Ở Đồng bằng sông Cửu Long, nông nghiệp gắn bó mật thiết với đời sống, sinh kế và bản sắc của hàng triệu người dân. Nhưng cùng với những lợi thế về tài nguyên, vùng đất này cũng đang đứng trước nhiều bài toán về biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất, giá trị gia tăng của nông sản và nhu cầu chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng thông minh, bền vững hơn. Những vấn đề ấy đã trở thành chất liệu để sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU) tại Cần Thơ đưa vào các đồ án tốt nghiệp.
TrangHerb EcoTech: Từ phòng lab ra ruộng vườn, ao cá
Là những người trẻ lớn lên tại miền Tây, Tiền Minh Thanh, Trần Dương Trung Tính, Bùi Nhật Trường (Kỹ thuật phần mềm), Nguyễn Trọng Nhân (Quản trị kinh doanh) và Âu Hà Tiến Đạt (Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành) nhận thấy những vấn đề của nông nghiệp địa phương không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở cách tổ chức và vận hành. Từ đó, nhóm phát triển TrangHerb EcoTech theo hướng một giải pháp nông nghiệp tuần hoàn thông minh, lấy mô hình nuôi cá, trồng rau làm nền tảng. Hệ thống sử dụng cảm biến để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm không khí, nhiệt độ nước và độ ẩm đất, đồng thời tự động hóa một số hoạt động như bơm nước, tưới tiêu và cho cá ăn. Dữ liệu được đưa lên nền tảng đám mây để người dùng theo dõi từ xa. Nhóm còn phát triển AI hỗ trợ nhận diện bệnh cây qua hình ảnh và tính năng Voice-to-Text bằng tiếng Việt.
 |
TrangHerb EcoTech sinh viên gặp gỡ người dân để lắng nghe chia sẻ thực tế |
Dự án TrangHerb EcoTech đã chuyển giao module Aquaponics IoT cho Mekong Silt Ecolodge - một khu nghỉ dưỡng sinh thái nơi du khách trải nghiệm văn hóa vùng đồng bằng sông Cửu Long vào ngày 30/3/2026. Đây được xem là bước chuyển đáng chú ý của dự án từ mô hình đồ án sang một giải pháp được đưa vào môi trường thực tế. Nhóm cũng nhận được 30 triệu đồng vốn từ chương trình Học bổng Khởi nghiệp của Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ để phát triển sản phẩm. Dự án cũng đạt Giải Triển vọng tại cuộc thi Business Challenge 2026, Top 10 tại Startup Challenge 2026 và Top 20 cuộc thi Ra Khơi 2026.
Nguồn lực tài chính và kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp tại FPTU đã tạo bệ phóng cho những dự án có thể đi xa hơn. Không dừng lại ở việc chấm điểm đồ án, FPTU đóng vai trò như một "vườn ươm" thực thụ, chủ động cấp vốn khởi nghiệp ban đầu với các dự án tiềm năng, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên cọ xát tại các sân chơi lớn trong nước và quốc tế.
MushTIO: IoT hỗ trợ người trồng nấm
Nếu TrangHerb EcoTech đặt bài toán ở mô hình nông nghiệp tuần hoàn, MushTIO lại chọn một lĩnh vực rất đặc thù: nghề trồng nấm. Hệ thống cảm biến IoT theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và độ thông thoáng theo thời gian thực. Khi các chỉ số vượt ngưỡng, hệ thống đưa ra cảnh báo và có thể kích hoạt cơ chế tưới tự động, giúp giảm phụ thuộc vào việc kiểm tra thủ công.
 |
Nhóm sinh viên thực hiện MushTIO lắng nghe phản biện từ hội đồng |
MushTIO là đồ án tốt nghiệp của 6 sinh viên khóa 18 gồm Huỳnh Văn Giỏi (trưởng nhóm), Trần Ngọc Thảo Anh, Nguyễn Nhựt Quỳnh, Lưu Yến Quỳnh (Quản trị kinh doanh), Trần Việt Minh và Nguyễn Duy Khánh (Kỹ thuật phần mềm). Dự án hướng tới phân khúc các cơ sở sản xuất nhỏ và vừa, với quy mô khoảng 2.000-7.000 phôi mỗi trại. Đây là nhóm khách hàng mà theo định hướng của dự án, các giải pháp IoT nông nghiệp quy mô lớn chưa thực sự phù hợp về chi phí và cách triển khai. MushTIO hiện cũng được nhóm định hướng phát triển thêm AI để nhận diện bệnh nấm thông qua hình ảnh.
Điểm chung của MushTIO và nhiều dự án khác tại FPTU là sự kết hợp liên ngành. Như với MushTIO, sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm kết hợp cùng sinh viên Quản trị kinh doanh giúp sinh viên sớm rèn luyện tư duy đa chiều: dân kỹ thuật biết làm sản phẩm vừa túi tiền người dùng, còn sinh viên kinh tế - truyền thông biết ứng dụng công nghệ để giải bài toán thị trường.
CVio: Đưa AI vào bài toán nhận diện bệnh trên tôm
Cũng với bài toán nuôi trồng thủy sản, nhưng ở một khía cạnh khác, nhóm CVio lựa chọn ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ nhận diện bệnh trên tôm qua hình ảnh. Thay vì giám sát môi trường, CVio tập trung vào nhận diện bệnh trên tôm qua hình ảnh. Nhóm xây dựng mô hình AI phát hiện hai bệnh phổ biến là mang đen và đốm trắng, hướng tới khả năng hoạt động trực tiếp trên điện thoại. Người dùng có thể chụp hoặc chọn ảnh tôm để hệ thống phân loại tình trạng và khoanh vùng dấu hiệu bất thường.
