Tôi vội vào trang website của Bộ Công An thì thấy thông báo nội dung: Khởi tố bị can nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược Bộ Y tế về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”. Ngoài ra, còn khởi tố thêm Phạm Hồng Châu - nguyên Trưởng Phòng Đăng ký thuốc, Cục Quản lý Dược.
Gần 6 năm kể từ khi vụ việc xảy ra, với những người dân quan tâm tới vụ án tại Công ty cổ phần VN Pharma (VN Pharma) thì đây là “một bước tiến quan trọng” đưa vụ án sang một bước ngoặt mới. Xem xét, xử lý trách nhiệm của cá nhân, tập thể Cục quản lý Dược.
Bước ngoặt này khẳng định, công cuộc đấu tranh chống tiêu cực của Đảng và Nhà nước ta rất quyết liệt, đến nơi đến chốn và không có “vùng cấm”. Đúng như những gì Tổng bí thư - Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: “Đấu tranh phòng, chống tham nhũng đã trở thành phong trào, xu thế của cả xã hội”…. Cái lò đã nóng lên rồi thì củi tươi vào đây cũng phải cháy. Củi khô, củi vừa vừa cháy trước, rồi cả lò nóng lên, tất cả các cơ quan vào cuộc, có ai đứng ngoài đâu”.
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ về sự vụ VN Pharma, thuốc chữa bệnh là một loại hàng hóa đặc biệt, nhưng trong thời gian qua ngành y tế đã để xảy ra những thiếu sót, vi phạm trong khâu cấp số đăng ký thuốc; cấp phép nhập khẩu thuốc; cấp phép hoạt động về thuốc, nguyên liệu làm thuốc cho doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam...
Điều 12, Quyết định số 151/2007/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Y tế chịu trách nhiệm quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp giấy phép nhập khẩu thuốc chưa có số đăng ký. Tuy nhiên, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 47/2010 có nội dung quy định còn bất cập, chưa đầy đủ.
Thông tư số 47 của Bộ Y tế chưa quy định trong hồ sơ xin cấp phép nhập khẩu thuốc phải có giấy phép hoạt động về thuốc và nguyên liệu làm thuốc của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam. Ngoài ra, Thông tư 47 cũng chưa quy định nội dung hồ sơ, hình thức, biện pháp, trình tự, thủ tục và thẩm quyền đánh giá cơ sở sản xuất thuốc nước ngoài và việc lưu hành thuốc tại nước sở tại…
Những bất cập, chưa đầy đủ của Thông tư 47 là một trong những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý dẫn đến việc thuốc H-Capita được cấp giấy phép nhập khẩu ngày 30/12/2013, trong khi giấy phép hoạt động của Công ty Austin Hong Kong đã hết hạn từ ngày 6/10/2013, để rồi ngày 11/4/2014 Chi cục Hải quan cửa khẩu Quốc tế Tân Sơn Nhất đã cho phép nhập khẩu 9.300 hộp thuốc H-Capita vào Việt Nam…
Đó là những thiếu sót, sơ hở trong công tác quản lý dẫn đến tình trạng trong hồ sơ xin cấp phép hoạt động của Công ty Helix có tài liệu bị làm giả. Công ty Helix không tồn tại trên thực tế, nhưng không kịp thời phát hiện, dẫn đến cấp giấy phép hoạt động về thuốc và nguyên liệu làm thuốc tại Việt Nam cho công ty này.
Thanh tra Chính phủ khẳng định, trách nhiệm này thuộc lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý Dược. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Y tế chịu trách nhiệm với vai trò quản lý nhà nước về lĩnh vực dược, Cục trưởng Cục Quản lý Dược chịu trách nhiệm với vai trò là người tham mưu, giúp việc cho Bộ trưởng Bộ Y tế; đã để xảy ra những thiếu sót, vi phạm qua các thời kỳ được nêu tại phần kết quả kiểm tra, xác minh.
Hội đồng tư vấn, Tổ thẩm định thuộc Bộ Y tế và cá nhân các chuyên gia thẩm định trực tiếp chịu trách nhiệm về những thiếu sót, vi phạm trong việc thẩm định, xét duyệt cấp số đăng ký đối với 7 thuốc, cấp phép nhập khẩu đối với 3 thuốc và cấp phép hoạt động về thuốc và nguyên liệu làm thuốc tại Việt Nam cho Công ty Helix.
Như vậy, những sai phạm này đã nêu rõ trách nhiệm của lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý dược thời điểm năm 2009 trong việc tham mưu, xây dựng và ban hành các thông tư, văn bản pháp luật về quản lý, lưu hành thuốc, gồm: Thông tư 22/2009/TT-BYT về đăng ký thuốc và Thông tư số 47/2010/TT-BYT về hoạt động xuất, nhập khẩu thuốc. Cũng như trách nhiệm liên quan của lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý dược thời kỳ 2011 - 2014.
Một trong những người được tòa và truyền thông “nhắc” đến trong quá trình đưa tin về vụ án VN Pharma là Ông Trương Quốc Cường. Giai đoạn ấy ông Trương Quốc Cường là Cục trưởng Cục Quản lý Dược, sau đó ông Cường giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Y tế cho đến nay.
Khi còn làm Cục trưởng Cục Quản lý Dược, ông Cường đã ký giấy phép nhập khẩu thuốc trong vụ Công ty VN Pharma làm giả hồ sơ nhập khẩu thuốc trị ung thư H-Capita năm 2014.
Trong lúc xét xử vụ án này hồi tháng cuối tháng 9 đầu tháng 10/2019, ông Cường dù được toà triệu tập nhưng đã vắng mặt. Sau này, đại diện Bộ Y tế trả lời: “giấy mời không chỉ đích danh thứ trưởng Cường”.
