Những vòng hoa tang sai mục đích
Hoa tang từ lâu là biểu tượng của sự thành kính, thương tiếc và sẻ chia, nhưng đáng buồn là hiện nay, không ít người gửi hoa tang cho thần tượng hay công ty quản lý của họ. Hành động này bắt nguồn từ cộng đồng người hâm mộ Hàn Quốc, và đang lưu truyền sang các quốc gia lân cận, trong đó có Việt Nam.
Quay lại tháng 10/2024, thời điểm SM Entertainment công bố sự quay trở lại của thành viên Seunghan với nhóm nhạc RIIZE, trụ sở công ty đã bị bao quanh bởi 1.000 vòng hoa tang cùng các xe tải biểu tình. Hay khi tổ chức đội tuyển Liên minh Huyền thoại (LMHT) T1 có những quyết định nhân sự trái ý người hâm mộ vào năm 2019, họ sẵn sàng gửi những vòng hoa với nội dung ác ý như “Đội tuyển LMHT chuyên nghiệp đã qua đời” hay “SKT T1 (2012-2019)" (pv: Đội tuyển SKT T1, năm thành lập 2012, năm kết thúc 2019).
 |
Vòng hoa được đặt trước toà nhà của T1. Ảnh: Reddit. |
Những vòng hoa tang bắt đầu được người Hàn Quốc dùng như một cách biểu tình vào năm 2006, sau khi cư dân tại phía Bắc tỉnh Chungcheong bất bình trước các chính sách của chính quyền sở tại. Đến nay, vòng hoa tang được sử dụng như “một công cụ chết người” - theo như Park Jae-hyung, cựu thành viên nhóm nhạc Day6, chia sẻ.
“Những vòng hoa thật kinh khủng," nam nghệ sĩ trải lòng trên nền tảng mạng xã hội X: "Tôi từng là nạn nhân gánh chịu những đau khổ mà vòng hoa tang mang lại. Không biết chuyện gì có thể xảy ra nếu những vòng hoa đó được gửi đến những nghệ sĩ trẻ với tâm lý chưa vững”.
 |
Bài đăng của Park Jae-hyung. Ảnh: Chụp màn hình |
Ở Việt Nam, những vòng hoa đầu tiên được người hâm mộ gửi vào tháng 3 vừa qua, nhằm bày tỏ sự bức xúc với thiếu sót trong buổi fanmeeting của nam nghệ sĩ Neko Le. Những vòng hoa có nội dung chủ yếu xoay quanh việc đấu tranh đòi quyền lợi cho người tham dự. Tuy không chứa đựng những từ ngữ công kích cá nhân, nhưng việc xuất hiện những vòng hoa tại Việt Nam đặt ra vấn đề về chuẩn mực trong văn hoá thần tượng.
 |
Bài đăng Threads gây xôn xao trên mạng xã hội. Ảnh: Chụp màn hình |
Người hâm mộ còn ngang nhiên đăng tải việc làm của mình lên mạng xã hội, coi đó như một thành tựu đáng tự hào. Bài đăng nhanh chóng tạo ra những luồng bình luận trái chiều, nhưng đa phần là lên án hành vi của người đăng tải, chịu sự phản ánh của các cơ quan báo chí - truyền thông Việt Nam.
"Làm ơn đừng dùng hoa tang gửi trước của công ty để bày tỏ ý kiến đòi quyền lợi. Không một ai còn sống đáng bị nhận hoa tang", một tài khoản chia sẻ.
Không chỉ đến từ người hâm mộ
Ở Hàn Quốc, nơi khởi nguồn của "phong trào" gửi hoa tang, chính quyền gặp rất nhiều khó khăn trong việc quản lý hành vi này. “Vì không mang tính chất nguy hiểm, vòng hoa không dễ để thu hồi nếu không vi phạm trật tự công cộng vì chúng là tài sản cá nhân. Những vòng hoa được người bán giao trực tiếp đến khách hàng, nên quá trình truy vết rất khó khăn và tốn thời gian”, một cảnh sát Hàn Quốc chia sẻ sau vụ việc của Seunghan năm 2024.
