Là một biên tập viên, phóng viên và chuyên gia kỳ cựu, Tim Marshall đã tự mình trải nghiệm và nghiên cứu những cuộc xung đột tại khắp các khu vực nóng trên thế giới. Trong cuốn “Những tù nhân của địa lý”, ông đưa ra luận điểm chủ đạo rằng vận mệnh của các quốc gia được tạo ra và chi phối bởi địa lý của họ.
Với “Những tù nhân của địa lý”, Tim Marshall phân tích mười khu vực đặc biệt trên thế giới từ Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Trung Đông đến Bắc Cực để cho thấy con người dù đã có khả năng vươn ra vũ trụ thì “một thế kỷ nữa kể từ bây giờ, nhân loại vẫn sẽ là những tù nhân của địa lý”.
Dù là một cường quốc, một khu vực bất ổn hay một vùng xa xôi băng giá thì vị trí giới hạn trong đường biên giới luôn là một bài toán khó, một thử thách hầu như không thể vượt qua và là nỗi ám ảnh của tất cả các nguyên thủ quốc gia. Các quyết định đưa ra từ những người đứng đầu nhà nước đôi khi không có đúng và sai, mấu chốt nằm ở chỗ quyền lợi quốc gia có được bảo vệ hay không.
Những suy ngẫm, nghiên cứu và lý giải cốt lõi về địa chính trị toàn cầu trong “Những tù nhân của địa lý” đã nhận về những thành công vang dội. Chỉ riêng tại Anh, cuốn sách đã bán được hơn 250.000 bản, và đứng trong bảng xếp hạng những quyển sách bán chạy nhất của The New York Times, Sunday Times. “Những tù nhân của địa lý” đã được dịch ra hơn 22 thứ tiếng và giúp Tim Marshall nhận về nhiều giải thưởng. Giới phê bình nhận xét đây là một trong những tác phẩm hay nhất về địa chính trị.
Nếu tầm nhìn của Tim Marshall ở “Những tù nhân của địa lý” bao quát toàn bộ vùng lãnh thổ của các quốc gia thì đến Chia rẽ, góc nhìn ấy được thu lại gần hơn, mang tính thời sự hơn: trong nhà tù địa lý đó, loài người đang không ngừng tách biệt nhau ra bởi những đường đứt gãy đáng sợ và những chia rẽ sâu sắc hơn.
 | |
|
Trong cuốn sách này, bạn đọc sẽ thấy rất nhiều hình ảnh về những bức tường bê tông, tường sắt lạnh lẽo đầy căng thẳng khắp xuất hiện khắp nơi trên thế giới. Marshall nhận định việc mở rộng tự do giữa các nước đang dần bị thay thế bởi “não trạng pháo đài”. Bằng chứng cho thấy, các quốc gia từ Trung Quốc, Ấn Độ, Israel, Palestine đến Mỹ và Anh đều đang phản ứng mạnh mẽ với toàn cầu hoá. Tất cả phải đối mặt với thách thức từ làn sóng di cư bất hợp pháp; xung đột tôn giáo; xói mòn văn hóa bản địa; mối đe dọa từ khủng bố… và cách nhanh nhất để duy trì ý thức về bản sắc dân tộc chính là dựng lên hàng dặm các bức tường.
Theo Marshall, mỗi bức tường đều tồn tại ở hai dạng, hữu hình và vô hình. Bức tường hữu hình được dựng lên để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, để ngăn chặn khủng bố và kiểm soát nhân khẩu học. Nhưng những bức tường hữu hình này được bắt nguồn từ chính tâm trí của con người, chúng ở đó để phản chiếu những bất đồng trong tâm thức và tư duy. Tức con người vẫn đang tự chia rẽ nhau bằng xung đột sắc tộc, tôn giáo, tư tưởng chính trị, v.v.
