Theo thông tin từ Bộ Y tế, từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước ghi nhận 22.974 trường hợp mắc sốt xuất huyết với 5 ca tử vong tại Bình Dương, Bình Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Ninh Thuận. Thực tế trong công tác phòng chống dịch bệnh cho thấy vẫn còn rủi ro vẫn còn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh nguy cơ “dịch chồng dịch” như sốt xuất huyết, tay chân miệng, và COVID-19 cùng gia tăng cục bộ ở một số địa phương.
Thông tin trên được đưa ra tại Tọa đàm trực tuyến với chủ đề: “Hướng tới không còn ca tử vong do sốt xuất huyết: Hiệp lực phòng bệnh bằng giải pháp tích hợp,” do Báo Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế) phối hợp cùng Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam tổ chức ngày 14/6, nhằm hưởng ứng Ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết (15/6).
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác định sốt xuất huyết Dengue là một trong 10 mối đe dọa y tế toàn cầu hàng đầu, với cảnh báo gần một nửa dân số thế giới (khoảng 3,9 tỷ người) nằm trong vùng nguy cơ sốt xuất huyết Dengue. Mỗi năm, có khoảng 500.000 ca bệnh cần nhập viện và tới 25.000 người tử vong trên toàn cầu vì căn bệnh này.
Trước tình hình đó, WHO đã đặt ra mục tiêu toàn cầu: Không còn ca tử vong do sốt xuất huyết Dengue vào năm 2030 - trọng tâm trong Chiến lược toàn cầu phòng chống sốt xuất huyết Dengue 2021-2030. Lộ trình này bao gồm các hành động then chốt như: phát hiện và ứng phó sớm với dịch, quản lý véc-tơ bền vững, huy động cộng đồng và triển khai tiêm chủng hiệu quả.
Tại Tọa đàm, ông Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho hay sốt xuất huyết hiện vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng lớn tại Việt Nam. Mỗi năm tại Việt Nam ghi nhận từ 100-200.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết. Đặc biệt, sốt xuất huyết không chỉ số ca mắc dao động hàng trăm nghìn mỗi năm, bệnh còn diễn biến ngày càng khó lường khi hiện nay bệnh xảy ra quanh năm, trên diện rộng và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong, nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Ông Võ Hải Sơn khẳng định trong phòng chống bệnh sốt xuất huyết, không lực lượng nào có thể đơn độc giải quyết mà cần triển khai đồng bộ. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò điều phối và hoạch định chính sách; cộng đồng là tuyến đầu trong việc chủ động phát hiện, điều trị bệnh sớm và xử lý ổ dịch nhỏ bằng các phương pháp kiểm soát véc-tơ ngay tại hộ gia đình, đặc biệt trong những vùng có nguy cơ cao. Chỉ khi các lực lượng có liên quan cùng hành động một cách chủ động, thống nhất và bền bỉ thì chiến lược kiểm soát dịch mới thực sự phát huy hiệu quả lâu dài. Đây là một loạt các giải pháp, để cùng hướng đến mục tiêu không còn ca tử vong do sốt xuất huyết Dengue vào năm 2030 của WHO.
Phó giáo sư Đỗ Duy Cường - Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay, bệnh sốt xuất huyết hiện nay có nhiều thay đổi do yếu tố thời tiết cực đoan và đô thị hóa, tuy nhiên, sự chủ quan của người dân về mức độ nguy hiểm của bệnh cũng là vấn đề đáng lo ngại.
Theo Phó giáo sư Đỗ Duy Cường chia sẻ, nhiều người dân vẫn khá chủ quan, nghĩ rằng sốt xuất huyết Dengue chỉ nguy hiểm khi sốt cao hoặc xuất huyết, từ đó trì hoãn việc kiểm tra, điều trị tại bệnh viện, nhưng trên thực tế tiểu cầu hạ rất thấp mới xuất huyết. Có những trường hợp không có triệu chứng rõ ràng, đến viện muộn khi đã sốc, suy đa tạng - giai đoạn có thể dẫn đến tử vong. Nếu được phát hiện và điều trị sớm, bệnh hoàn toàn có thể cứu chữa. Hiện nay, tiêm chủng có thể được xem là biện pháp phòng bệnh chủ động mới đã được ứng dụng để đáp ứng với tính chất phức tạp của các dịch bệnh.
Phó giáo sư Phạm Quang Thái - Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm (Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương) cho rằng, để phòng chống bệnh sốt xuất huyết, bên cạnh cách tiếp cận quen thuộc là “phát hiện-phản ứng”, Việt Nam cần chuyển dịch sang mô hình “dự báo-phòng ngừa” để bắt kịp với sự thay đổi về chu kỳ và địa bàn dịch. Khi dịch không còn theo mùa và có thể bùng phát bất cứ lúc nào, trong bất cứ thời điểm nào trong năm, việc đầu tư vào hệ thống giám sát chủ động, phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm là yếu tố then chốt giúp kiểm soát dịch một cách hiệu quả và bền vững. Đây là một bài toán tổng thể về các biện pháp phòng chống chủ động bao gồm, kiểm soát muỗi và hạn chế lây nhiễm cộng đồng, tiếp đến là kiểm soát véc-tơ và tăng cường miễn dịch - chủ động tiêm chủng.
Để giảm thiểu tử vong và kiểm soát dịch hiệu quả, các chuyên gia nhấn mạnh cần một chiến lược tổng thể, trong đó gồm: Kiểm soát véc-tơ, giám sát dịch tễ, cảnh báo sớm, truyền thông thay đổi hành vi và tăng cường năng lực hệ thống y tế.
