Cao nguyên đá Đồng Văn được nhất trí kiến nghị gia hạn danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO

Ngày 3/11, tại trụ sở Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) ở thủ đô Paris (Pháp), Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đã nhất trí tuyệt đối trao “Thẻ xanh” - mức đánh giá cao nhất trong quy trình tái thẩm định định kỳ - đối với Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang.

Kết quả này đồng nghĩa với việc Hội đồng kiến nghị gia hạn danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO thêm 4 năm, đánh dấu lần thứ tư liên tiếp địa danh này vượt qua quy trình tái thẩm định.

Quyết định trên được đưa ra tại Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, diễn ra từ ngày 2-4/11/2026.

Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong bảo tồn các giá trị di sản địa chất, thiên nhiên và văn hóa, đồng thời gắn công tác bảo tồn với phát triển du lịch bền vững và cải thiện sinh kế cho người dân địa phương.

Phát biểu tại kỳ họp, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh bày tỏ vui mừng trước sự đồng thuận tuyệt đối của các thành viên Hội đồng.

Đại sứ nhấn mạnh kết quả này thể hiện sự ghi nhận quốc tế đối với những nỗ lực bền bỉ của các địa phương, các ngành liên quan và cộng đồng dân cư trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản Cao nguyên đá Đồng Văn, cũng như thúc đẩy du lịch bền vững, tạo sinh kế và việc làm, đặc biệt cho đồng bào các dân tộc thiểu số.

Theo Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh, việc tiếp tục được đề nghị gia hạn danh hiệu không chỉ khẳng định những thành tựu đã đạt được, mà còn ghi nhận cam kết của địa phương trong thời gian tới về bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững. Kết quả này cũng góp phần nâng cao tầm vóc, vị thế và năng lực cạnh tranh quốc tế của du lịch tỉnh Tuyên Quang, đồng thời củng cố vị trí của địa phương trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Đánh giá về quá trình tái thẩm định, bà Sophie Justice, Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, Giám đốc Công viên địa chất toàn cầu Chablais (Pháp), cho biết Hội đồng ghi nhận những tiến bộ đáng kể mà các công viên địa chất tại Việt Nam đạt được trong những năm gần đây.

Riêng đối với Cao nguyên đá Đồng Văn, bà đánh giá cao chất lượng công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đặc biệt là sự tham gia của cộng đồng địa phương, việc quan tâm đến đa dạng ngôn ngữ và các yếu tố văn hóa bản địa.

Theo bà Sophie Justice, chính những yếu tố này đã tạo nên điểm khác biệt và sức thuyết phục cho hồ sơ của Cao nguyên đá Đồng Văn.

Bà khuyến nghị địa phương tiếp tục duy trì nỗ lực trên các lĩnh vực giáo dục, phát triển bền vững, du lịch và quản lý di sản, bởi đây là những công việc lâu dài, đòi hỏi sự tham gia thường xuyên của các cấp chính quyền và cộng đồng.

Cùng quan điểm, bà Sarah Gamble, thành viên Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, nhận định Cao nguyên đá Đồng Văn sở hữu cảnh quan đặc biệt xuất sắc, đồng thời có đội ngũ quản lý tâm huyết và hoạt động hiệu quả.

Bà đặc biệt ấn tượng với những nỗ lực thu hút sự tham gia của người dân, hỗ trợ cộng đồng phát triển sinh kế, nâng cao kỹ năng và mở rộng các hoạt động kinh doanh.

Bà Sarah Gamble cho rằng Việt Nam cần tiếp tục tăng cường kết nối với Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, thúc đẩy hợp tác với Ủy ban Quốc gia UNESCO, các trường đại học và các đối tác trong khu vực. Việc tích cực tham gia các diễn đàn, hội nghị quốc tế để giới thiệu mô hình và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn sẽ giúp Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, mà còn đóng góp nhiều hơn cho mạng lưới toàn cầu.

Ở góc độ chuyên môn, Tiến sỹ Trịnh Hải Sơn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Chủ tịch Tiểu ban chuyên môn về Công viên địa chất toàn cầu Việt Nam, cho biết việc được tiếp tục công nhận lần thứ tư có ý nghĩa quan trọng đối với địa phương, nhất là trong việc tiếp tục tạo động lực phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân trên Cao nguyên đá Đồng Văn.

Theo Tiến sỹ Trịnh Hải Sơn, trong 5 khuyến nghị được đưa ra tại đợt tái đánh giá trước, Việt Nam đã hoàn thành 3 khuyến nghị và đang tiếp tục triển khai 2 khuyến nghị còn lại. Việt Nam cam kết hoàn thành những nội dung này, đồng thời nghiêm túc thực hiện các khuyến nghị mới của Hội đồng.

Những kết quả tích cực được ghi nhận trong đợt đánh giá lần này bao gồm sự phát triển của cộng đồng bản địa, hệ thống hạ tầng ngày càng được cải thiện, việc phát huy văn hóa truyền thống và triển khai chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm).

Đáng chú ý, ông Kristof Vandenberghe, Trưởng bộ phận Khoa học Trái đất và Công viên địa chất của UNESCO, đánh giá Cao nguyên đá Đồng Văn là một trong những ví dụ tiêu biểu về cách tiếp cận hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế-xã hội.

Theo ông, mục tiêu của Chương trình Công viên địa chất toàn cầu UNESCO là bảo vệ các giá trị tự nhiên, đồng thời tạo điều kiện để cộng đồng địa phương tham gia và trực tiếp hưởng lợi từ các hoạt động phát triển.

Ông Kristof Vandenberghe nhấn mạnh: “Cao nguyên đá Đồng Văn là một ví dụ rất xuất sắc khi người dân địa phương hoàn toàn cam kết đồng hành với công viên. Cộng đồng hiểu được tầm quan trọng của công tác bảo tồn, chủ động bảo vệ và tự hào về những giá trị đó.” Đây cũng là một trong những lý do quan trọng giúp công viên tiếp tục được đề nghị gia hạn danh hiệu trong 4 năm tới.

Theo đại diện UNESCO, giá trị của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu không chỉ nằm ở việc kết nối các địa danh được công nhận mà còn ở khả năng chia sẻ kinh nghiệm, giải quyết những thách thức chung và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Vì vậy, Cao nguyên đá Đồng Văn cần chủ động hơn trong việc trao đổi kinh nghiệm với các công viên địa chất khác, giới thiệu những cách làm tốt và tăng cường hợp tác quốc tế.

Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO xem xét tổng cộng 13 hồ sơ đề nghị công nhận mới, 61 hồ sơ đề nghị gia hạn danh hiệu và 4 hồ sơ đề nghị điều chỉnh ranh giới.

Các ý kiến và khuyến nghị của Hội đồng sẽ là cơ sở để Hội đồng Chấp hành UNESCO xem xét, chính thức phê duyệt theo quy trình tại kỳ họp dự kiến vào tháng 4/2027.

Việc Cao nguyên đá Đồng Văn được nhất trí trao “Thẻ xanh” tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình kết hợp bảo tồn di sản với phát triển cộng đồng. Tuy nhiên, danh hiệu quốc tế cũng đặt ra yêu cầu duy trì thường xuyên các tiêu chuẩn về bảo tồn, quản lý và phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, việc phát huy vai trò chủ thể của người dân, bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc, nâng cao chất lượng du lịch và tăng cường kết nối quốc tế sẽ là những yếu tố quan trọng để Cao nguyên đá Đồng Văn tiếp tục khẳng định vị thế trong Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO.