối với nhu cầu của thành phố cũng như liên kết vùng, phục vụ lưu thông hàng hóa các tỉnh phía Nam. Hiện nay, tổng năng lực kho đầu mối trên địa bàn đạt hơn 1,75 triệu mét khối, tập trung ở các khu vực như: Nhà Bè, Hiệp Phước, Vũng Tàu, Cái Mép và Bình Dương; trong đó, Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè, dự kiến khi đưa vào sử dụng sẽ góp phần nâng cao năng lực dự trữ và điều tiết nguồn cung cho thành phố và các khu vực lân cận.
 |
Cỏ cây um tùm tại khu đất thực hiện dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè. |
Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè (xã Phú Xuân, huyện Nhà Bè cũ, nay thuộc xã Nhà Bè, TP.HCM) là công trình cơ khí trọng điểm, nằm trong Quyết định số 1030/QĐ-TTg ngày 13/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch phát triển hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu của Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 với sức chứa 450.000 mét khối (quy mô giai đoạn 2017-2020 đạt 230.000 mét khối, đến năm 2035 hoàn thành toàn bộ), kinh phí dự toán lên đến 12.000 tỷ đồng.
Dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân - Nhà Bè do Công ty Cổ phần Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam làm chủ đầu tư, được khởi công từ đầu năm 2017 trên khu đất khoảng 10ha. Vị trí xây dựng công trình cách trung tâm thành phố khoảng 15km, nằm ở khu vực cuối đường Huỳnh Tấn Phát, có một mặt tiếp giáp với sông Soài Rạp gần phà Bình Khánh, nối với Cần Giờ.
Đến giữa năm 2021, dự án dừng thi công sau khi xây dựng, lắp đặt một số hạng mục như cầu cảng, bồn chứa... Phóng viên ghi nhận thực tế vào cuối tháng 3/2026 cho thấy, cổng chính của dự án khoá chặt, không có ai coi sóc nên bên trong cỏ dại mọc um tùm, nhiều nơi cao quá đầu người. Đối diện khu đất dự án là khối nhà làm việc đã cũ, cổng được khoá lại, khuôn viên ngổn ngang máy móc, thiết bị đã rỉ sét. Bảng hiệu ghi: “Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam”. Người dân địa phương cho biết đã lâu không thấy công trình hoạt động.
 |
Đối diện khu đất dự án là khối nhà làm việc đã cũ, cổng được khoá lại, khuôn viên ngổn ngang máy móc, thiết bị đã rỉ sét. |
Quá trình triển khai như thế nào?
Khu đất kể trên được UBND TP.HCM cho Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam (nay là Công ty Nhiên liệu Hàng không Việt Nam - Skypec, công ty con của Vietnam Airline) thuê để thực hiện dự án từ năm 2001 nhưng chưa đầu tư xây dựng, để đất hoang hoá và bị lấn chiếm. Sau đó, Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam góp vốn bằng giá trị bồi thường và các chi phí khác đã đầu tư của dự án thành lập Công ty Cổ phần Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam (gọi tắt là Công ty Xăng dầu Hàng không Miền Nam).
Đầu năm 2010, xét đề nghị của Bộ Công thương và ý kiến các Bộ, Ngành liên quan về kết quả thẩm tra, Chính phủ đồng ý sản phẩm cơ khí trọng điểm Kho chứa dầu 230.000 mét khối thuộc Dự án Kho xăng dầu hàng không miền Nam do Công ty Xăng dầu Hàng không Miền Nam làm chủ đầu tư được hưởng cơ chế hỗ trợ phát triển sản sản xuất sản phẩm cơ khí trọng điểm; đề nghị chủ đầu tư thực hiện đúng quy định, có phương án tài chính khả thi, đảm bảo các điều kiện vay vốn, hoàn vốn để sản xuất kho chứa...
Tháng 6/2011, UBND TP.HCM ban hành quyết định chấm dứt thuê đất của Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam và chấp thuận cho Công ty Xăng dầu Hàng không Miền Nam thuê toàn bộ diện tích khu đất nêu trên để đầu tư xây dựng kho xăng dầu. Thời hạn thuê đất đến tháng 11/2051 (ngày hết hạn hoạt động của dự án).
