“Nền cũ lâu đài bóng tịch dương”
Nhìn từ xa, Sigiriya/Lion Rock mang dáng vẻ kỳ lạ của một công trình tự nhiên, khi khối đá granitekhổng lồ cao gần 200 mét này nhô lên sừng sững, tách biệt giữa một vùng rừng xanh bằng phẳng. Chúng tôi nghe anh hướng dẫn viên địa phương Mihira Bandara Dissanayaka kể: “Tương truyền trên đỉnh đá ấy từng tồn tại cả một hoàng cung của vương quốc cổ xưa được xây dựng vào thế kỷ V, gắn với triều đại của vua Kashyapa I, người trị vì từ năm 477 đến 495”.
 |
| Đón bình minh trên đỉnh Sigiriya/Lion Rock - Di sản Thế giới UNESCO của Sri Lanka. Ảnh: Trung Nghĩa |
Lời kể ấy khiến chúng tôi không khỏi vừa háo hức, vừa hồi hộp bước vào con đường dẫn vào khu di tích đang dần hiện ra trong ánh sáng lờ mờ của buổi sớm. Những hàng cây hai bên khu vườn dưới chân núi còn đẫm hơi sương. Từng nhóm du khách nối bước về phía chân núi đá với ý nguyện không ai bảo ai nhưng ai cũng biết: lên đến đỉnh trước khi mặt trời xuất hiện.
| Đỉnh Sigiriya/Lion Rock là một trong những nơi lý tưởng để đón bình minh – Clip: Trung Nghĩa |
Với những ai yêu thích chụp ảnh, khoảng thời gian này đặc biệt quý giá: ánh sáng thay đổi từng phút, cảnh vật chuyển mình trước mắt, và đôi khi chỉ một khoảnh khắc chậm chân cũng đủ khiến bức ảnh dự định chụp trở nên khác hẳn rồi. Thật vậy tôi nhìn lại màn hình máy ảnh hai file ảnh mình chụp cách nhau 30 giây là sắc độ màu đã khác. Thật thú vị!
 |
Lối lên Núi Sư Tử cheo leo không dành cho người yếu tim. Ảnh: Trung Nghĩa |
Có cất công đến tận đây mắt thấy tai nghe, leo lên 1.200 bậc thang từ chân núi đá đến đỉnh, nhìn tàn tích cung điện “nền cũ lâu đài bóng tịch dương”, nền gạch cũ, vách đá, hệ thống lối đi, phòng thủ, hồ nước, vườn cảnh và những công trình dẫn lên đỉnh đá mới trầm trồ nhận thấy trình độ quy hoạch, bố trí không gian hài hòa dựa trên địa hình tự nhiên đáng kinh ngạc của người Sri Lanka cổ đại.
Ngắm bình minh trên tàn tích nghìn năm
Lịch sử vương triều vẫn còn hiện diện ở cố đô Sigiriya dù dòng thời gian đã trôi qua hơn 1.500 năm. Dù được gọi là pháo đài đá Lion Rock (Núi Sư Tử), nhưng Sigiriya lưu giữ những bằng chứng giá trị về một kinh đô hoàng gia, trung tâm quyền lực và một thành tựu kiến trúc trong giai đoạn lịch sử đặc biệt của Sri Lanka cổ đại.
 |
| Tàn tích công trình kinh đô cổ đại trên đỉnh Sigiriya. Ảnh: Trung Nghĩa |
Vết tích hai bàn chân sư tử khổng lồ bằng đá còn án ngữ rất rõ hai bên bệ thềm lối vào và leo lên (nên nơi này mới gọi là Lion Rock). Những lối đi xuyên qua khu vườn xanh và các bậc thang nhỏ hẹp men theo vách đá không dành cho người yếu tim. Chúng tôi bước từng bước lên theo thể trạngvà nhịp di chuyển tùy sức người mà không cần phải đua tranh xem ai lên đỉnh trước.
Trên đỉnh núi đá, không khí mát lạnh. Chúng tôi cũng như nhiều du khách khác ai nấy tự tìm chỗ ngồi lý tưởng để hướng mắt về phía chân trời. Một cảnh quan bao la với tứ phía mảng xanh của cây rừng, hồ nước, thảo nguyên… trải dài đến tận các rặng núi mờ xa.
 |
| Quần thể khảo cổ đặc biệt có từ thế kỷ thứ V là điểm đến tham quan hàng đầu cho du khách quốc tế. Ảnh: Trung Nghĩa. |
Ánh bình minh ló dạng và chuyển màu theo bóng mặt trời nhô lên chầm chậm. Ánh sáng đỏ cam chuyển thành vàng ươm, phả hoặc xuống khắp vùng đồng bằng rừng rậm. Cả vùng đất Tích Lan (tên gọi xưa của Sri Lanka) thức giấc chào một ngày mới. Đó là một khoảnh khắc đẹp khó tả bằng lời!
Bình minh trên Lion Rock khiến bạn nhớ mãi khi đứng trên tàn tích hoàng cung, ngắm nhìn những vệt nắng dịch chuyển trên tán cây sừng sững trên đỉnh, lan tỏa các cánh rừng xanh thẫm mờ xa, thắp sáng các thung lũng triền đồi. Tôi miên man suy nghĩ đến những con người từng sống, xây dựng và bảo vệ nơi này. Họ đã chọn một vị trí địa thế quá đặc biệt để dựng nên kinh đô của mình, đưa đá, nước và cảnh quan tự nhiên vào cùng một cấu trúc kiến trúc cheo leo giữa bình nguyên.
 |
| Lối lên Núi Sư Tử cheo leo không dành cho người yếu tim. Ảnh: Trung Nghĩa |
Ngày nay, Sigiriya vẫn giữ được những bức tường, lối đi và nền móng gạch nén còn sót lại nhưchứng tích của một thời đại hoàng kim rực rỡ. Sau khi trở xuống núi, hình ảnh bình minh từ đỉnh Lion Rock vẫn còn đọng mãi trong tâm trí chúng tôi: một khối đá kỳ lạ nổi lên giữa rừng già, những dấu tích sinh hoạt của vương triều cổ xưa và là một trong những nơi đón ánh bình minh ngày mới thuộc loại đẹp nhất không chỉ trên đảo quốc Sri Lanka mà còn là thế giới.
Theo Hồ sơ Di sản Thế giới của UNESCO “Ancient City of Sigiriya” (Cố đô Sigiriya), Sigiriya được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới vì đây là một quần thể khảo cổ đặc biệt, kết hợp kiến trúc cung điện, kỹ thuật xây dựng, nghệ thuật trang trí và quy hoạch cảnh quan từ thế kỷ V. UNESCO công nhận Sigiriya theo ba tiêu chí: Thành tựu kiến trúc và quy hoạch cảnh quan; Chứng tích của một nền văn minh và Quần thể kiến trúc thuộc dạng tiêu biểu của lịch sử nhân loại.
Trung Nghĩa (Sri Lanka, tháng 10/2026)
