 |
| Văn phòng UNESCO khu vực Đông Á |
Biến biến đổi khí hậu trở nên hữu hình và gần gũi
Lan Qixia (Trung Quốc) giới thiệu một triển lãm nghệ thuật sinh thái, biến rác thải thu gom từ núi thành 12 tác phẩm sắp đặt dọc theo một tuyến đường dài 2,5 km. Thanh niên và tình nguyện viên cộng đồng tham gia thiết kế, thực hiện các tác phẩm, qua đó mời gọi du khách suy ngẫm về rác thải, trách nhiệm và mối quan hệ với thiên nhiên.
Yujin Joung (Hàn Quốc) giới thiệu Sun as a New Currency, dự án hư cấu suy đoán và kiến tạo thế giới tập thể, khám phá những bất bình đẳng trong quá trình chuyển đổi xanh. Dự án tập trung vào những góc nhìn thường bị gạt ra ngoài các cuộc thảo luận về khí hậu, trong đó có phụ nữ và người lao động như các haenyeo ở Jeju, đồng thời đưa ra những cách tiếp cận môi trường vượt ra ngoài dữ liệu và thống kê.
 |
| Các nữ thợ lặn biển Haenyeo ở Jeju © Yujin Joung |
Hanna Park (Hàn Quốc) giới thiệu Decomposer, một triển lãm tại Jeju sử dụng video và vật liệu bỏ đi để đặt câu hỏi liệu nghệ thuật có thể phá vỡ những nhận thức cố định và đưa các dấu vết sinh thái bị bỏ qua trở lại sự chú ý hay không.
Tại Ấn Độ, Sonali Verma và Pritish Bali thực hiện Making the “Invisible” Visible, sử dụng camera nhiệt và tiếng nói của phụ nữ để ghi lại tác động của nhiệt độ cực cao trong không gian nhà ở đối với phụ nữ làm công việc nội trợ không được trả lương, đưa một thực tế khí hậu mang tính giới vốn ít được nhìn thấy vào các cuộc thảo luận công chúng và chính sách.
 |
| “Đưa thứ vô hình ra ánh sáng” © Sonali Verma và Pritish Bali |
Pubarun Basu giới thiệu Dhara, dự án đào tạo thanh niên dọc hệ thống sông Ganga-Yamuna ghi lại những thay đổi sinh thái và câu chuyện cộng đồng. Dự án kết nối những câu chuyện về khí hậu với thực tế đời sống, đồng thời xây dựng các kho lưu trữ địa phương và thúc đẩy “chủ quyền tự sự” trong các cộng đồng sống ven sông.
 |
Dhara © Pubarun Basu |
Tanmay Shah giới thiệu Borrowed Earth, triển lãm sử dụng hội họa và nhiếp ảnh để khiến nhiệt độ cao, căng thẳng nguồn nước và ô nhiễm trở nên gần gũi, cụ thể hơn, qua đó gợi mở suy ngẫm về trách nhiệm đối với môi trường.
 |
| “Tầng địa chất mới” © Hanna Park |
Không chỉ truyền tải thông tin
Phần thảo luận sau các bài giới thiệu tập trung vào cách nghệ thuật có thể đóng góp cho hành động vì khí hậu, cách nghệ sĩ làm việc có trách nhiệm với cộng đồng và những điều người trẻ có thể học hỏi từ các sáng kiến hiện có.
Các diễn giả nhận định nghệ thuật không nhất thiết phải đưa ra giải pháp. Đóng góp riêng của nghệ thuật nằm ở việc khiến biến đổi khí hậu trở nên hữu hình, thách thức những góc nhìn đã hình thành và tạo ra không gian để con người suy ngẫm, tham gia và hành động.
Bằng hình ảnh, câu chuyện, vật liệu và các quá trình sáng tạo chung, nghệ thuật có thể chuyển những thông tin trừu tượng thành những trải nghiệm trực tiếp và gần gũi hơn. Khi các tác phẩm và kho lưu trữ hình ảnh gắn sâu với bối cảnh địa phương, chúng cũng có thể làm nổi bật những thực tế sinh thái và tri thức cộng đồng vốn bị bỏ qua.
Làm việc cùng cộng đồng thay vì nói thay cộng đồng
Một chủ đề trọng tâm của cuộc thảo luận là vượt qua vị trí của một “người quan sát bên ngoài” để phát triển những hình thức đồng sáng tạo thực chất với cộng đồng.
Một số diễn giả cho biết phương pháp của họ đã chuyển từ việc ghi chép cá nhân sang cách tiếp cận có sự tham gia. Bằng cách chia sẻ máy ảnh, công cụ ghi âm và phương pháp sáng tạo với các thành viên cộng đồng, nghệ sĩ có thể tạo điều kiện để chính người dân ghi lại những thay đổi sinh thái và trở thành người kể câu chuyện về trải nghiệm của mình.
Tuy nhiên, các diễn giả cũng nhấn mạnh nghệ sĩ cần thường xuyên nhìn nhận lại vị trí của chính mình. Khi làm việc bên ngoài cộng đồng của mình, nghệ sĩ cần cân nhắc liệu và bằng cách nào họ có thể đại diện cho những trải nghiệm không thuộc về mình.
Sự hợp tác có ý nghĩa đòi hỏi thời gian, niềm tin và tính tương hỗ. Cộng đồng không nên chỉ được xem là đối tượng hay nguồn tư liệu mà cần có vai trò chủ động trong việc quyết định cách trải nghiệm của họ được ghi lại, diễn giải và chia sẻ.
 |
| “Seasons within” © Tanmay Shah |
Nghệ thuật như điểm khởi đầu cho hành động tập thể
Các diễn giả khuyến khích nghệ sĩ trẻ bắt đầu từ một vấn đề, địa điểm hoặc trải nghiệm cụ thể thay vì vội phản ứng trước những khái niệm toàn cầu rộng lớn. Việc hiểu sâu về hệ sinh thái, lịch sử và cộng đồng địa phương có thể tạo nền tảng cho thực hành nghệ thuật có ý nghĩa hơn.
Họ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các mạng lưới hợp tác dài hạn thay vì chỉ tập trung vào những sản phẩm nghệ thuật đơn lẻ. Workshop, kho lưu trữ cộng đồng, đào tạo thanh niên và quan hệ đối tác ở cơ sở có thể tạo ra giá trị vượt ra ngoài thời gian của một triển lãm hay tác phẩm.
Webinar cho thấy nghệ thuật có thể đóng góp cho hành động vì khí hậu không chỉ bằng cách truyền tải các thách thức môi trường mà còn bằng việc làm nổi bật những trải nghiệm bị bỏ qua, tăng cường vai trò chủ động của cộng đồng và tạo ra những mối quan hệ mới giữa con người với môi trường.
Kết hợp sáng tạo với sự gắn kết lâu dài ở địa phương, nghệ sĩ có thể góp phần biến biến đổi khí hậu từ một vấn đề toàn cầu xa xôi thành một thực tế chung và sống động, đồng thời trở thành điểm khởi đầu cho suy ngẫm, đối thoại và hành động tập thể.
