Giải thưởng Số ASEAN do Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) bảo trợ và tổ chức thường niên nhằm vinh danh các sáng kiến, sản phẩm và giải pháp số có tính ứng dụng cao, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, dự báo xu thế công nghệ mới và ghi nhận vai trò của chuyển đổi số trong phát triển kinh tế – xã hội tại các quốc gia ASEAN.
Theo Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Khoa học và Công nghệ), việc ASEAN lựa chọn Việt Nam làm quốc gia đăng cai Giải thưởng Số ASEAN 2026 cho thấy sự ghi nhận đối với những nỗ lực chuyển đổi số và đóng góp của Việt Nam trong hợp tác số khu vực. Vòng chung khảo và lễ trao giải được tổ chức trực tiếp tại Việt Nam cũng tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ trong nước kết nối, giới thiệu sản phẩm, tiếp cận đối tác khu vực, đồng thời lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo.
Năm nay, Giải thưởng Số ASEAN gồm 6 hạng mục: Sản phẩm dành cho khu vực công; sản phẩm dành cho khu vực tư nhân; sản phẩm số cho cộng đồng; sản phẩm về nội dung số; doanh nghiệp khởi nghiệp số và đổi mới sáng tạo số. Các sản phẩm tham dự phải trải qua ba vòng: Tuyển chọn quốc gia, sơ khảo khu vực (trực tuyến) và chung khảo (trực tiếp).
Theo Ban tổ chức, đến trước hạn chót nộp hồ sơ ngày 15/9/2025, Giải thưởng Số ASEAN 2026 đã thu hút hàng trăm hồ sơ từ các quốc gia thành viên. Riêng Việt Nam có 45 sản phẩm công nghệ của cơ quan, doanh nghiệp và nhóm nghiên cứu gửi tham dự ở 6 hạng mục chính. Đây là số lượng hồ sơ tham dự cao nhất trong ba kỳ gần đây.
Trong số 45 sản phẩm, Việt Nam có ba đại diện vào vòng chung khảo và thuộc nhóm quốc gia có số lượng sản phẩm vào vòng cuối nhiều nhất, cùng Malaysia, Philippines và Thái Lan. Đó là, hệ sinh thái Giao thông thông minh Elcom ITS; nền tảng đọc hiểu, trích xuất, tái cấu trúc tài liệu MedCAT Idus; nền tảng quầy giao dịch không dùng giấy tờ VCB Tablet.
Đây cũng là lần đầu tiên một giải pháp công nghệ Việt Nam vào vòng chung khảo ở hạng mục sản phẩm dành cho khu vực công (Public Sector), với đại diện là giải pháp Giao thông thông minh của Elcom. Hạng mục này được đánh giá khắt khe nhất khi yêu cầu sản phẩm sở hữu công nghệ lõi, đồng thời chứng minh hiệu quả triển khai thực tế, khả năng tích hợp với hệ thống và đóng góp trực tiếp cho quản trị công.
Hệ sinh thái Giao thông thông minh Elcom ITS được phát triển với trọng tâm ứng dụng các công nghệ lõi như xử lý dữ liệu thời gian thực quy mô lớn, trí tuệ nhân tạo và thuật toán phân tích chuyên sâu, kết hợp IoT nhằm tối ưu quản lý giao thông đô thị và hạ tầng giao thông trọng yếu. Nền tảng đã được triển khai tại nhiều tuyến đường, cao tốc và trung tâm điều hành giao thông, được ghi nhận mang lại hiệu quả trong quản trị vận hành, giảm ùn tắc và nâng cao an toàn, minh bạch giao thông.
Ở hạng mục khởi nghiệp số, MedCAT là đại diện duy nhất của Việt Nam với sản phẩm MedCAT Idus, kết hợp mô hình ngôn ngữ nhỏ (SLM) và mô hình thị giác – ngôn ngữ (VLM) do doanh nghiệp tự phát triển, cho phép đọc hiểu, trích xuất và tái cấu trúc dữ liệu phi cấu trúc với độ chính xác trường dữ liệu đạt 97%. Nền tảng được ứng dụng trong một số lĩnh vực như ngân hàng, hành chính công, y tế, hỗ trợ tự động hóa bồi thường bảo hiểm, phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe thông minh và xây dựng hồ sơ y tế cá nhân.
Tại hạng mục đổi mới sáng tạo số, Vietcombank ghi dấu với VCB Tablet – nền tảng số giúp chuyển đổi mô hình quầy giao dịch truyền thống thành quầy di động, không dùng giấy tờ, hỗ trợ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp trong nhiều nghiệp vụ trên môi trường số từ xa.
Theo kế hoạch, vòng chung khảo Giải thưởng Số ASEAN 2026 sẽ được tổ chức trực tiếp tại Hà Nội trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 diễn ra từ ngày 12–16/1/2026. Tại đây, đại diện các nhóm sẽ thuyết trình trực tiếp trước Ban giám khảo là các chuyên gia do các nước ASEAN đề cử cùng khách mời quốc tế. Hội đồng sẽ chấm điểm và xếp hạng Vàng, Bạc, Đồng theo từng hạng mục.
Dự kiến Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ASEAN Digital Ministers' Meeting - ADGMIN) lần thứ 6 sẽ được tổ chức ngày 15/1/2026. Đây là cơ chế hợp tác cao nhất của ASEAN trong lĩnh vực công nghệ số. Cơ chế này được thiết lập lần đầu năm 2001, với tên gọi Hội nghị Bộ trưởng Viễn thông và Công nghệ thông tin ASEAN (TELMIN). Đến năm 2019, diễn đàn đổi tên thành Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN), đánh dấu bước chuyển từ phát triển ICT sang thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Hội nghị ADGMIN lần thứ nhất diễn ra tháng 1/2020, sau đó được tổ chức thường niên và luân phiên giữa các quốc gia thành viên. Hội nghị có vai trò định hướng chiến lược và kế hoạch triển khai các chủ trương hợp tác số của ASEAN, đồng thời tăng cường kết nối giữa khu vực với các nước đối thoại, các tổ chức quốc tế.
Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN năm nay có chủ đề "Adaptive ASEAN: From Connectivity to Connected Intelligence" (ASEAN Thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ). Chủ đề phản ánh định hướng hợp tác số của ASEAN trong giai đoạn mới, khi khu vực đã đạt được nhiều kết quả trong phát triển hạ tầng kết nối, chuyển sang giai đoạn khai thác dữ liệu, phát triển AI, các công nghệ mới nổi và hệ thống thông minh.
