Trong đêm qua, cộng đồng yêu thiên văn đã được chiêm ngưỡng kỳ trăng tròn đầu tiên của mùa xuân năm nay. Theo dữ liệu từ Time and Date, hiện tượng "Trăng Hồng" của tháng 4 đã đạt điểm cực đại vào lúc 22h11 tối thứ Tư (ngày 1/4, theo giờ miền Đông nước Mỹ - ET).
Dù có tên “Trăng Hồng” (Pink Moon), mặt trăng vẫn sẽ xuất hiện với sắc xám như thường lệ. Tên gọi mang sắc hồng của sự kiện âm lịch này thực chất là để tôn vinh sự nở rộ đầu xuân của loài hoa Phlox subulata. Theo The Old Farmer’s Almanac, đây là một loài hoa dại của vùng Đông Bắc Mỹ, thường được gọi là “rêu hồng” và thường nở hoa vào đúng khoảng thời gian trăng tròn tháng tư.
Ông Noah Petro, Trưởng phòng thí nghiệm địa chất, địa vật lý và địa hóa hành tinh thuộc Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA tại Maryland, cho biết mặt trăng vẫn sẽ có vẻ ngoài tròn trịa vào các đêm thứ Ba (31/3) và thứ Năm (2/4). Theo tờ EarthSky, những người ở cả Bắc bán cầu và Nam bán cầu đều có thể quan sát hiện tượng này, vì mặt trăng được coi là ở giai đoạn tròn tối đa trong vòng 12 giờ trước và sau thời điểm cực đại.
Đối với các bộ tộc thổ dân tại châu Mỹ, trăng tròn tháng tư mang nhiều tên gọi khác nhau gắn liền với thiên nhiên: người Cherokee gọi là “kawohni” (Trăng Hoa); người Hopi gọi là “kwiyamuyaw” (Trăng Chắn Gió), và người Assiniboine gọi là “tabehatawi” (Trăng Ếch).
Cột mốc "Trăng Hồng" và sứ mệnh Artemis II
Sự kiện thiên văn này còn mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu thời điểm mở màn cho kế hoạch phóng con tàu Artemis II. Đây là sứ mệnh đánh dấu sự trở lại của con người tại mặt trăng sau hơn nửa thế kỷ. Bốn phi hành gia sẽ thực hiện hành trình tiến vào không gian xa hơn bất kỳ tiền bối nào trước đây, thực hiện chuyến bay vòng quanh và tiến sát khu vực mặt tối của mặt trăng.
Theo NASA, khung giờ phóng dự kiến sẽ kéo dài từ ngày 1 đến ngày 6 tháng tư, với thời gian khoảng hai giờ mỗi ngày. Cụ thể, trong ngày 1/4 vừa qua, cửa sổ phóng đã mở trước khi mặt trời lặn khoảng 1 giờ 15 phút; trong ngày hôm nay (2/4), khung giờ này dự kiến mở trước hoàng hôn khoảng 20 phút; và thời gian phóng những ngày kế tiếp sẽ lùi dần về thời điểm sau khi mặt trời lặn.
“Khi bạn chiêm ngưỡng kỳ trăng tròn này, phi hành đoàn có thể đang trên đường di chuyển. Họ có thể vừa mới rời bệ phóng”, ông Petro chia sẻ. Ông hiện cũng là người dẫn dắt đội ngũ khoa học hành tinh cho sứ mệnh Artemis dự kiến vào đầu năm 2028 nhằm đưa con người trở lại bề mặt mặt trăng. Ông nhấn mạnh: “Đây sẽ là kỳ trăng tròn cuối cùng khép lại kỷ nguyên trước sứ mệnh Artemis II. Nó mang một ý nghĩa đặc biệt không chỉ với bốn thành viên phi hành đoàn mà còn với tất cả chúng ta - những người đang dõi theo từng bước tiến của họ”.
Những hiện tượng thiên văn sắp tới
Xen kẽ giữa các kỳ trăng tròn, những người yêu thiên văn còn có cơ hội chiêm ngưỡng nhiều sự kiện thú vị trong tháng tư và tháng năm. Một trong những trận mưa sao băng lâu đời nhất lịch sử - Lyrids (mưa sao băng Thiên Cầm) - sẽ đạt đỉnh vào khoảng ngày 21 đến 22/4. Theo NASA, người xem tại Bắc bán cầu có thể quan sát từ 10 đến 20 ngôi sao băng mỗi giờ vào thời điểm cực đại.
Trận mưa sao băng hàng năm này có nguồn gốc từ các mảnh vụn của sao chổi Thatcher, được quan sát lý tưởng nhất tại những nơi không bị ô nhiễm ánh sáng, vào khoảng thời gian sau khi trăng lặn và trước lúc bình minh. Nếu điều kiện thời tiết thuận lợi, đây hứa hẹn sẽ là một màn trình diễn thiên văn mãn nhãn.
Tiếp sau đó là trận mưa sao băng Eta Aquariids (Bảo Bình), dự kiến đạt đỉnh vào ngày 5-6/5. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Sao băng Mỹ, mật độ sao băng quan sát được có thể dưới 10 ngôi mỗi giờ do bị ảnh hưởng bởi ánh trăng. NASA cho biết, trận mưa sao băng xuất phát từ sao chổi Halley này nổi tiếng với những ngôi sao băng tốc độ cao, lao vào khí quyển Trái Đất với vận tốc khoảng 65 km/giây và thường để lại những vệt sáng rực rỡ kéo dài trên bầu trời.
Đáng chú ý, tháng năm sẽ có tới hai lần trăng tròn vào ngày 1 và ngày 31. Theo cách gọi của The Old Farmer’s Almanac, lần trăng tròn thứ hai trong cùng một tháng dương lịch được gọi là “Trăng Xanh” (Blue Moon) - một hiện tượng thiên văn thú vị xuất hiện với chu kỳ trung bình khoảng 30 tháng một lần.
