Hai hồ chứa lớn nhất của Mỹ đang đứng trước một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử. Dữ liệu của Cục Khai hoang Mỹ (Bureau of Reclamation), cơ quan liên bang chịu trách nhiệm quản lý và giám sát hệ thống sông Colorado cho thấy mực nước tại cả Lake Powell và Lake Mead đã xuống mức thấp chưa từng có.
Theo số liệu được công bố cuối tuần qua, mực nước Lake Powell giảm xuống khoảng 1.072,8m so với mực nước biển thấp hơn mức đáy trước đó được ghi nhận vào năm 2023. Trong khi đó, Lake Mead cũng giảm xuống khoảng 316,9m. Đáng lo ngại hơn, Lake Powell hiện chỉ còn cách khoảng 9m so với ngưỡng tối thiểu để các tổ máy thủy điện tại đập Glen Canyon có thể tiếp tục phát điện. Điều này có nghĩa là nếu mực nước tiếp tục giảm mạnh, khả năng sản xuất điện và vận hành hệ thống cấp nước có thể bị ảnh hưởng.
Lake Powell và Lake Mead không phải những hồ tự nhiên thông thường. Đây là hai hồ chứa khổng lồ được hình thành nhờ các công trình đập lớn Glen Canyon Dam và Hoover Dam nhằm tích trữ nước, điều tiết dòng chảy quanh năm và sản xuất thủy điện. Cả hai đều phụ thuộc vào sông Colorado, con sông dài khoảng 2.330 km bắt nguồn từ vùng núi Rocky và chảy qua 7 bang của Mỹ trước khi tới Mexico. Sông Colorado cung cấp nước cho khoảng 40 triệu người, đồng thời hỗ trợ khoảng hơn 2,2 triệu ha đất nông nghiệp. Nguồn nước này cũng đóng vai trò quan trọng đối với khoảng 30 cộng đồng bộ tộc bản địa, các hệ sinh thái và hoạt động kinh tế trong khu vực.
Nông nghiệp là một trong những ngành tiêu thụ nước lớn nhất. Theo Bureau of Reclamation, khoảng 70% lượng nước của sông Colorado được sử dụng cho nông nghiệp. Vì vậy, bất kỳ sự suy giảm kéo dài nào của dòng sông đều có thể tác động trực tiếp tới sản xuất lương thực, giá nông sản và sinh kế của hàng triệu người.
Cuộc khủng hoảng nước ở lưu vực sông Colorado đã kéo dài nhiều năm. Hạn hán dai dẳng, lượng tuyết mùa đông thấp và nhiệt độ tăng cao khiến lượng nước bổ sung cho các hồ chứa ngày càng ít. Bureau of Reclamation cho biết vào tháng 4/2026, lượng nước tích trữ trong toàn hệ thống sông Colorado chỉ còn khoảng 36% công suất. Cơ quan này đồng thời cảnh báo lưu vực đang chịu tác động của lượng tuyết mùa đông thấp nhất từng được ghi nhận, kết hợp với đợt nóng kỷ lục trong tháng 3.
Các nhà khoa học và cơ quan quản lý xem đây không chỉ là một chu kỳ hạn hán thông thường. Biến đổi khí hậu đang làm nhiệt độ tăng, thúc đẩy quá trình bốc hơi và khiến lượng nước từ tuyết tan chảy xuống sông thấp hơn. Tình trạng này diễn ra trong khi nhu cầu sử dụng nước của các đô thị và ngành nông nghiệp vẫn rất lớn. Bureau of Reclamation từng cảnh báo rằng hạn hán kéo dài kết hợp với biến đổi khí hậu đã góp phần đưa Lake Powell và Lake Mead xuống những mức thấp lịch sử.
Cuộc khủng hoảng hiện nay còn có một khía cạnh đặc biệt phức tạp: bảy bang phụ thuộc vào sông Colorado chưa thể thống nhất cách phân chia nguồn nước trong tương lai. Bảy bang gồm Arizona, California, Colorado, Nevada, New Mexico, Utah và Wyoming. Ngoài ra, Mỹ còn có nghĩa vụ cung cấp một phần nước sông Colorado cho Mexico theo hiệp định năm 1944. Trong nhiều năm, các bang đã tranh luận về việc ai phải cắt giảm lượng nước sử dụng khi dòng sông không còn đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của tất cả các bên. Sự khác biệt đặc biệt rõ giữa nhóm bang hạ lưu gồm California, Arizona và Nevada với nhóm thượng lưu gồm Colorado, Utah, Wyoming và New Mexico. Các bang hạ lưu cho rằng cần có sự chia sẻ trách nhiệm rộng hơn, trong khi các bang thượng lưu phản đối việc áp đặt những mức cắt giảm bắt buộc mà họ cho rằng không phản ánh đúng điều kiện sử dụng nước của mình.
