Nhu cầu ngủ của trẻ cao hơn nhiều so với người trưởng thành
Theo khuyến nghị của Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia, trẻ sơ sinh cần ngủ từ 14–17 giờ mỗi ngày; trẻ nhỏ từ 12–15 giờ; trẻ mới biết đi 11–14 giờ; trẻ mẫu giáo 10–13 giờ và trẻ trong độ tuổi đi học cần 9–11 giờ ngủ mỗi ngày.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng 44% trẻ em tại Mỹ không ngủ đủ giấc theo khuyến nghị. Đáng chú ý, nhóm trẻ càng nhỏ càng có nguy cơ thiếu ngủ cao hơn.
Tiến sĩ Joseph Dzierzewski, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách nghiên cứu của Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia, nhấn mạnh rằng giấc ngủ không chỉ là hành vi cá nhân mà còn chịu tác động của bối cảnh xã hội và gia đình. Những năm đầu đời, giấc ngủ không chỉ quyết định sức khỏe thể chất và tinh thần trước mắt, mà còn đặt nền tảng cho chất lượng giấc ngủ trong suốt cuộc đời.
Khảo sát trên 977 người chăm sóc trẻ em cho thấy 95% tin rằng giấc ngủ tốt là yếu tố thiết yếu đối với hoạt động chung của gia đình. Gần 80% phụ huynh thừa nhận giấc ngủ của họ bị ảnh hưởng khi con ngủ không ngon.
Cha mẹ cũng nhận thức rõ tác động của giấc ngủ đối với trẻ: 69% cho rằng thiếu ngủ khiến trẻ cáu kỉnh, giảm hiệu suất ban ngày, trong khi 86% ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về tâm trạng và hành vi khi trẻ ngủ đủ.
Những con số này cho thấy một nghịch lý: dù hiểu rõ tầm quan trọng của giấc ngủ, nhiều gia đình vẫn chưa thể đảm bảo cho trẻ ngủ đủ và ngủ đúng cách.
Ba “điểm nghẽn” trong câu chuyện giấc ngủ
Theo các chuyên gia, vấn đề giấc ngủ ở trẻ em hiện nay xoay quanh ba khía cạnh chính.
Thứ nhất, cha mẹ quan tâm rất nhiều nhưng trẻ vẫn thiếu ngủ. Trung bình, phụ huynh dành hơn hai giờ mỗi ngày để nghĩ về giấc ngủ của con.
Thứ hai, cha mẹ thường đánh giá thấp nhu cầu ngủ của trẻ, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Có tới 78% phụ huynh có con từ 0–3 tháng tuổi và 68% phụ huynh có con từ 4–11 tháng tuổi chưa nhận thức đúng về thời lượng ngủ cần thiết.
Thứ ba, giấc ngủ lại ít được đưa vào các cuộc trò chuyện trong gia đình. Gần một nửa phụ huynh hiếm khi hoặc không bao giờ nói với con về vai trò của giấc ngủ.
Theo Tiến sĩ Laura Sterni, Giám đốc Trung tâm Giấc ngủ Nhi khoa Johns Hopkins, việc trò chuyện về giấc ngủ không cần phức tạp. Cha mẹ có thể bắt đầu từ những điều gần gũi như: ngủ giúp cơ thể lớn lên, giúp não bộ học tốt hơn và giữ tâm trạng ổn định. Khi được đặt ngang hàng với các thói quen như đánh răng hay ăn uống lành mạnh, giấc ngủ sẽ trở thành một phần tự nhiên trong nhận thức của trẻ.
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của giấc ngủ trưa. Khoảng hai phần ba trẻ em vẫn ngủ trưa thường xuyên, đặc biệt là 93% trẻ dưới 1 tuổi và 92% trẻ từ 1–2 tuổi. Thời gian ngủ trưa trung bình lên tới hơn 2 giờ mỗi ngày.
Tuy nhiên, không ít phụ huynh cố gắng cắt giảm giấc ngủ trưa với hy vọng trẻ sẽ ngủ ngon hơn vào ban đêm. Theo các chuyên gia, đây là một hiểu lầm phổ biến. Việc bỏ ngủ trưa không những không cải thiện giấc ngủ tối mà còn khiến trẻ mệt mỏi, cáu kỉnh hơn khi đến giờ đi ngủ.
Ngay cả những giấc ngủ ngắn ban ngày cũng có thể góp phần quan trọng vào tổng thời gian ngủ, đặc biệt với trẻ nhỏ.
Xây dựng thói quen ngủ
Các chuyên gia đồng thuận rằng yếu tố quan trọng nhất để cải thiện giấc ngủ của trẻ là xây dựng thói quen ổn định và nhất quán.
Điều này bắt đầu từ việc duy trì giờ đi ngủ cố định mỗi ngày, kết hợp với một “thói quen trước giờ ngủ. Những hoạt động như đọc sách, nghe nhạc êm dịu, giảm ánh sáng hay kéo rèm cửa có thể giúp cơ thể trẻ nhận tín hiệu rằng đã đến lúc nghỉ ngơi.
Bên cạnh đó, việc hạn chế thiết bị điện tử trước giờ ngủ, khuyến khích các hoạt động thư giãn, duy trì lịch sinh hoạt đều đặn và cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng cũng góp phần điều chỉnh nhịp sinh học hiệu quả.
Đáng chú ý, vai trò của cha mẹ không chỉ dừng ở việc “nhắc nhở”. Trẻ em học bằng cách quan sát. Khi người lớn tôn trọng và ưu tiên giấc ngủ của chính mình, trẻ sẽ có xu hướng noi theo.
Giấc ngủ không chỉ là câu chuyện của riêng trẻ em, mà là nền tảng cho sức khỏe và hạnh phúc của cả gia đình. Thu hẹp “khoảng cách giấc ngủ” đòi hỏi không chỉ kiến thức, mà còn là sự thay đổi trong nhận thức và thói quen hàng ngày.
Khi giấc ngủ được đặt ngang hàng với dinh dưỡng và vận động, mỗi đêm ngon giấc sẽ trở thành nền móng vững chắc cho sự phát triển của trẻ và sự cân bằng của cả gia đình.
