Bài viết nhấn mạnh xuyên suốt lịch sử cách mạng, mối quan hệ giữa Lào và Việt Nam đã phát triển từ “hữu nghị truyền thống” thành “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược”, là biểu tượng của “có một không hai, không giống ai và không ai giống” trong quan hệ quốc tế.
Mối quan hệ đặc biệt Lào-Việt Nam không chỉ là tài sản vô giá của hai dân tộc, mà còn là nền tảng quan trọng bảo đảm cho sự nghiệp bảo vệ độc lập, xây dựng và phát triển đất nước bền vững của cả hai nước. Mối quan hệ đặc biệt Lào-Việt Nam đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Chủ tịch Kaysone Phomvihane và Chủ tịch Souphanouvong kính yêu đặt nền móng, được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước tiếp tục giữ gìn, vun đắp và phát triển. Trải qua biết bao đồng cam cộng khổ, cùng kề vai sát cánh chiến đấu và cùng hy sinh trong mọi giai đoạn của cách mạng, mối quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam đã trở thành một hình mẫu hiếm có trong quan hệ quốc tế.
Nhìn lại lịch sử, đã có nhiều sự kiện tạo tiền đề cho việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1930 để giải phóng nhân dân 3 nước Đông Dương (Lào, Việt Nam, Campuchia). Tinh thần yêu nước quật cường, không chấp nhận đầu hàng, quyết thoát khỏi sự áp bức và bóc lột nặng nề của chủ nghĩa thực dân cũ, đã đưa mối quan hệ giữa 3 nước Đông Dương ngày càng nổi bật, đặc biệt là mối quan hệ giữa Lào và Việt Nam.
Trong thời kỳ đấu tranh cách mạng, hai nước Lào - Việt Nam đã cùng chiến đấu chung một chiến hào, đã liên minh chiến đấu và luôn kề vai sát cánh bên nhau trong những giai đoạn chiến đấu vô cùng khó khăn, gian khổ và đầy hy sinh, cùng khắc ghi lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Giúp bạn là tự giúp mình”.
Ngày 18/7/1977, hai nước đã ký kết “Hiệp ước Hữu nghị và hợp tác Lào - Việt Nam, Việt Nam – Lào” - một sự kiện mang dấu mốc lịch sử quan trọng, là văn kiện pháp lý vững chắc và mang tầm chiến lược lâu dài cho mối quan hệ đặc biệt Lào-Việt Nam trong thời kỳ mới. Kể từ đó đến nay, Lào - Việt Nam còn ký nhiều văn kiện hợp tác khác nhằm tăng cường mối quan hệ hữu nghị truyền thống của hai nước và hai nước đã chính thức nâng cấp quan hệ lên thành “hữu nghị vĩ đại” trong tháng 2/2019.
Trong suốt hơn 50 năm kể từ ngày thành lập nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, hợp tác giữa Lào và Việt Nam luôn phát triển một cách toàn diện. Về chính trị, các cuộc gặp cấp cao được tổ chức thường xuyên, thể hiện sự tin cậy chính trị sâu sắc; Về kinh tế, Việt Nam luôn là một trong những nhà đầu tư lớn tại Lào với nhiều dự án trọng điểm, cùng kim ngạch thương mại song phương liên tục gia tăng. Hiện Việt Nam là một trong số 3 nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Lào, với hơn 240 dự án còn hiệu lực, giá trị vốn đăng ký hàng tỷ USD. Các dự án của doanh nghiệp Việt Nam tập trung vào lĩnh vực năng lượng, khoáng sản, nông - lâm nghiệp, viễn thông, tài chính - ngân hàng và dịch vụ, đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Lào, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Kim ngạch thương mại hai chiều Lào-Việt Nam năm 2025 đạt gần 3 tỷ USD, là yếu tố quan trọng để hai bên phấn đấu sớm đạt mục tiêu 5 tỷ USD mà hai bên đã đề ra.
Về văn hóa - xã hội, Lào và Việt Nam luôn hợp tác và phối hợp chặt chẽ. Điểm sáng nổi bật là việc Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) đã chính thức công nhận Vườn quốc gia Hin Nam No thuộc tỉnh Khammouane, Trung Lào, là Di sản thiên nhiên thế giới liên biên giới cùng với Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng của Việt Nam, thể hiện nỗ lực chung và niềm tự hào lớn lao của cả hai dân tộc.
Song song với hợp tác kinh tế, hợp tác về giáo dục - đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tiếp tục được khẳng định là một trong những trụ cột bền vững nhất của mối quan hệ đăc biệt Lào - Việt Nam. Hiện Việt Nam là quốc gia tiếp nhận nhiều sinh viên Lào nhất sang nghiên cứu, học tập, với khoảng 14.000 - 16.000 sinh viên Lào đang theo học tại các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đào tạo của Việt Nam. Nhiều cán bộ lãnh đạo, quản lý và chuyên gia của Lào đã trưởng thành từ các cơ sở giáo dục của Việt Nam, trở thành lực lượng nòng cốt trong hệ thống chính trị và kinh tế - xã hội của Lào. Điều này không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược lâu dài của Việt Nam trong việc đầu tư cho nguồn nhân lực của Lào, mà còn là minh chứng sâu sắc cho tính nhân văn đặc biệt của mối quan hệ “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Lào - Việt Nam, Việt Nam-Lào.
