Theo thông tin từ Bộ GTVT, hiện tại, Bộ GTVT đang quản lý 73/88 trạm thu phí BOT. Trong số này, có 56 trạm đặt trong phạm vi dự án, khoảng giữa các trạm liền kề phù hợp và 17 trạm có những bất cập về vị trí đặt trạm.
Cụ thể, 3 trạm nằm ngoài phạm vi dự án gồm: trạm Cầu Rác, Hà Tĩnh; trạm Tào Xuyên, Thanh Hoá; trạm Bắc Thăng Long - Nội Bài, Hà Nội.
Theo Bộ GTVT, các trạm thu phí này tận dụng lại các trạm thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ hoàn vốn ngân sách Nhà nước chuyển sang thu phí hoàn vốn các dự án BOT trong bối cảnh nếu đầu tư mới sẽ phát sinh thêm khoảng từ 30-50 tỷ đồng. Vì thế, đối chiếu với quy định pháp luật tại thời điểm quyết định đầu tư, việc sử dụng các trạm này là phù hợp.
Trạm Cầu Rác thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ hoàn vốn Dự án quốc lộ 1 tuyến tránh Hà Tĩnh, theo tính toán sơ bộ, thời gian thu của trạm sẽ kết thúc khoảng năm 2019. Tình hình thu phí đang diễn ra bình thường, Bộ GTVT kiến nghị giữ nguyên vị trí trạm để tiếp tục thu phí hoàn vốn cho dự án.
Đối với Trạm Bắc Thăng Long - Nội Bài thu phí sử dụng đường bộ hoàn vốn Dự án tuyến tránh TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc, Bộ GTVT đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ di dời về phạm vi tuyến tránh thành phố Vĩnh Yên. Tuy nhiên, tại văn bản số 7909/VPCP-KTN ngày 9/10/2014, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT thực hiện thu phí sử dụng đường bộ hoàn vốn cho dự án theo Hợp đồng BOT đã ký kết với nhà đầu tư.
Hiện nay, việc thu phí đang diễn ra bình thường và người dân có sự lựa chọn đi theo đường Nhật Tân - Nội Bài. Bộ GTVT kiến nghị giữ nguyên để tiếp tục thu phí hoàn vốn cho dự án.
Trạm Tào Xuyên thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ hoàn vốn Dự án tuyến tránh TP Thanh Hoá, Bộ GTVT kiến nghị tiếp tục cho thu phí tại vị trí hiện nay do việc di chuyển trạm vào tuyến tránh không khả thi về phương án tài chính.
Trong trường hợp di chuyển vào tuyến tránh, Nhà nước phải bố trí khoảng 1.489 tỷ đồng hỗ trợ trong vòng 12 năm từ năm 2018 đến năm 2029 theo phương án tài chính của dự án.
Bên cạnh đó, còn 6 trạm thu phí BOT đang đặt trên tuyến chính để hoàn vốn cho dự án khác. Bộ GTVT cho biết, hiện nay, 5/6 trạm đã thực hiện giảm giá cho các phương tiện quanh trạm với phạm vi khoảng 10km. Sau khi giảm giá quanh trạm, tình hình thu phí ổn định.
Riêng trạm Cai Lậy hiện đang tạm dừng thu, trên cơ sở báo cáo của Bộ GTVT, Chính phủ giao Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, quyết định phương án thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ tại trạm Cai Lậy.
Trong đó phương án 1 sẽ giữ nguyên vị trí trạm như hiện nay, thực hiện giảm giá chung cho tất cả các phương tiện và mở rộng tối đa phạm vi giảm giá cho người dân quanh trạm; Phương án 2 là xây dựng thêm 1 trạm ở trên tuyến tránh, thu trên cả 2 trạm, phương tiện đi trên tuyến nào, doanh thu sẽ hoàn vốn cho tuyến đó.
Trên cơ sở 2 phương án nêu trên, Bộ GTVT và UBND tỉnh Tiền Giang sẽ thống nhất với các Bộ, ngành rà soát, lựa chọn phương án triển khai theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Được biết, Bộ GTVT thiên về phương án 1.
Ngoài ra, hiện có 6 trạm thu phí thu trên cả quốc lộ và cao tốc thuộc 4 dự án.
Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới và nâng cấp cải tạo quốc lộ 3 (1 trạm trên QL3 và 1 trạm trên tuyến cao tốc).
Đối với 3 dự án còn lại (QL6, cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng), theo tính toán, nếu bỏ trạm trên các tuyến quốc lộ, phương án tài chính các dự án sẽ không khả thi, Nhà nước phải bố trí ngân sách để bù phần thiếu hụt lên đến khoảng 21.000 tỷ đồng (riêng QL5 khoảng 16.000 tỷ đồng).
Trong điều kiện ngân sách nhà nước khó khăn như hiện nay, phương án này không khả thi. Vì vậy, Bộ GTVT kiến nghị tiếp tục thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ tại các trạm này.
Hiện, Bộ GTVT cũng đã có các chính sách miễn, giảm giá đối với người dân quanh trạm và ưu tiên giảm giá chung cho các phương tiện nếu phương án tài chính của các dự án còn khả thi.
Hai trạm thu phí BOT còn lại trong tổng số 17 trạm đặt nhầm chỗ đang thu phí hoàn vốn cho Dự án hầm Đèo Cả, là trạm La Sơn-Túy Loan và trạm Nam Hải Vân.
Đối với 2 trạm này, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý cho phép sử dụng 7 trạm (Bàn Thạch, Ninh An, Đèo Cả, Cù Mông, Nam Hải Vân, Phước Tượng - Phú Gia và La Sơn - Tuý Loan) để thu phí sử dụng đường bộ hoàn vốn cho Dự án hầm đường bộ Đèo Cả (bao gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã, hầm Cù Mông và hầm Hải Vân).
Bộ GTVT cho biết, sau khi rà soát cho thấy, trạm La Sơn - Tuý Loan đặt trên tuyến cao tốc La Sơn - Tuý Loan (đầu tư theo hình thức BT) đối chiếu với quy định hiện hành, việc đầu tư một nơi, thu phí một nơi và thu giá trên tuyến đường đầu tư theo hình thức BT là không phù hợp.
Vì vậy, Bộ GTVT đang phối hợp với Nhà đầu tư tính toán lại hiệu quả tài chính của Dự án. Trên cơ sở phương án tài chính của Dự án, Bộ sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo hướng không lập trạm La Sơn - Tuý Loan, Nhà nước bố trí nguồn vốn để hỗ trợ nếu cần.
Còn với trạm Nam Hải Vân, Bộ GTVT đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ và đã có quyết định gộp trạm Nam Hải Vân thu chung với trạm Bắc Hải Vân để thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ hoàn vốn cho 2 dự án hầm Đèo Cả và Dự án hầm Phú Gia - Phước Tượng do cự ly quá gần.
