Việt Nam lần đầu quảng bá hydrogen xanh tại châu Âu

Việt Nam lần đầu tiên có gian hàng triển lãm tại Tuần lễ Hydrogen châu Âu 2026 - một trong những sự kiện lớn nhất của ngành hydrogen tại “Lục địa già” - đang diễn ra ở thủ đô Brussels (Bỉ).

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và Liên minh châu Âu (EU) mang đến sự kiện này một thông điệp rõ ràng: Việt Nam muốn trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị hydrogen xanh mà châu Âu đang tìm cách xây dựng.

Tại Brussels, trong ngày 27/10 - ngày làm việc thứ hai của Tuần lễ Hydrogen châu Âu 2026, các diễn đàn chính sách cấp cao đã chính thức khai mạc. Chủ đề xuyên suốt là các giải pháp mở rộng quy mô ngành hydrogen nhằm nâng cao khả năng chống chịu của “Lục địa già.”

Các phiên thảo luận xoay quanh chủ đề bảo vệ ngành công nghệ sạch của châu Âu, giảm rủi ro cho những dự án hydrogen quy mô lớn, và vai trò dẫn dắt thị trường của ngành thép và phân bón.

Bên cạnh đó là diễn đàn doanh nghiệp, với phiên đầu tiên bàn về cảng biển trong vai trò là “cửa ngõ hydrogen” và chiến lược cung ứng nhiên liệu cho tàu biển. Khu triển lãm và gian trưng bày các dự án do EU tài trợ tiếp tục thu hút đông đảo doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và nhà đầu tư.

Về phần mình, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU cho biết Việt Nam có tiềm năng điện gió ngoài khơi trên 600 GW, thuộc nhóm lớn nhất Đông Nam Á.

Đường bờ biển dài hơn 3.000 km tạo điều kiện phát triển năng lượng ngoài khơi và hạ tầng xuất khẩu quy mô lớn. Việt Nam cũng đặt mục tiêu sản xuất 100.000 - 500.000 tấn hydrogen/năm vào năm 2030 và hướng tới 10 - 20 triệu tấn/năm vào năm 2050.

Định hướng này phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng 0, cũng như Thỏa thuận Xanh châu Âu và các cam kết trong khuôn khổ Đối tác Chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).

Thương vụ cũng giới thiệu 4 trụ cột đầu tư của Việt Nam. Thứ nhất là sản xuất hydrogen tái tạo, gồm điện phân quy mô lớn bằng công nghệ PEM và kiềm, chuyển đổi điện gió ngoài khơi thành hydrogen, tổng hợp amoniac xanh và các cơ sở xuất khẩu hydrogen hóa lỏng.

Thứ hai là phát triển hạ tầng, gồm lưu trữ, nén, đường ống và mạng lưới vận chuyển, nâng cấp cảng nước sâu và các trung tâm logistics. Thứ ba là khử carbon trong công nghiệp, gồm sản xuất thép và xi măng xanh, nhà máy phân đạm và hóa chất, chuyển đổi nhiên liệu cho vận tải nặng và hàng hải, cùng việc phối trộn hydrogen trong sản xuất điện. Thứ tư là các lĩnh vực ứng dụng mục tiêu: thép, phân bón, hóa chất, xi măng, vận tải biển, phát điện và vận tải nặng.

Ông Trần Ngọc Quân-Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU-nhấn mạnh Thương vụ đã liên tục tham gia các hoạt động của Tuần lễ Hydrogen châu Âu, được tổ chức từ năm 2020. Năm nay là lần đầu tiên Việt Nam có gian hàng riêng.

Ông chia sẻ: “Phía bạn đánh giá cao những tiến bộ của Việt Nam trong định hướng phát triển hydrogen, nên đã tạo điều kiện để chúng tôi có một gian hàng giới thiệu Việt Nam tại đây.”

Hoạt động này cũng phù hợp với chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm Bỉ vừa qua, theo đó, các cơ quan đại diện cần hướng tới tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế bền vững và công nghệ cao.

Theo ông Trần Ngọc Quân, gian hàng Việt Nam đã đón nhiều bạn bè quốc tế đến giao lưu và tìm hiểu chính sách hydrogen của nước ta. Một số đối tác Hàn Quốc và Nhật Bản khẳng định nếu Việt Nam phát triển thương mại hydrogen, họ “sẵn sàng trở thành những khách hàng đầu tiên nhập khẩu hydrogen của Việt Nam.”

Ông nhấn mạnh kỳ vọng trước hết của Thương vụ là giúp cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư châu Âu biết rằng Việt Nam đã có chiến lược về hydrogen, quan tâm đến năng lượng sạch và những vấn đề chung của thế giới trong tương lai.

Để hiện thực hóa tiềm năng, Thương vụ đặt mục tiêu trở thành đầu mối hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp châu Âu. Các dịch vụ được giới thiệu gồm cung cấp dữ liệu cập nhật về thị trường hydrogen xanh và năng lượng của Việt Nam; tư vấn về cơ hội đầu tư, chính sách ưu đãi và khung pháp lý; kết nối với đối tác, nhà phát triển dự án và cơ quan nhà nước Việt Nam; hỗ trợ đối thoại với các bộ, ngành. Thương vụ cũng giới thiệu cổng thông tin kết nối thương mại Việt Nam - EU làm kênh tiếp cận cho nhà đầu tư.

Nền tảng pháp lý, tài chính và chính trị cho hợp tác hydrogen xanh giữa Việt Nam và các nước EU đã có sẵn. Đó là Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EVFTA), JETP, chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) và Thỏa thuận Xanh châu Âu. Bối cảnh chính trị cũng thuận lợi.

Trong chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới EU tuần trước, hai bên đã nhất trí thúc đẩy đầu tư thông qua sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu và hợp tác chuyển đổi năng lượng.

Việt Nam vẫn phải chứng minh khả năng biến tiềm năng tài nguyên thành các dự án khả thi về tài chính, với khung pháp lý và hạ tầng đồng bộ. Tuy nhiên, việc có mặt ngay khi châu Âu bắt đầu xây dựng chiến lược hydrogen mới là một bước đi đúng thời điểm.

Đó là tín hiệu cho thấy Việt Nam muốn tham gia từ sớm vào quá trình định hình chuỗi cung ứng năng lượng sạch toàn cầu, thay vì chờ đợi cơ hội đến.

Giới doanh nghiệp châu Âu hiện nhìn nhận hydrogen là một phần trong lời giải năng lượng tương lai.

Ông Bjorn Van Thienen - phụ trách vận hành kinh doanh và tiếp thị của Exion Hydrogen - tin tưởng hydrogen, đặc biệt là hydrogen xanh, chắc chắn sẽ có chỗ đứng.

Exion Hydrogen có trụ sở tại Ba Lan và do nhà đầu tư nước này sở hữu, nhưng đặt trung tâm nghiên cứu, phát triển và kinh doanh tại Bỉ.

Exion Hydrogen là một ví dụ cho thấy hệ sinh thái hydrogen châu Âu đang hình thành một cách nhanh chóng và mang tính liên kết xuyên biên giới. Công ty sở hữu 2 công nghệ điện phân là kiềm (alkaline) và màng trao đổi proton (PEM) - những công nghệ mà Việt Nam đang tìm kiếm.