Ở Việt Nam, hành vi gửi vòng hoa đơn thuần đến thần tượng hay công ty quản lý không được xem là phạm pháp. Nếu như nội dung vòng hoa không đi kèm lời lẽ đe doạ, không bịa đặt, không tụ tập gây rối, không cản trở doanh nghiệp thì không có cơ sở pháp lý nào để kết tội. Chỉ khi xuất hiện các lời lẽ lăng mạ, sai sự thật, công kích cá nhân hay hạ uy tín tổ chức, cá nhân thì người gửi mới phải chịu trách nhiệm pháp lý.
 |
Những vòng hoa không gây hại trực tiếp, nên rất khó để xử lý. Ảnh: Milwaukee Magazine. |
Các cá nhân quá khích không phải lúc nào cũng có thể kiểm soát, đảm bảo hành động của mình không thuộc phạm trù vi phạm pháp luật. Chỉ từ hành vi "khiêng quan tài diễu phố" nhằm mục đích quảng cáo vào ngày 1/3/2025, 11 bị cáo đã phải đối mặt với tội danh gây rối trật tự công cộng. Ranh giới giữa "trò vui" và hành vi phản cảm rất mong manh, và một khi gây ảnh hưởng đến xã hội, pháp luật chắc chắn sẽ không nương tay.
Với ý nghĩa thiêng liêng của vòng hoa, những công ty, cá nhân cung cấp dịch vụ nên đặt ra những giới hạn trong quá trình làm nghề. Nếu những công ty, cá nhân sản xuất biết rõ sản phẩm của mình được làm ra với mục đích lăng mạ, tổn hại hình ảnh người khác mà vẫn tiếp tục phục vụ "thượng đế" thì rõ ràng, họ đang gián tiếp gây khủng hoảng tâm lý, thậm chí gây nhiều hệ lụy nặng nề hơn.
Trách nhiệm của việc gửi vòng hoa tang, không chỉ đến từ người hâm mộ, mà còn nằm ở những người cung cấp dịch vụ. Việc gán ghép những nội dung mang ý nghĩa tiêu cực trên hoa tang là hành vi trái với thuần phong mỹ tục Việt Nam, và những cá nhân, đơn vị sản xuất cần phải có đạo đức và ý thức hơn trong nghề nghiệp.
Du nhập văn hoá thần tượng không có sự chọn lọc
Có hai thứ đáng sợ ở văn hoá hâm mộ Hàn Quốc: gửi hoa tang và sasaeng fan, và bất ngờ cả hai đều xuất hiện tại Việt Nam. Sasaeng fan được hiểu là những người hâm mộ cực đoan, có những hành động bất hợp pháp, xâm nhập vào cuộc sống riêng tư của thần tượng một cách bất hợp pháp. Vào năm 2024, một rapper nổi tiếng ở Việt Nam đã bị người hâm mộ tặng bánh ngọt được pha với nước mắm, đe doạ sẽ bỏ thuốc xổ vào mẻ bánh sau, gây ảnh hưởng đến tâm lý và sức khoẻ của nam nghệ sĩ.
Cũng trong năm 2024, một nam nghệ sĩ bị fan nữ cưỡng hôn tại sự kiện âm nhạc đêm Halloween, cùng với vô số vụ việc nghệ sĩ bị bao vây, giành giật phụ kiện và đụng chạm vào những bộ phận nhạy cảm trên cơ thể. Những vụ việc không được để lại hậu quả quá nghiêm trọng, nhưng là những dấu hiệu cần phải được để tâm của việc hình thành văn hoá thần tượng không lành mạnh.
Có thể thấy những hành động quá khích của người hâm mộ đối với nghệ sĩ hầu hết xuất phát từ tình yêu cực đoan và tâm lý cảm thấy bị “phản bội” khi tình cảm của mình không được đáp lại một cách xứng đáng. Nhưng dù người hâm mộ có cảm thấy bức xúc, yêu hay ghét thần tượng đến nhường nào, thì vẫn cần phải đặt ra giới hạn cho cảm xúc.
Với sự nở rộ của ngành giải trí và âm nhạc, người hâm mộ giờ đây không chỉ thần tượng các nghệ sĩ Hàn Quốc, các ngôi sao ngoại quốc mà còn phát triển làn sóng “đu idol quốc nội”. Văn hoá thần tượng từng bị lên án gay gắt tại Việt Nam trong khoảng thời gian trước; tuy nhiên, chúng đang dần được công nhận bởi xã hội và phát triển với tốc độ nhanh chưa từng thấy. Muốn xây dựng một cộng đồng hâm mộ vững chắc, văn minh và lành mạnh, những người hâm mộ không chỉ ủng hộ nghệ sĩ bằng tiền bạc, mà còn phải tôn trọng mối quan hệ giữa bản thân và thần tượng, phân biệt rõ ràng giữa đời sống nghệ thuật và cuộc sống bình thường của nghệ sĩ.