Những bức tường hữu hình có thể phá bỏ đi nhanh như khi chúng được xây nên, nhưng để dỡ bỏ bức tường ý niệm “ta và chúng nó” thì lại không hề dễ dàng. Chính vì thế, khi nghiên cứu về những bức tường, Marshall đã sáng suốt chỉ ra rằng ta không chỉ đánh giá chúng như “cái gì” mà còn phải nhận diện được phần cốt lõi “tại sao” sâu bên trong.
Về đường biên giới gây tranh cãi giữa Hoa Kỳ - Mexico, tác giả cho rằng bức tường mà Trump muốn dựng lên tại đây là một biểu tượng mạnh mẽ cho thấy sự chia rẽ có sức mạnh thúc đẩy cỗ máy chính trị bởi nó đại diện cho một thời điểm cụ thể trong lịch sử Hoa Kỳ. Đây không chỉ là một bức tường vật chất mà nó chính là nỗ lực của Trump xoay quanh ý tưởng “chia tách người Mỹ với người không phải Mỹ”.
Từ đó cường quốc này có thể định nghĩa xem nước Mỹ là gì và nên làm gì trước sự chia rẽ dần lớn hơn của những vấn nạn như: phân biệt chủng tộc, sự đa dạng trong đức tin tôn giáo, những đụng đột gay gắt của các đảng phái. Dù không xuất hiện trên thực tế, kế hoạch này đã phần nào hoàn thành nhiệm vụ của nó khi đánh vào nỗi sợ của các dân tộc khác và góp phần làm an lòng các cử tri của Trump. Ít nhất ý tưởng về bức tường khiến những ai “muốn có hành động” cảm thấy rằng đã có hành động.
Marshall đặt ra vấn đề về những rạn nứt trong lòng Liên minh châu Âu. Dù biểu tượng tối thượng của sự chia rẽ về chính trị ở châu Âu - Bức tường Berlin - đã sụp đổ hơn ba mươi năm, niềm hy vọng về chủ nghĩa quốc tế và cảm giác thống nhất lại ngày càng mờ nhạt đi. EU đã không được chuẩn bị để đối phó với cuộc khủng hoảng nhập cư, khác biệt văn hoá giữa Đông - Tây Âu, sự trỗi dậy của Nga, và chủ nghĩa khủng bố. Vậy nên cùng lúc đường biên giới từ Baltic đến Địa Trung Hải được siết chặt và ngày càng nhiều bức tường chắc chắn trở thành một phần của châu Âu, mối quan hệ giữa các nước thành viên và những lý tưởng cơ bản của EU lại đang bị lung lay hơn bao giờ hết.
Marshall đã viết một cách thẳng thắn về những vấn đề nan giải của mỗi quốc gia và sự chia rẽ trên toàn thế giới. Mặc dù những bức tường đại diện cho những bất đồng mà rõ ràng là con người rất khó vượt qua, ông vẫn giữ lại niềm hy vọng tích cực trước tình hình này. Bởi con người bình đẳng với nhau và lịch sử thì chứa đựng vô số khả năng. Trước sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc, vẫn có triển vọng lịch sử sẽ lại xoay hướng về phía đoàn kết và thống nhất.
Tim Marshall là chuyên gia hàng đầu về các vấn đề đối ngoại với hơn 30 năm kinh nghiệm. Ông là biên tập viên ngoại giao của Sky News, và trước đó đã làm việc cho đài BBC và đài LBC / IRN. Ông đã báo cáo từ 40 quốc gia và đưa tin về các cuộc xung đột ở Croatia, Bosnia, Macedonia, Kosovo, Afghanistan, Iraq, Lebanon, Syria và Israel. Ông còn là người sáng lập và biên tập viên của trang web về các vấn đề thời sự: thewhatandthewhy.com
Tim Marshall có sáu cuốn sách và cả sáu đều là những tác phẩm bán chạy. Hai trong số đó đã được Nhã Nam phát hành là “Những tù nhân địa lý” và “Chia rẽ: Tại sao chúng ta đang sống trong thời đại của những bức tường”.