Do các bang không đạt được thỏa thuận, chính quyền liên bang Mỹ đã phải đóng vai trò trọng tài. Cuối tháng 7/2026, chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa ra một kế hoạch quản lý nguồn nước trong 10 năm, nhằm đối phó với tình trạng hạn hán và bảo vệ hệ thống hồ chứa. Theo kế hoạch được đề xuất, California, Arizona và Nevada có thể phải cắt giảm tổng lượng nước sử dụng tới khoảng 3 triệu acre-feet mỗi năm, tương đương khoảng 3,7 tỷ m khối. Con số này tương đương lượng nước của khoảng 1,5 triệu bể bơi Olympic mỗi năm. Đáng chú ý, kế hoạch đặt phần lớn gánh nặng cắt giảm lên ba bang hạ lưu, trong khi không yêu cầu những mức cắt giảm tương tự đối với Colorado, Utah, Wyoming và New Mexico. Chính sự bất cân xứng này đang gây tranh cãi gay gắt.
Arizona đã phản đối kế hoạch của chính quyền liên bang và cho rằng các biện pháp cắt giảm như vậy là không thể chấp nhận được. Bang này thậm chí đã dành hàng triệu USD để chuẩn bị cho khả năng xảy ra các vụ kiện liên quan đến quyền sử dụng nước. Nếu các bang không đạt được thỏa thuận, cuộc tranh chấp có thể chuyển từ bàn đàm phán sang tòa án, một kịch bản có nguy cơ kéo dài nhiều năm và khiến việc quản lý nguồn nước trở nên phức tạp hơn. Trong khi đó, Bureau of Reclamation đang phải tìm cách bảo vệ cả hai hồ chứa lớn. Cơ quan này cho biết hạn hán kéo dài và lượng tuyết thấp kỷ lục đã tạo ra những rủi ro ngày càng lớn đối với cả nguồn cung cấp nước lẫn cơ sở hạ tầng thủy điện phục vụ hơn 40 triệu người.
Việc Lake Powell và Lake Mead chạm đáy kỷ lục là dấu hiệu rõ ràng cho thấy bài toán nước ở miền Tây nước Mỹ đang bước sang một giai đoạn mới. Đây không đơn thuần là câu chuyện về hai hồ chứa đang cạn nước. Đằng sau những con số về mực nước là câu hỏi lớn hơn: miền Tây nước Mỹ sẽ phân chia một nguồn tài nguyên ngày càng khan hiếm như thế nào?
Sông Colorado phải đồng thời đáp ứng nhu cầu của các thành phố đang phát triển, những vùng nông nghiệp rộng lớn, các cộng đồng bản địa, ngành năng lượng, hệ sinh thái và nghĩa vụ cung cấp nước cho Mexico. Bureau of Reclamation hiện đang xây dựng các quy định vận hành mới cho hệ thống sông Colorado sau năm 2026, bởi các quy định hiện hành sắp hết hiệu lực. Cơ quan này cho biết quyết định về cách vận hành hệ thống sau năm 2026 phải được đưa ra trước ngày 1/10/2026, thời điểm bắt đầu năm thủy văn mới.
Trong ngắn hạn, các biện pháp điều tiết có thể giúp ngăn Lake Powell và Lake Mead giảm xuống những ngưỡng nguy hiểm hơn. Nhưng về dài hạn, bài toán khó hơn nhiều: lượng nước cung cấp cho lưu vực đang giảm trong khi nhu cầu vẫn ở mức cao. Nếu hạn hán kéo dài và nhiệt độ tiếp tục tăng, các bang phụ thuộc vào sông Colorado sẽ phải lựa chọn giữa những phương án khó khăn: giảm tiêu thụ nước, thay đổi mô hình nông nghiệp, đầu tư mạnh vào tái sử dụng và tiết kiệm nước, tìm kiếm nguồn cung mới hoặc chấp nhận những cuộc tranh chấp ngày càng gay gắt về quyền sử dụng nguồn nước.
Lake Powell và Lake Mead đang gửi đi một tín hiệu cảnh báo rõ ràng: kỷ nguyên nguồn nước dồi dào ở miền Tây nước Mỹ có thể đang dần kết thúc, và cuộc chiến phân chia nguồn nước khan hiếm sẽ trở thành một trong những thách thức lớn nhất của khu vực trong nhiều thập kỷ tới.