Đồ án của ba sinh viên Trần Hữu Nhân, Lê Thị Huỳnh Như và Nguyễn Văn Phong (Trí tuệ nhân tạo), tập trung vào hai bệnh phổ biến là mang đen và đốm trắng. Qua thực nghiệm, mô hình phân loại đạt độ chính xác 91,33%, cho thấy tiềm năng của hướng tiếp cận AI gọn nhẹ trong việc hỗ trợ sàng lọc ban đầu. Đáng chú ý, hai mô hình AI đã được tích hợp vào một ứng dụng Android và thử nghiệm trên nhiều thiết bị với hình ảnh từ các camera điện thoại khác nhau. Nhóm cũng phát triển thêm một nghiên cứu liên quan đến nhận diện bệnh tôm trong điều kiện hình ảnh nhiễu, được chấp nhận trình bày báo cáo tại hội nghị ISBM 2026 và xuất bản có điều kiện sau khi hoàn tất các yêu cầu của hội nghị.
Đại diện nhóm chia sẻ, môi trường đào tạo tại FPTU, đặc biệt là sự hướng dẫn của thầy Nguyễn Đình Vinh đã giúp dự án đi từ ý tưởng đến giải pháp thực tế, có ý nghĩa lớn với cộng đồng. Giảng viên không chỉ hướng dẫn lý thuyết mà đóng vai trò là mentor đồng hành, kết nối sinh viên với các chuyên gia ngành, hộ sản xuất, doanh nghiệp địa phương... Nhờ đó, sinh viên có cơ hội "chạm" thị trường thật, lắng nghe những câu chuyện, đi sâu vào những vấn đề đang tồn đọng để kịp thời điều chỉnh sản phẩm theo đúng nhu cầu của cộng đồng.
 |
Nhóm sinh viên dự án CVio |
SeeTrust: Lá chúc Bảy Núi và câu chuyện thương hiệu bản địa
Không đi theo hướng phần cứng canh tác, đồ án SeeTrust của nhóm sinh viên Phan Vĩnh Khánh, Lê Trung Tín (Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành), Tô Huỳnh Tú Anh, Trương Minh Nguyễn (Truyền thông đa phương tiện) cùng Trần Kim Chi (Kinh doanh quốc tế), chọn khai thác một nguyên liệu quen thuộc ở vùng Tri Tôn (An Giang): lá và trái chúc.
Trong quá trình thử nghiệm, nhóm đưa IoT vào công đoạn kiểm soát chất lượng không khí khi nhang cháy, theo dõi nồng độ CO₂ và bụi mịn để có thêm dữ liệu điều chỉnh sản phẩm. Bên cạnh hoàn thiện sản phẩm, nhóm thử nghiệm nhiều kênh tiếp cận khách hàng. Nội dung trên TikTok đạt hơn 87.000 lượt xem; dự án đã hoàn tất đăng ký giấy phép kinh doanh và mã số thuế, đồng thời định hướng tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại.
Sau quá trình thử nghiệm, SeeTrust đã hoàn tất đăng ký giấy phép kinh doanh và mã số thuế, đồng thời định hướng tiếp tục hoàn thiện sản phẩm để tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, trong đó có kế hoạch tham dự Hội chợ thương mại Việt Nam - Nhật Bản.
 |
Dự án SeeTrust - Lá chúc được đưa vào trong sản phẩm mang tính ứng dụng cao |
SAKEGO: Nâng giá trị từ cây sa kê
Từ câu hỏi về việc làm thế nào để nâng cao giá trị của cây sa kê - loại cây quen thuộc thường xuất hiện trong vườn nhà, nhóm các sinh viên Trương Tử Hoài Ngọc, Trần Thị Loan Anh (Kinh doanh quốc tế), Nguyễn Văn Nghĩa (Kỹ thuật phần mềm), Phạm Thị Anh Thư và Phạm Duy Phương (Công nghệ truyền thông), bắt đầu phát triển SAKEGO.
Nhóm phát triển ba dòng sản phẩm gồm bánh mochi sa kê, sữa gạo sa kê và trà lá sa kê, đồng thời thử nghiệm trực tiếp với khách hàng thay vì chỉ đánh giá nội bộ. Sau khoảng sáu tháng, dự án ghi nhận hơn 130 triệu đồng doanh thu; riêng giai đoạn thực nghiệm có 243 khách hàng mới phát sinh giao dịch.
Công nghệ được sử dụng ở khâu truy xuất nguồn gốc. Mã QR trên bao bì dẫn người dùng tới website để tìm hiểu về nguồn nguyên liệu, vùng trồng, ngày thu hoạch, quy trình xử lý và chế biến. Với nhóm, quá trình phát triển sản phẩm cho thấy một nông sản muốn tạo ra giá trị cần đi qua nhiều bước từ nghiên cứu, thử nghiệm đến lắng nghe phản hồi của thị trường.
 |
Những sản phẩm trong dự án SAKEGO |
Với những dự án như TrangHerb EcoTech, MushTIO, CVio, SeeTrust hay SAKEGO, đồ án tốt nghiệp không chỉ dừng lại là một bài tập học thuật. Điểm chung của các dự án nằm ở quá trình đưa sản phẩm ra khỏi phạm vi đồ án. Các sinh viên phải chủ động tìm người dùng, thử nghiệm, tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh sản phẩm theo điều kiện thực tế còn cơ sở đào tạo là Trường Đại học FPT sẽ hỗ trợ quá trình này thông qua giảng viên, mentor, nguồn vốn khởi nghiệp, không gian thực hành và các cuộc thi dành cho sinh viên. Đó chính là cách học từ thực tế: biến kiến thức thành sản phẩm và tạo ra những giá trị có ý nghĩa cho cộng đồng
