Thu theo chỉ đạo của cấp trên
Trong thông báo về việc thu tiền thuê đất năm 2021 tại chợ Bình Điền, Công ty Quản lý và Kinh doanh chợ Bình Điền (Công ty chợ Bình Điền) đã căn cứ vào văn bản số 6204/TB-CCT ngày 8/10/2020 của Chi Cục thuế Q.8 về thu tiền thuê đất năm 2020 và văn bản số 144/TCT-DA ngày 3/2/2021 của Tổng Công ty Thương Mại Sài Gòn (Satra) chỉ đạo thực hiện phương án thu tiền thuê đất năm 2021 khu Thương mại Bình Điền.
Lý giải về việc này, Công ty chợ Bình Điền nói rằng, khi UBND TP thực hiện di dời tiểu thương từ trong nội thành ra ngoại thành đã có chủ trương hỗ trợ theo các chính sách nơi đi, nơi đến. Các tiểu thương được ưu tiên ký hợp đồng 50 năm với giá thuê cố định trong suốt thời gian thuê. Giá này được xác định trên cơ sở tiền bồi thường giải phóng mặt bằng và chi phí đầu tư xây dựng chợ đầu mối, chưa bao gồm tiền thuê đất của nhà nước do Luật đất đai thời điểm đó không quy định vấn đề này.
Do thời gian thuê dài, dự báo trước khả năng Luật đất đai có khả năng thay đổi về chính sách tiền thuê đất nên trong Hợp đồng có nội dung: “Trong trường hợp có thông báo của cơ quan có thẩm quyền về tiền thuê đất thì tiểu thương phải chịu trách nhiệm thanh toán tiền thuê đất tính trên diện tích mà tiểu thương sử dụng”.
Đến ngày 21/9/2017, UBND TP có quyết định chuyển hình thức sử dụng phần diện tích đất 247.500m2 từ giao đất không thu tiền sử dụng đất sang thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm để đầu xây dựng Khu thương mại Bình Điền (giai đoạn 1) kể từ ngày 1/7/2014 đến hết ngày 17/12/2051.
Tiếp đó, trong văn bản số 776/TB-KTND ngày 26/12/2018 của Kiểm toán Nhà nước khu vực 4 về việc thông báo kết quả Kiểm toán năm 2017 tại Tổng Công ty Satra nêu: “Căn cứ theo bảng giá đất và quy định về tính tiền thuê đất, UBND TP xác định tiền thuê đất công ty mẹ (Satra – PV) phải nộp cho giai đoạn từ 1/7/2014 – 31/12/2017 là hơn 111,8 tỷ đồng... Công ty mẹ có trách nhiệm thu lại tiền thuê đất phải nộp ngân sách nhà nước từ các tiểu thương thuê mặt bằng chợ theo hợp đồng cho thuê địa điểm kinh doanh”.
 |
Cuối năm 2020, Tổng Công ty Satra yêu cầu Công ty chợ Bình Điền tiến hành thu tiền thuê đất năm 2021. |
Thực hiện chỉ đạo của UBND TP ngày 2/5/2019 yêu cầu thực hiện đầy đủ các kiến nghị của Kiểm toán nhà nước, Satra đã nộp ngân sách số tiền thuê đất các năm từ 2014 – 2017. Đến ngày 8/10/2020, Chi Cục thuế Q.8 có công văn về tạm thu tiền thuê đất năm 2020, theo đó tiếp tục thu tiền thuê đất Khu Thương mại Bình Điền các năm từ 2018 – 2020. Số tiền 142 tỷ đồng cũng đã được Tổng Công ty Satra hoàn thành nghĩa vụ. Tổng số tiền thuê đất tại Khu Thương mại Bình Điền từ năm 2014 – 2020 đã nộp là hơn 253,8 tỷ đồng.
Đến cuối năm 2020, Tổng Công ty Satra yêu cầu Công ty chợ Bình Điền tiến hành thu tiền thuê đất năm 2021. Do chưa có đơn giá tiền thuê đất năm 2021 nên Công ty chợ Bình Điền đề xuất phương án tạm lấy đơn giá năm 2020 để tính cho năm 2021. Việc này được thể hiện trong văn bản số 144/TCT-DA ngày 3/2/2021 của Tổng Công ty Satra.
Đối tượng tiểu thương nào phải đóng tiền thuê đất?
