Linh hoạt điều hành, kích hoạt loạt giải pháp bình ổn giá
Suốt nhiều tuần qua, cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông đã đẩy thị trường xăng dầu toàn cầu vào trạng thái biến động mạnh theo chiều hướng tăng. Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia nhập khẩu ròng nhiên liệu, xăng dầu nhanh chóng trở thành vấn đề trọng tâm, thu hút sự quan tâm lớn của xã hội.
Là mặt hàng chiến lược thuộc nhóm ngành nền tảng, xăng dầu có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống dân sinh. Khi nguồn cung bị gián đoạn, giá tăng cao, nền kinh tế phải đối diện với áp lực lớn, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ “đình lạm” – tình trạng lạm phát cao đi kèm tăng trưởng chậm.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong khoảng một tháng qua, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm, chuỗi cung ứng duy trì thông suốt. Đà tăng giá đã được kiểm soát, mặt bằng giá từ mức đỉnh giảm đáng kể về ngưỡng phù hợp hơn, qua đó giảm áp lực lên sản xuất, kinh doanh và chi phí sinh hoạt của người dân.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng – Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân), kết quả này đến từ sự linh hoạt trong điều hành giá xăng dầu cùng những quyết sách “thần tốc” của Nhà nước. Đáng chú ý, cơ quan quản lý đã chủ động điều chỉnh giá theo diễn biến thị trường, thậm chí rút ngắn chu kỳ điều hành – điều hiếm thấy trước đây.
Ngay sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng nhằm theo dõi, dự báo tình hình và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến xăng dầu.
Ngày 6/3, Chính phủ cho phép Bộ Công Thương và Bộ Tài chính điều hành giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7%, thay vì chờ đủ chu kỳ 7 ngày. Cơ chế này được áp dụng từ kỳ điều hành 7/3, giúp bảo đảm nguồn cung và hạn chế tình trạng “sốc dồn kỳ”.
Tiếp đó, ngày 19/3, cơ chế điều hành tiếp tục được điều chỉnh theo Nghị quyết 55, cho phép điều chỉnh giá ngay sau một ngày khi giá cơ sở tăng từ 15% hoặc giảm trên 10%.
Song song với đó, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được kích hoạt với 9 lần chi trong gần một tháng, tổng mức sử dụng khoảng 5.300 tỷ đồng. Chính phủ cũng giảm thuế nhập khẩu ưu đãi một số mặt hàng xăng dầu xuống 0% trong giai đoạn từ 9/3 đến 30/4/2026 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung.
Ngày 20/3, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW, yêu cầu tăng cường dự báo, chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý giá; siết chặt quản lý thị trường, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, gian lận thương mại.
Mới đây, Thủ tướng ban hành Quyết định 482 về áp dụng các mức thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Theo đó, từ 24h ngày 26/3 đến hết 15/4/2026, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay được giảm về 0 đồng/lít; đồng thời không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cũng được điều chỉnh từ 8-10% về 0%. Dù việc giảm thuế có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng, nhưng đây được xác định là công cụ cần thiết để bình ổn giá, giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
 |
Nguồn: Vietnamnet.vn |
Chủ động các kịch bản ứng phó
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, giá xăng dầu trong nước đã giảm mạnh từ đỉnh, góp phần ổn định tâm lý thị trường và kiểm soát lạm phát.
Cụ thể, tại kỳ điều hành đêm 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, giảm 6.788 đồng/lít (tương đương 22,5%) so với mức đỉnh ngày 24/3. Giá xăng RON95-III giảm 9.508 đồng/lít (28,1%), xuống 24.332 đồng/lít.
Dầu diesel 0.05S giảm 4.226 đồng/lít (10,65%), còn 35.440 đồng/lít. Dầu hỏa từ mức đỉnh 40.455 đồng/lít cũng giảm xuống 35.384 đồng/lít, tương đương mức giảm 12,5%.
Trong khi đó, xung đột tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz tiếp tục tiềm ẩn rủi ro gián đoạn, khiến giá xăng dầu thế giới biến động khó lường. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt trong mọi tình huống.
Ngày 27/3, Chính phủ ban hành Nghị quyết 69, cho phép tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Đồng thời, Bộ Tài chính đề xuất kéo dài việc giảm thuế xăng dầu về 0 đến hết tháng 6/2026 nhằm hỗ trợ kiểm soát lạm phát và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh.
Những động thái này cho thấy vai trò điều tiết ngày càng rõ nét của Nhà nước, không chỉ trong việc ổn định thị trường xăng dầu mà còn ở năng lực chủ động thích ứng trước các biến động bên ngoài.
Từ các giải pháp ngắn hạn đến định hướng dài hạn về cung ứng và dự trữ nhiên liệu đang được triển khai, qua đó bảo đảm dòng chảy năng lượng ổn định và giảm thiểu rủi ro trước các cú sốc từ thị trường quốc tế.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, các quyết định điều hành đều bám sát thực tiễn, phát huy hiệu quả rõ rệt khi giúp giá xăng dầu giảm nhanh. Việc điều chỉnh đồng thời nhiều sắc thuế cùng các quyết sách chưa từng có đã thể hiện rõ sự chủ động, linh hoạt của Nhà nước trong điều hành.
Đây cũng là minh chứng cho khả năng phản ứng chính sách nhanh, hiệu quả trước biến động bên ngoài, góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô.
