Báo cáo cho thấy đây là đợt suy giảm lớn thứ ba của thị trường nghệ thuật toàn cầu trong 15 năm qua, chỉ sau cuộc suy thoái năm 2009 (- 36%) và đại dịch COVID-19 năm 2020 (- 22%), và tương đương với mức giảm 12% ghi nhận vào năm 2012.
Sự sụt giảm doanh số của các tác phẩm nghệ thuật được ghi nhận tại hầu hết các khu vực trên toàn cầu, trong đó Trung Quốc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với mức giảm 33%. Doanh số tại Mỹ — thị trường nghệ thuật lớn nhất thế giới — giảm 9%, trong khi Pháp và Ý cùng ghi nhận mức giảm 10%, và Hàn Quốc giảm 15%. “Bất chấp những thách thức liên quan đến Brexit”, theo báo cáo chỉ ra, doanh số tại Anh giảm nhẹ hơn với mức 5% và giúp nước này giữ vị trí thị trường nghệ thuật lớn thứ hai toàn cầu.
Theo báo cáo, các yếu tố dẫn đến sự suy giảm trong năm 2024 nhìn chung khá tương đồng với năm 2023, khi tổng doanh số giảm 4%, chủ yếu nằm ở phân khúc giá cao nhất, với nguyên do “căng thẳng địa chính trị kéo dài, áp lực kinh tế và sự thay đổi trong hành vi mua sắm”.
Phân khúc nghệ thuật đương đại từng tăng trưởng mạnh trong những năm trước đã chịu tác động nặng nề, với doanh số đấu giá giảm 36% - xuống còn 1,4 tỷ USD — mức thấp nhất kể từ năm 2018. Trong bối cảnh thị trường chuyển hướng về những tên tuổi quen thuộc, bà McAndrew ghi nhận xu hướng né tránh rủi ro ngày càng rõ rệt từ phía người mua.
“Nhiều nhà môi giới nghệ thuật chia sẻ rằng khách hàng giờ đây thiếu đi sự tò mò”, bà nói. “Trước đây, họ từng phải cạnh tranh với các nhà sưu tập để có được tác phẩm ngay tại xưởng vẽ của nghệ sĩ. Giờ thì ai cũng chỉ muốn mua tác phẩm của những nghệ sĩ có tên tuổi. Nhu cầu đối với những tác phẩm mới lạ gần như không còn”. Báo cáo cũng cho biết các phòng tranh ngày càng phụ thuộc vào ba nghệ sĩ bán chạy nhất của mình do “người sưu tập có xu hướng chọn lọc hơn trong quyết định mua hàng”.
Tuy nhiên, dù giá trị giao dịch giảm, khối lượng giao dịch lại tăng 3%, phản ánh những hoạt động sôi nổi hơn ở phân khúc có mức giá dưới 50.000 USD.
 |
Theo báo cáo, các nhà đấu giá trong năm qua ghi nhận giá trị bán ra giảm 20%, trong khi số lượng giao dịch chỉ giảm 4%. Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận tại các phòng tranh, cho thấy sự xuất hiện của một “hệ sinh thái” cân bằng hơn: các đại lý có doanh thu thấp nhất — ở ngưỡng dưới 250.000 USD — ghi nhận mức tăng trưởng doanh số cao nhất với 17%, trong khi nhóm có doanh thu trên 10 triệu USD lại giảm 9%.
Tuy nhiên, những bước tiến nhỏ này bị lu mờ bởi sự sụt giảm mạnh về lợi nhuận trên toàn bộ thị trường nghệ thuật và đồ cổ nói chung, khi chi phí vận hành — từ vận chuyển đến thuê mặt bằng — đều gia tăng đáng kể.
Một điểm tích cực khác được nêu trong báo cáo là doanh số bán tác phẩm của các nữ nghệ sĩ trên thị trường sơ cấp đã tăng 3% so với cùng kỳ năm trước.
Mặc dù những biến động tương tự vốn xảy ra khá thường xuyên, báo cáo cũng chỉ ra rằng trong suốt thập kỷ qua, thị trường nghệ thuật vẫn chật vật để đạt lại đỉnh cao từng thiết lập vào năm 2014 — bất chấp sự gia tăng đáng kể về mức độ giàu có của tầng lớp sưu tập hiện nay, đặc biệt là giới tỷ phú.
Khi đưa ra nhận xét về tương lai của thị trường nghệ thuật, một nhà môi giới được trích dẫn trong báo cáo nhận định: “Các nhà sưu tập trẻ hiện nay không còn mua tranh. Với sự thoái trào của làn sóng nghệ thuật đương đại, thị trường đang phụ thuộc nhiều vào các khách hàng lớn tuổi, những người ưa chuộng nghệ thuật Đương đại và Hậu chiến… nhưng phần lớn trong số họ đã ở độ tuổi 60-70, vì vậy tôi lo lắng không biết diện mạo của thị trường nghệ thuật sẽ ra sao trong vòng 10 năm tới”.
“Ngược lại, chúng ta cũng biết hiện tại còn một lượng lớn khách hàng có tiềm lực tài chính nhưng chưa từng có kinh nghiệm mua bán các tác phẩm nghệ thuật, và thách thức đặt ra cho các nhà môi giới là làm cách nào để tiếp cận nhóm khách hàng tiềm năng này, thay vì chỉ tập trung vào cộng đồng sưu tập hiện có”.