Sau khi có phương án từ Công ty chợ Bình Điền, Tổng Công ty Satra chỉ đạo, đối với tiền thuê đất, thuê mặt bằng: (1) Người sử dụng mặt bằng lồng có lối đi, hành lang chịu tiền thuê đất gồm 3 khoản (đã nêu trong bài Chợ đầu mối Bình Điền “đòi” thu thêm tiền thuê đất, tiểu thương bức xúc). (2) Người sử dụng mặt bằng lồng không có lối đi, hành lang chịu tiền thuê đất gồm 2 khoản, trừ khoản tiền thuê đất diện tích sử dụng chung trong nhà lồng được phân bổ đều cho diện tích sử dụng riêng của nhà lồng.
Tổng Công ty Satra cũng nêu rõ: Công ty chợ Bình Điền chịu tiền thuê đất diện tích sử dụng riêng như văn phòng, khu vực khai thác kinh doanh dịch vụ, nhà máy nước ngầm, các ô vựa còn trống, diện tích các ô vựa khu vực công ty đã ký hợp đồng cho thuê nhưng chưa tính tiền thuê đất vào giá thuê và không quy định trong hợp đồng người thuê phải chịu tiền thuê đất.
 |
Công ty chợ Bình Điền phải đóng tiền thuê đất đối với phần diện tích sử dụng riêng và phần diện tích đã cho thuê nhưng không ràng buộc trong hợp đồng. |
Theo giải thích của đại diện Công ty chợ Bình Điền, đối với loại hợp đồng cho thuê địa điểm kinh doanh, cả ngắn hạn (1 năm) và dài hạn (50 năm) đều có quy định điều khoản tiểu thương phải đóng tiền thuê đất khi có thông báo của cơ quan có thẩm quyền (tại điểm 6.2.2 khoản 6.2 điều 6). Còn những hợp đồng khác không ràng buộc điều khoản trên thì công ty sẽ đóng thay.
Tổng số tiền thuê đất và tiền thuê mặt bằng dự kiến thu năm 2021 là khoảng 151 tỷ đồng, gồm: Tiền thuê đất Công ty chợ Bình Điền chịu là hơn 33,6 tỷ đồng; Tiền thuê đất các hợp đồng dài hạn hơn 29 tỷ đồng; Tiền thuê mặt bằng các hợp đồng ngắn hạn hơn 88 tỷ đồng (gồm tiền thuê đất và các chi phí khác).
Ông Phan Thành Tân cho biết: “Công ty chợ chỉ thu và nộp vào ngân sách nhà nước chứ không đưa vào doanh thu của công ty. Việc thu tiền theo tháng nhằm giảm áp lực chi phí cho tiểu thương. Nếu muốn, tiểu thương cũng có thể đóng một lần cho cả năm. Về phần truy thu từ năm 2014 – 2020 đang chờ ý kiến cấp trên. Nếu việc giải quyết của Công ty chợ chưa nhận được sự nhất trí và ủng hộ thì tiểu thương có thể khởi kiện ra toà theo quy định pháp luật. Công ty chợ mong nhận được sự đồng hành của tiểu thương!”.
Chính phủ tiếp tục gia hạn nộp tiền thuê đất
Ngày 19/4/2021, Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2021/NĐ-CP (Nghị định 52) gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2021. Đây là lần thứ ba Chính phủ gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu vừa phòng chống dịch bệnh Covid-19, vừa phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với tiền thuê đất, gia hạn thời hạn nộp tiền thuê đất đối với số tiền thuê đất phải nộp kỳ đầu năm 2021 của doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân thuộc đối tượng áp dụng đang được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp theo Quyết định hoặc Hợp đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền dưới hình thức trả tiền thuê đất hàng năm. Thời hạn gia hạn là 6 tháng kể từ ngày 31/5/2021. Số tiền thuê đất được gia hạn khoảng 4.400 tỷ đồng.
Trước đó, ngày 8/4/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 41/2020/NĐ-CP, trong đó gia hạn thời hạn nộp tiền thuê đất đối với số tiền thuê đất phải nộp kỳ đầu năm 2020 của doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Thời gian gia hạn là 5 tháng kể từ ngày 31/5/2020. Một Nghị định khác gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước.
Ông Phan Thành Tân, Giám đốc Công ty chợ Bình Điền cho biết sẽ chờ ý kiến chỉ đạo của cấp trên để xem xét, triển khai việc này. Trong khi đó, phía Tổng Công ty Satra chưa phản hồi về việc thu tiền thuê đất tại chợ Bình Điền sau khi có Nghị định 52.
