Tình trạng sạt lở do khai thác cát diễn ra trong nhiều năm trở lại đây. Năm nay do mưa lũ quá lớn khiến cho nhiều diện tích đất nông nghiệp của người dân bị cuốn xuống dòng sông Mã. Nhiều diện tích đất nông nghiệp bị sạt lở ở các thôn Tiên Lăng, Đồi Vàng, Tường Yên, Đồi Chông, Vân Trai, Quan Bằng, Eo Lê…Đặc biệt tình trạng sạt lở rất ngiêm trọng tại thôn Quan Phác, hàng nghìn khối đất bị dòng sông Mã nuốt chửng.
Theo chân ông Phạm Đức Thiện - Trưởng thôn Quan Phác, xã Cẩm Vân, dẫn chúng tôi đi men theo con đường ngoằn ngoèo, lầy lội, xắn quần lội ra đến khu vực bờ sông Mã. Nơi mà bị sạt lở nghiêm trọng, với hàng nghìn khối đất nông nghiệp mầu mỡ của người dân bị dòng sông Mã cuốn trôi.
Ông Thiện chỉ tay vào điểm sạt lở ở thôn Quan Phác thở dài cho biết: Khu vực này là đất canh tác của người dân trồng ngô, khoai, mía…Nay bị sạt lở ăn sâu vào 60m đến 70m, sạt lở đứng thành. Toàn khu vực này có diện tích 12 héc ta, nay bị sạt lở còn khoảng 10 héc ta. Sạt lở này có từ lâu, nhưng trước kia thì sạt lở ít. Từ khi nhà nước cấp phép mấy mỏ cát, họ khai thác rầm rộ dẫn đến tình trạng sạt lở rất nhiều và trở nên nghiêm trọng hơn.
 Tại thôn Quan Phác xã Cẩm Vân bị sạt lở đứng thành. |
Đặc biệt mỏ cát số 47 của Công ty Thành Tín thuộc xã Cẩm Tân, Họ làm đường giữa dòng sông, chắn nước lại, điều chỉnh làm thay đổi dòng chảy làm cho nước ở phía thượng lưu đổ về chảy sang bên này là khu vực thôn Quan Phác đối diện với mỏ cát số 47 nên xảy ra tình trạng sạt lở. Nếu nhà nước tiếp tục cấp phép cho mấy mỏ cát trên địa bàn thì người dân nơi đây lo lắng sẽ bị sạt lở hết không còn đất mà canh tác, ông Thiện cho biết thêm.
Có mặt tại đây phóng viên ghi nhận tình trạng sạt lở đúng như bà con phản ánh. Tình trạng sạt lở rất nghiêm trọng dọc 2 bờ sông Mã đoạn chảy qua địa bàn xã Cẩm Vân và Cẩm Tân. Tại thôn Quan Phác xã Cẩm Vân bị sạt lở đứng thành cao từ 3 đến 4m, ăn sâu vào khoảng vài chục mét, cuốn theo nhiều diện tích đất trồng ngô, khoai, mía của bà con.
 Mỏ cát số 47 tập kết cát giữa dòng sông điều chỉnh làm thay đổi dòng chảy gây nên sạt lở. |
Theo người dân cho biết: Nguyên nhân xảy ra sạt lở đất canh tác là do khai thác cát trước kia và trận mưa lũ vừa qua. Họ khai thác cát làm thay đổi dòng chảy gây nên xói lở, ăn sâu vào diện tích đất nông nghiệp. Mỏ cát số 47 họ còn tập kết cát giữa dòng sông làm điều chỉnh dòng chảy, tạo nên bên lở, bên bồi giữa hai bên bờ sông. Trước kia vùng đất này rộng lắm, đất lại mầu mỡ, trồng ngô, khoai, mía rất xanh tốt, nhưng nay bị sạt lở đất gần hết. Chúng tôi nhìn thấy rau mầu bị dòng sông cuốn trôi mà chỉ biết nuốt nước mắt đứng nhìn.
Nguyên nhân gây nên sạt lở, phần lớn là do khai thác cát của các mỏ số 45, 46, 47. Với trận lũ vừa qua tình trạng sạt lở càng trở nên thê thảm hơn, hàng nghìn khối đất sản xuất nông nghiệp được người dân trồng rau mầu xanh tốt bị dòng sông Mã cuốn trôi.
 Diện tích đất trồng ngô, khoai, mía của người dân bị cuốn trôi theo dòng nước. |
Trao đổi với phóng viên Báo Tài nguyên & Môi trường điện tử, ông Nguyễn Văn Khôi, Phó chủ tịch UBND xã Cẩm Vân cho biết: Địa bàn xã Cẩm Vân có chiều dài dọc bờ sông Mã khoảng gần 7km. Có nhiều điểm bị sạt lở bờ sông, Xã Cẩm Vân có 2 mỏ cát số 45 và 46 nay đã hết hạn quyền khai thác.
Khu vực thôn Quan Phác bị sạt lở rất nhiều, sạt lở vào diện tích đất sản xuất của người dân, đây là đất cơ bản được giao lâu dài cho người dân trồng mía, ngô…Sạt lở có nhiều nguyên nhân do mưa lũ, nhưng trong đó có ảnh hưởng do khai thác cát. Trận lũ vừa qua gây thiệt hại rất nhiều cho người dân xã Cẩm Vân, nhiều diện tích đất trồng ngô bị ngập trắng, có những điểm sạt lở vào gần sát nhà dân, sạt lở làm hư hỏng 1 trạm bơm không có khả năng hoạt động được nữa. Chúng tôi mong nhà nước hỗ trợ kinh phí kè sông để giữ đất cho dân.
Tình trạng sạt lở dọc bờ sông Mã càng trở nên nghiêm trọng, hàng nghìn mét đất tiếp tục bị cuốn trôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh nhai của người dân. Nếu các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa tiếp tục cấp phép mỏ cát số 45, 46, 47 trên địa bàn huyện Cẩm Thủy thì chỉ trong thời gian ngắn nữa đất canh tác của người dân sẽ mất trắng hoàn toàn.
Theo Báo Tài Nguyên và Môi Trường
