COVID-19 đặt ra bài toán phải thay đổi
Bắt đầu tổ chức từ năm 2018, VRDF trở thành diễn đàn cải cách và phát triển thường niên lớn nhất Việt Nam, đi sâu vào các lĩnh vực liên quan đến cải cách và xây dựng thể chế mới cho phát triển, tập trung vào những vấn đề nóng bỏng cần phải giải quyết bằng các giải pháp mới, có tác động sâu rộng, liên tục và lâu dài tới sự phát triển đất nước.
Năm nay, VRDF 2020 dự kiến lấy chủ đề: “Việt Nam: Hành động để phục hồi tăng trưởng theo hướng bao trùm và bền vững trong kỷ nguyên C-19”.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh “thời điểm hết sức đặc biệt” của VRDF 2020.
Thứ nhất, Việt Nam chuẩn bị tiến hành Đại hội Đảng lần thứ XIII, xây dựng và triển khai thực hiện Chiến lược phát triển đất nước thời kỳ 2021 - 2030 và Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025. "Đây cũng sẽ là kim chỉ nam cho thời kỳ phát triển mới hết sức quan trọng của đất nước trong giai đoạn 5 năm, 10 năm tới", Bộ trưởng nhận định.
Thứ hai, đại dịch COVID-19 đã và đang tác động nghiêm trọng, nặng nề đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội toàn cầu, đặt ra cho Việt Nam những thách thức hết sức to lớn, đồng thời cũng đem lại những cơ hội mới cho phát triển.
Theo khẳng định của Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, trước thềm Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước đã có những bước phát triển mạnh mẽ, vững chắc, đạt được nhiều thành tựu to lớn và toàn diện. Cụ thể, từ một quốc gia kém phát triển, bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, tỷ lệ đói nghèo cao, Việt Nam đã vươn lên mãnh liệt. Quy mô nền kinh tế hiện nay đã tăng hơn 40 lần so với năm 1990. Thu nhập bình quân đầu người đã tăng từ khoảng 100 USD trước năm 1990 lên gần 2.800 USD. Chất lượng cuộc sống của nhân dân ngày càng được cải thiện rõ rệt.
“Tuy nhiên, những thành tựu trên đang bị đe dọa bởi thách thức lớn đến từ đại dịch COVID-19”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nói.
Với tốc độ lây lan nhanh, diễn biến khó lường, đại dịch đã tác động mạnh tới phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Dịch bệnh đã ảnh hưởng tới tất cả các ngành lĩnh vực, đặc biệt tới ngành dịch vụ, vận tải, du lịch, ăn uống, lưu trú... Nhiều doanh nghiệp đã buộc phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc tạm ngừng hoạt động; hàng loạt lao động bị mất, thiếu việc làm, thu nhập bị giảm sâu, gây khó khăn cho việc bảo đảm an sinh, ổn định xã hội.
Trước tình hình đó, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã kịp thời ban hành và triển khai nhiều chính sách, giải pháp mạnh mẽ và quyết liệt để vừa phòng chống dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế - xã hội.
“Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Việt Nam đã kiểm soát tốt dịch bệnh. Kinh tế vĩ mô cũng được duy trì ổn định, GDP đạt được mức tăng trưởng tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái nghiêm trọng…”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng khẳng định.
Tuy nhiên, một cách thẳng thắn, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thừa nhận: bên cạnh những thành tựu đáng tự hào, dự báo Việt Nam vẫn phải đối mặt với những khó khăn, thách thức không nhỏ trong thời gian tới.
Đó là, khi đại dịch COVID-19 vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp, tạo ra sự bất ổn lớn cả về kinh tế, chính trị và xã hội trên toàn cầu; khi mà triển vọng phục hồi kinh tế thế giới sẽ diễn ra chậm, trong khi căng thẳng thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, biến động chính trị tiếp tục gia tăng, thì kinh tế Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng. Đó là còn chưa kể, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với những hạn chế, yếu kém nội tại của một nền kinh tế đang phát triển với mức thu nhập trung bình thấp, tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào vốn, lao động giá rẻ và khu vực đầu tư nước ngoài.
“Do đó, trong trung và dài hạn, vượt qua bẫy thu nhập trung bình, thu hẹp khoảng cách phát triển với các quốc gia khác, giải quyết các thách thức môi trường, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ... là những nhiệm vụ phát triển lớn đặt ra với Việt Nam”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.
Kế hoạch ngắn hạn, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh: cần nhanh chóng phục hồi tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, tận dụng hiệu quả các cơ hội phát triển xuất hiện từ khi xảy ra đại dịch COVID-19.
Lên kịch bản phục hồi kinh tế khả thi nhất
Diễn đàn VRDF 2020 có 2 phiên thảo luận về các chủ đề: "COVID-19 và hành động của Việt Nam nhằm nắm bắt cơ hội, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu" và "Chuyển đổi số và chuyển dịch cơ cấu theo hướng bao trùm, bền vững".
Mục tiêu của diễn đàn nhằm thảo luận những vấn đề cải cách và phát triển của Việt Nam trong bối cảnh mới; qua đó phản ánh những vấn đề lớn mà các doanh nghiệp và người dân quan tâm; đặc biệt trong bối cảnh nhiều thách thức và cơ hội mới đang xuất hiện. Diễn đàn tiếp tục đóng góp cho xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2021-2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2021-2025, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên các diễn đàn khu vực và quốc tế. Chiến lược này được xem là kim chỉ nam để vực dậy nền kinh tế trong nước, đưa Việt Nam tiến lên cùng thế giới.
Ông Nguyễn Chí Dũng khẳng định, giai đoạn 2021-2025, Việt Nam sẽ tập trung các giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng theo hướng phát triển bền vững trong bối cảnh chịu tác động của dịch COVID-19. Việt Nam phấn đấu tới năm 2030 sẽ trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình cao trên toàn cầu. Với việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA và CPTPP, Việt Nam đang có cơ hội lớn để hội nhập, tham gia sâu hơn vào mạng sản xuất thế giới, lựa chọn các dự án FDI có chất lượng để tiến lên các nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, đối với nền kinh tế không tiếp xúc, thương mại điện tử của Việt Nam đã tạo ra các bước phát triển nhanh, các lĩnh vực đổi mới, sáng tạo cũng có bước tiến mạnh mẽ. Trong những năm tới, Việt Nam sẽ nỗ lực chuyển mình, đẩy mạnh chuyển đổi số để đem đến những thành tựu rõ rệt hơn, rực rỡ hơn.
Bộ trưởng kết luận, để khắc phục tồn tại, khó khăn và tận dụng được những tiềm năng và cơ hội, Việt Nam nhất thiết cần có được "tư duy đột phá, quyết tâm và táo bạo, dám nghĩ, dám làm"; phải có "tư duy vượt lên trước" chứ nhất quyết không chịu "đi theo, đi sau".
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng bày tỏ mong muốn được tìm hiểu, học hỏi các bài học kinh nghiệm trên thế giới, được lắng nghe các ý kiến tư vấn, khuyến nghị sâu sắc của các chuyên gia, các học giả trong nước và quốc tế, đặc biệt là các chuyên gia đến từ Ngân hàng Thế giới, Cộng hòa Estonia, Cộng hòa Liên bang Đức, đối với hai trọng tâm chính của Diễn đàn.
