Dấu hiệu chỉnh sửa hồ sơ và thêm tài liệu trong vụ án hình sự
Trong hồ sơ vụ án hình sự, các bút lục từ 586 đến 588 và 635 đến 637 được lấy từ vụ án dân sự, nhưng đáng chú ý, các bút lục được đánh số từ 384 đến 391 trong vụ án dân sự đã bị chỉnh sửa từ những số bút lục khác. Theo Biên bản giao nhận hồ sơ từ thẩm phán Thu cho điều tra viên (bút lục 07-HS), các bút lục 384-391 được ghi là “Thủ tục xét xử”. Tuy nhiên, bút lục 391-BL (vụ án dân sự, tương ứng bút lục 05-HS) lại là Công văn số 1222 do kiểm sát viên Vân ký, vốn không thể thuộc phần “Thủ tục xét xử”.
Điều này dẫn đến nghi vấn: Công văn 1222 có thể đã được “nhét” vào hồ sơ vụ án dân sự sau khi các bút lục bị chỉnh sửa. Bút lục 391 cũ, vốn thuộc phần “Thủ tục xét xử”, là tài liệu gì? Ai là người đã thêm Công văn 1222 vào hồ sơ, và tại sao lại xuất hiện ở vị trí không hợp lý?
Những câu hỏi này chưa được cơ quan tố tụng trả lời, nhưng đã làm dấy lên nghi ngờ về hành vi làm sai lệch hồ sơ vụ án, vi phạm Điều 375 Bộ luật Hình sự. Công văn 1222 không có dấu “Công văn đến” của TAND tỉnh Bình Định, khiến người ta nghi ngờ rằng nó được chuyển trực tiếp bằng tay từ kiểm sát viên Vân đến thẩm phán Thu, trùng hợp với thời điểm thẩm phán Thu ký Công văn 4705 chuyển hồ sơ sang CSĐT cùng ngày 6/9/2022.
Liệu việc chỉnh sửa bút lục và có dấu hiệu thêm tài liệu là Công văn 1222 vào hồ sơ vụ án dân sự để hợp thức hóa căn cứ khởi tố vụ án hình sự? Dư luận đang chờ đợi câu trả lời từ các cơ quan có thẩm quyền: “Có hay không việc chỉnh sửa các bút lục? Ai đứng sau việc chỉnh sửa bút lục? Công văn 1222 được thêm vào hồ sơ bằng cách nào, và với mục đích gì?”.
Vì sao Án lệ số 02/2016 của TAND Tối cao không được “kích hoạt”?
Lại phải nhấn mạnh tiếp về sự việc bắt nguồn từ vụ án dân sự số 25/2021/TLST-DS tại TAND tỉnh Bình Định. Đây vốn chỉ là vụ tranh chấp đòi lại tài sản và hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đã bị đẩy sang hướng hình sự một cách bất thường. Hành vi tự ý chuyển hồ sơ của thẩm phán Võ Thị Hồng Thu, cùng với những dấu hiệu bỏ lọt tội phạm trong quá trình tố tụng, đang khiến dư luận đặt câu hỏi về tính công bằng và minh bạch của các cơ quan tố tụng tại địa phương.
Ngày 25/8/2022, TAND tỉnh Bình Định đã ban hành Quyết định đưa vụ án dân sự ra xét xử (số 184/2022/QĐXXST-DS). Tuy nhiên, chỉ 10 ngày sau, thẩm phán Thu tự ý chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an tỉnh Bình Định, kiến nghị khởi tố các bị đơn về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.
 |
Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trái với quy định của pháp luật và căn nhà tranh chấp bị khoá cửa. |
Công văn số 4705/2022/CV-TA do thẩm phán Thu ký, đóng dấu TAND tỉnh Bình Định, được xác định là không đúng nhiệm vụ và quyền hạn của thẩm phán, theo Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung số 04/2024/HSST-QĐ ngày 1/2/2024 của TAND tỉnh Bình Định.
