Hà Nội là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên. Sau gần hai tháng triển khai, các địa phương đã cơ bản hoàn thành việc sắp xếp đầu mối quản lý, tiếp tục hoàn thiện mạng lưới trường, lớp trước ngày 30/8 để vận hành từ năm học 2026-2027.
Không chỉ là cuộc tái cấu trúc hệ thống trường học với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đây còn được kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản trong tư duy quản trị giáo dục, hướng tới tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng quản lý và phát huy hiệu quả các nguồn lực.
Xây dựng nền quản trị giáo dục hiện đại
Theo nhận định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời gian vừa qua, các tỉnh, thành phố đã chủ động thực hiện chủ trương tinh gọn đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập và đạt được những kết quả tích cực.
Tuy nhiên qua tổng hợp, đánh giá báo cáo từ địa phương, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận thấy nhiều trường còn có quy mô nhỏ, manh mún, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số của đơn vị hành chính mới...
Triển khai hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong Kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường chuyên biệt công lập, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã đặt ra những mục tiêu cụ thể, trong đó có mục tiêu phù hợp với chủ trương chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Bắt đầu từ trung tuần tháng 7, các xã, phường của Hà Nội đã triển khai phương án sắp xếp mạng lưới trường học, tái cấu trúc hệ thống cơ sở giáo dục phổ thông công lập với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Không chỉ thay đổi về tên trường, mà quy mô tổ chức cũng thay đổi. Một hiệu trưởng sẽ quản lý nhiều điểm trường với số lượng giáo viên đông hơn, số học sinh nhiều hơn.
Đây chính là bước cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập gắn với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; kế thừa quan điểm xuyên suốt của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong đó lấy chất lượng giáo dục, người học và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm trung tâm của quá trình phát triển.
Ở cấp xã, phường, thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố đã chủ động xây dựng phương án phù hợp với điều kiện thực tiễn, nhằm cơ cấu lại hệ thống giáo dục theo hướng khoa học, hiện đại, phát huy tối đa nguồn lực, nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Cửa Nam (Hà Nội) Trịnh Ngọc Trâm, mô hình "trường học đa cơ sở" được phường chủ động lựa chọn để thực hiện từ năm học 2026-2027. Phương án này vừa giúp tinh gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở vật chất, vừa bảo đảm nguyên tắc "không làm xáo trộn điểm học", giữ vững tâm lý cho học sinh và phụ huynh.
“Với một đầu mối quản lý chung, các nhà trường có điều kiện xây dựng kế hoạch giáo dục đồng bộ, triển khai hiệu quả các hoạt động chuyên môn, tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng liên thông, thống nhất công tác kiểm tra, đánh giá, bồi dưỡng đội ngũ và chia sẻ kinh nghiệm giữa các điểm trường”, bà Trịnh Ngọc Trâm chia sẻ.
Theo sắp xếp của phường Cửa Nam, 9 trường công lập sẽ sáp nhập, rút gọn còn 4 trường, đồng thời giữ nguyên 1 trường mầm non chất lượng cao hoạt động theo mô hình riêng. Ủy ban nhân dân phường đã ban hành các quyết định về tổ chức bộ máy, công tác cán bộ và triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị cho năm học mới.
Sau khi sắp xếp, các trường sẽ chính thức đi vào hoạt động theo mô hình mới, bảo đảm không làm gián đoạn việc dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh, đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ sở vật chất, kiện toàn tổ chức và ổn định hoạt động trong năm học 2026-2027.
Còn tại xã Xuân Mai (Hà Nội), từ 18 trường học trước đây, nay tổ chức lại còn 7 trường, gồm: 1 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 3 trường trung học cơ sở.Ông Hoàng Minh Hiến, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Mai cho biết, quá trình sắp xếp từ 18 trường xuống còn 7 trường được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và thành phố về đổi mới tổ chức bộ máy, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả quản trị nhà trường.
Bảo đảm tối đa cơ hội học tập
Khi nghe đến hai từ "sáp nhập", nhiều phụ huynh có con trong độ tuổi đi học bày tỏ băn khoăn, lo lắng. Nhiều người cho rằng việc sắp xếp trường học đồng nghĩa với việc gộp lớp, cắt giảm giáo viên hoặc thay đổi môi trường học tập của con em mình. Tuy nhiên, thực tế việc thí điểm tại Hà Nội không phải là "gộp trường" theo nghĩa cơ học, mà là sắp xếp đầu mối quản lý nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị và sử dụng hiệu quả các nguồn lực giáo dục.
