Bà Merkel được UNESCO vinh danh dựa trên những quyết sách của bà vào năm 2015-2016 để hỗ trợ người tị nạn. Vào giai đoạn đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng người di cư do cuộc chiến ở Syria, cựu Thủ tướng Merkel đã chỉ đạo mở cửa biên giới nước Đức, đón nhận hơn 1,2 triệu người tị nạn và người xin tị nạn đến nước này.
Phát biểu tại lễ trao giải, Tổng giám đốc UNESCO Audrey Azoulay nêu rõ: "Ban giám khảo muốn tôn vinh quyết định dũng cảm (của bà Merkel) đưa ra vào năm 2015 khi đón nhận hơn 1 triệu người tị nạn... trong khi lúc đó có rất nhiều lời kêu gọi đóng cửa châu Âu (đối với người tị nạn)". Ông nhấn mạnh quan điểm của bà Merkel vào thời điểm đó thể hiện phẩm chất can đảm trong chính trị.
Về phần mình, bà Merkel, người đã lãnh đạo nước Đức trong 16 năm và từ nhiệm vào năm 2021 khẳng định: "Tôn trọng, giữ gìn và chia sẻ quyền con người là sứ mệnh của mỗi chúng ta. Chúng tôi quyết định rằng cần phải tôn trọng những nguyên tắc này trong chính sách di cư của mình". Bà nhấn mạnh điều này chỉ có thể được thực hiện khi có nhiều người sẵn sàng ủng hộ bất chấp phải đương đầu với những khó khăn.
Trong khi đó, Tổng thống Côte d'Ivoire Alassane Ouattara đã ca ngợi quyết định của bà Merkel mở cửa biên giới nước Đức cho những người tị nạn bất chấp sự phản đối của dư luận. Ông nhấn mạnh quyết định của bà Merkel "đã nhắc nhở tất cả các nhà lãnh đạo thế giới về nghĩa vụ đoàn kết đối với tất cả mọi người".
Được thành lập vào năm 1989, giải thưởng Hòa bình Félix Houphouet-Boigny của UNESCO được trao hằng năm để tôn vinh các cá nhân hoặc tổ chức có đóng góp quan trọng vào việc thúc đẩy, nghiên cứu, bảo vệ và duy trì hòa bình cũng như sự ổn định trên thế giới. Trước đó, UNESCO đã trao giải này cho cựu Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, cựu Tổng thống Nhà nước Palestine Yasser Arafat, cựu Thủ tướng Israel Yitzhak Rabin và cựu Tổng thống Pháp Francois Hollande.