Theo Luật tổ chức Tòa án nhân dân 2014, thẩm phán chỉ có nhiệm vụ xét xử, không có quyền kiến nghị khởi tố vụ án hình sự bằng văn bản. Quyền này thuộc về cơ quan nhà nước, cụ thể là TAND tỉnh Bình Định, do Chánh án đại diện. Hành động của thẩm phán Thu không chỉ vi phạm thủ tục tố tụng mà còn đi ngược lại tinh thần Án lệ số 02/2016 của TAND Tối cao.
Án lệ này khẳng định: “Các tranh chấp liên quan đến việc nhờ đứng tên đất dùm, nếu không có dấu hiệu lừa đảo, nên được giải quyết theo hướng dân sự, buộc người nhờ đứng tên bồi thường giá trị tăng thêm của tài sản, thay vì hình sự hóa”.
Phải chăng, việc CQĐT và Viện KSND tỉnh Bình Định sau đó khởi tố và truy tố các bị đơn về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” là một bước đi trái với quan điểm của TAND Tối cao? Cũng bởi, Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung của TAND tỉnh Bình Định cũng nhấn mạnh: “Hồ sơ vụ án dân sự cần được trả lại để giải quyết đúng thẩm quyền, theo Bộ luật Tố tụng dân sự”.
Bỏ lọt tội phạm “Xâm phạm chỗ ở của người khác”?
Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung số 04/2024/HSST-QĐ ngày 01/02/2024 của TAND tỉnh Bình Định đã chỉ rõ: “Ông Lê Trung Hậu, người khóa cửa nhà của bà Võ Thị Sử (đã được chỉnh lý biến động sang tên ngày 8/3/2021), có dấu hiệu phạm tội “Xâm phạm chỗ ở của người khác” theo Điều 158 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, Kết luận điều tra bổ sung số 267/BKL-VPCQCSĐT ngày 19/3/2024 và Cáo trạng số 46/CT-VKSBĐ-P2 ngày 15/5/2024 lại cho rằng hành vi của ông Hậu không cấu thành tội này, vì ngôi nhà “không phải chỗ ở” của bà Sử.
Lập luận này mâu thuẫn với thực tế, bởi ngôi nhà đã được chỉnh lý sang tên bà Sử từ ngày 08/3/2021, và chưa có bản án hay quyết định nào xác định nó thuộc về người khác. Việc Viện KSND tỉnh Bình Định bác bỏ dấu hiệu tội phạm của ông Hậu, trong khi nhấn mạnh trách nhiệm hình sự của các bị đơn khác, khiến dư luận nghi ngờ về sự thiếu công bằng trong quá trình tố tụng.
Vẫn lại tiếp tục một câu hỏi: Liệu các cơ quan có thẩm quyền sẽ làm rõ và làm sáng tỏ những nghi vấn hay vụ việc sẽ lãng quên như nhiều trường hợp khác?
Trước đó, ngày 24/4/2025, TAND tỉnh Bình Định đã mở phiên toà sơ thẩm lần thứ 2 để xét xử bị cáo Lê Minh Huệ và Nguyễn Thị Liên về hành vi “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Tại phiên toà này, các luật sư bào chữa cho bị cáo đưa ra một số lập luận và cung cấp chứng cứ nghi vấn về bất thường của vụ án.
HĐXX đã quyết định trả hồ sơ lần thứ 3 để làm rõ một số vấn đề mâu thuẫn trong quá trình xét xử tại toà.
Ngay sau đó, ngày 25/4/2025, các luật sư đã có Bản kiến nghị gửi đến TAND tỉnh Bình Định để đặt ra 7 câu hỏi cần phải làm sáng tỏ liên quan đến vụ án. Từ đó, các luật sư đã đưa ra 2 kiến nghị gửi đến TAND tỉnh Bình Định và thẩm phán chủ toạ phiên toà. Cụ thể:
1- Gửi văn bản đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Định và cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bình Định, làm rõ các vấn đề (7 vấn đề được nêu trong bản kiến nghị) nhằm đảm bảo thủ tục tố tụng theo đúng quy định pháp luật.
2- Nếu phát hiện có hành vi chỉnh sửa, thêm hoặc bốt các tài liệu trong hồ sơ vụ án, đề nghị quý toà chuyển toàn bộ hồ sơ cho cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao để điều tra xử lý theo đúng quy định pháp luật.