Anh Bùi Tiến Dũng (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, khi mới nghe thông tin sắp xếp trường học, gia đình cũng không khỏi băn khoăn vì lo việc thay đổi mô hình quản lý có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập của con, nhất là con anh năm học tới sẽ bắt đầu vào lớp 1 Trường Tiểu học An Hòa. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu chủ trương và được nhà trường thông tin, anh hiểu rằng việc sắp xếp chủ yếu là tổ chức lại đầu mối quản lý, còn hoạt động dạy học, chương trình, đội ngũ giáo viên và quyền lợi của học sinh vẫn được bảo đảm.
“Nếu việc sắp xếp giúp tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực và nâng cao chất lượng giáo dục thì phụ huynh hoàn toàn ủng hộ. Điều tôi yên tâm nhất là thành phố khẳng định sẽ bảo đảm quyền học tập và đủ chỗ học cho mọi học sinh, nên gia đình không còn lo lắng như trước”, anh Dũng chia sẻ.
Theo cô Nguyễn Thị Lê Huyền, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Cầu Giấy (đơn vị được thành lập sau khi sáp nhập ba trường mầm non trên địa bàn), mục tiêu của việc sắp xếp là nâng cao hiệu quả quản trị, không phải thay đổi môi trường học tập của trẻ. Vì vậy, quyền lợi học tập, chăm sóc và nuôi dưỡng của học sinh luôn được bảo đảm.
"Ngay sau khi sắp xếp, nhà trường đã rà soát toàn bộ đội ngũ, cơ sở vật chất và xây dựng phương án tổ chức phù hợp. Phụ huynh có thể yên tâm vì chương trình giáo dục, việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ và các quyền lợi của học sinh đều được bảo đảm theo quy định. Thậm chí, khi các nguồn lực được tập trung, nhà trường sẽ có điều kiện đầu tư tốt hơn cho chất lượng giáo dục”, cô Lê Huyền cho biết.
Quán triệt nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm trong toàn bộ quá trình triển khai sắp xếp để không ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và quyền lợi của học sinh, bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Cửa Nam cho biết, các điểm trường hiện có của phường được giữ ổn định, bảo đảm học sinh tiếp tục học tập tại địa điểm quen thuộc, hạn chế tối đa sự xáo trộn đối với phụ huynh và học sinh.
Đồng thời, Ủy ban nhân dân phường chỉ đạo các nhà trường rà soát, bố trí hợp lý đội ngũ giáo viên theo chuyên môn, xây dựng kế hoạch dạy học thống nhất giữa các điểm trường, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành để bảo đảm mọi hoạt động giáo dục được triển khai thông suốt ngay từ những ngày đầu năm học.
Trong công cuộc sắp xếp trường học quy mô lớn này, một trong những nguyên tắc quan trọng được thành phố Hà Nội đặt ra là tinh gọn tổ chức gắn với cơ cấu lại đội ngũ, thực hiện mục tiêu tinh gọn tối thiểu 50% đầu mối quản lý hành chính, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa và nâng mức tự chủ theo lộ trình; đồng thời bảo đảm các cơ sở giáo dục sau sắp xếp vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, ổn định, không ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh...
Chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà yêu cầu Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát, bố trí hạ tầng trường lớp phù hợp với mô hình tổ chức mới sau quá trình sắp xếp. Các đơn vị phải xác định rõ yêu cầu đối với trường trung tâm, điểm trường chính cũng như các phân hiệu để có kế hoạch cải tạo, sửa chữa, mua sắm trang thiết bị kịp thời.
Nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị nhà trường, thành phố chỉ đạo rà soát, bố trí nguồn kinh phí cho khoa học công nghệ và hạ tầng số, đồng thời thống nhất quy chuẩn lắp đặt hệ thống camera, thiết bị công nghệ phục vụ công tác quản lý điều hành theo mô hình trường học xanh, thông minh.
Với cách làm khoa học, lấy học sinh làm trung tâm và không lấy chất lượng giáo dục để đổi sự tinh gọn về tổ chức, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển từ "quản lý" sang "quản trị" giáo dục.
Thành công của việc sắp xếp sẽ không được đo bằng số đầu mối giảm đi, mà bằng chất lượng giáo dục được nâng lên, sự hài lòng của phụ huynh và học sinh, cùng một hệ thống trường học vận hành hiệu quả, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới./.