Cuối năm 2012, thực hiện chỉ đạo của UBND TP.HCM về giải quyết kiến nghị của Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam, Thanh tra TP.HCM công bố quyết định thanh tra toàn diện việc cho thuê đất thực hiện dự án; trong đó thanh tra chủ trương, việc góp vốn thành lập Công ty Xăng dầu Hàng không Miền Nam, các nội dung liên quan đến việc cho thuê đất...
Kết quả được công bố khi đó của Thanh tra TP.HCM nhận định, UBND TP.HCM ban hành quyết định chấm dứt thuê đất của Công ty Xăng dầu Hàng không Việt Nam và chấp thuận cho Công ty Xăng dầu Hàng không Miền Nam thuê là đúng quy định. Tuy nhiên, việc Sở Tài nguyên Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp Môi trường) TP.HCM chưa thông báo cho đơn vị liên quan là có sai sót.
 |
Một góc khu đất dự án. |
Ngoài ra, Kết luận thanh tra của Sở Tài nguyên Môi trường TP.HCM vào năm 2023 một lần nữa nhắc lại những bất cập tại dự án này. Cơ quan quản lý đề nghị chủ đầu tư khẩn trương thực hiện các biện pháp nhằm tiếp tục thi công, hoàn thành dự án đúng tiến độ đã cam kết tại Giấy chứng nhận đầu tư nhưng tình hình không có gì thay đổi.
Cùng năm, dự án Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân – Nhà Bè được đưa vào danh mục các dự án năng lượng trọng điểm có vướng mắc, chậm tiến độ của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội. Tiếp theo đó, dự án liên tục dính lùm xùm, đặc biệt về vốn tín dụng. “Việc này ảnh hưởng đến công tác quản lý đất đai tại địa phương, tình hình an ninh trật tự cũng như ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, phát sinh dư luận không tốt đối với dự án”, nhận định của cơ quan quản lý đất đai tại TP.HCM.
Vấn đề dự trữ năng lượng là cấp bách nhưng một dự án quan trọng như Tổng kho Xăng dầu Phú Xuân – Nhà Bè được triển khai từ hơn 15 năm trước, Chính phủ chính thức quy hoạch công trình cơ khí trọng điểm từ năm 2017 đến nay vẫn đình trệ không khỏi khiến dư luận đặt nhiều dấu hỏi về sự lãng phí?.
Hiện, diện mạo khu đất vẫn chưa có gì mới, chỉ có cỏ cây um tùm hơn, các hạng mục đã xây dựng xuống cấp nặng hơn và câu trả lời cho thời gian hoàn thành dự án vẫn là một ẩn số.
“Họ đi lâu lắm rồi”
Công ty Cổ phần Kho cảng Xăng dầu Hàng không Miền Nam được thành lập vào năm 2008, ngành nghề chính là kinh doanh bất động sản, quyền sử dụng đất thuộc sở hữu, chủ sử dụng hoặc đi thuê. Lần gần nhất doanh nghiệp cập nhật thông tin vào năm 2019 cho thấy, trụ sở chính đặt tại số 2711 đường Huỳnh Tấn Phát (nay thuộc xã Nhà Bè, TP.HCM). Ngoài ra, văn phòng đại diện và địa chỉ thuế đặt ở số 60C Trường Sơn (Q.Tân Bình cũ, nay là P.Tân Sơn Hoà, TP.HCM). Vốn điều lệ và cơ cấu cổ đông không được công bố. Ông Trần Sỹ Huân là Chủ tịch HĐQT doanh nghiệp.
Phóng viên liên hệ để trao đổi một số thông tin liên quan nhưng trụ sở chính của doanh nghiệp đóng cửa. Số điện thoại cố định trên bảng hiệu bên ngoài không còn hoạt động, số di động do một người phụ nữ nghe máy cho biết: “Em chỉ là người nhận thư, không biết họ ở đâu...”. Nhân viên tại toà nhà trên đường Trường Sơn, cho biết: “Họ đi lâu lắm rồi, không còn hoạt động ở đây”.
Trao đổi với phóng viên, đại diện UBND xã Nhà Bè sáng 1/4 cho biết, sẽ báo cáo Lãnh đạo xem xét, chuyển bộ phận chuyên môn kiểm tra và phản hồi lại những thông tin liên quan đến dự án này.
