Triển lãm mang tên Tiếng vọng từ bên trong sẽ khai mạc lúc 17 giờ 30 ngày 11/9 tại Huyen Art House (8 Đặng Tất, TPHCM).
Vẽ như một lời tri ân nguồn cội
Việt Phương (tên đầy đủ: Jordy Viet Phuong Givre) trở về quê mẹ Việt Nam vào tháng 5/2025 để thay đổi không gian sống lâu dài, cũng như tìm kiếm cơ hội việc làm. Trong thời gian chờ nhận việc, Việt Phương đã làm các phim tài liệu về giới họa sĩ Việt Nam, vì bản thân anh mê vẽ từ nhỏ.
Việt Phương, cho biết: “Từ thuở nhỏ, tôi đã có một sợi dây liên kết bản năng và duy nhất với hội họa. Tôi từng dành hết thời gian để vẽ mà không có mục đích cụ thể nào: khi thì trên giấy mỗi lúc rảnh rỗi, khi thì trong cuốn vở học trò ngay giữa những giờ lên lớp. Suốt thời thơ ấu, vẽ đối với tôi là một cách để trốn chạy thực tại và bước vào thế giới tưởng tượng. Nghệ thuật, nói một cách tổng thể, chẳng mấy quan trọng với tôi; điều duy nhất có ý nghĩa lúc đó là những nét vẽ nguệch ngoạc ấy. Sau này, sự chuyển dịch sang hội họa diễn ra gần như tình cờ, ngay lập tức trở thành một nhu cầu tất yếu”.
Chính từ hành trình trở về cội nguồn Việt Nam - khi đang ghi hình các họa sĩ địa phương - hội họa đã nảy sinh như một tiếng gọi thiết yếu giúp anh giải tỏa và chữa lành tâm hồn. Mang trong mình niềm xúc động sâu sắc trước mảnh đất nơi khơi dậy niềm đam mê nghệ thuật, anh quyết định ký tên Việt Phương lên các tác phẩm, theo cách hiểu là “hướng về nước Việt”; đây như là lời tri ân chân thành dành cho cội nguồn, cũng như sự tái sinh trong tâm hồn mà anh đã trải nghiệm tại nơi tìm về.
 |
Tác phẩm Banalités 180x165cm của Việt Phương. Ảnh: Cosima Belleudy |
“Tôi bắt đầu với Đỗ Đức, một họa sĩ miền Bắc Việt Nam, cũng là một người thân thiết với gia đình tôi và là người tôi vô cùng ngưỡng mộ từ nhỏ. Tôi vẫn giữ những kỷ niệm rất đẹp về khoảng thời gian ngồi vẽ bên cạnh chú Đỗ Đức trong xưởng họa khi chú đang sáng tác. Sau những ngày đồng hành cùng chú ở Hà Nội và Hà Giang, tôi trở về Sài Gòn và chính tại đây, tôi đã tình cờ gặp Bùi Chát tại triển lãm của anh ở 22 Gallery vào tháng 7/2025. Tôi có thể nói rằng đó chính là khoảnh khắc đốm lửa trong tôi được thắp sáng.
Tôi nhớ mình đã tự nhủ rằng hội họa ở Việt Nam không chỉ gói gọn trong những gì người ta nghe thấy khi sống ở Pháp, và nó hoàn toàn có thể là một phương pháp trị liệu. Trước đây, vốn không mấy hứng thú với nghệ thuật nói chung, tôi luôn nghĩ rằng những bức tranh mang danh ‘nghệ thuật’ đều nhằm truyền tải một thông điệp có tính toán nào đó đến một nhóm công chúng nhất định. Nhưng khi nhìn ngắm những tác phẩm của Bùi Chát, mọi chuyện dường như không phải như vậy”, Việt Phương nói về cơ duyên đưa anh đến với hội họa chuyên sâu hơn.
 |
Tác phẩm Le mal et le bien 175x105cm của Việt Phương. Ảnh: Cosima Belleudy |
Vào một ngày tháng 12/2025, Việt Phương bỗng dưng vẽ điên cuồng - đúng nghĩa đen - đến nay đã được hơn 200 bức. Nhà tổ chức Huyen Art House và giám tuyển Lý Đợi nhận ra nguồn năng lượng bất tận và có tính chữa lành, nên chủ động đề xuất làm triển lãm này, dù ban đầu Việt Phương không muốn làm.
Cuộc thăm dò tiềm thức qua tranh
Nhà thơ Lý Đợi làm Giám tuyển cho triển lãm này, nhận xét: “Về tâm thế, dù không hề muốn dùng từ kiểu “đao to, búa lớn”, nhưng xem tranh của Việt Phương (Jordy Việt Phương Givre) như nhìn thấy một cuộc thăm dò tiềm thức, nơi người vẽ vừa trải qua sự bất an, cô độc, vừa tìm kiếm sự hiện hữu. Ở đó, vừa có sự xóa nhòa về bản thể, vừa có nỗi sợ bị đánh mất chính mình. Các thân thể vừa bị biến dạng vì bôi xóa, vừa được tô đậm để nhìn rõ nét hơn.
Ở đó, một bóng tối như muốn bao trùm tất cả, vừa muốn tách biệt chủ thể với thế giới bên ngoài, vừa có xu hướng tạo dựng một vỏ bọc an toàn. Thế nhưng, dù cho bóng tối đầy rẫy, thì tâm trí của chủ thể cũng không chọn hướng u tối, mà tìm kiếm những lóe sáng để cựa mình và bước tới. Ở đó, sự khát khao muốn được bảo vệ, muốn được tự do đang đối lập với sự phán xét, sự ràng buộc”.
 |
Tác phẩm Venus 160x100cm của Việt Phương. Ảnh: Cosima Belleudy |
“Việt Phương thành thật phơi bày phần yếu mềm và đau đớn của mình, để tác phẩm vượt lên trên những bi kịch, bóng tối và sự méo mó, để phát ra những giai điệu của hy vọng, của an trú và sự tự do. Cuối cùng, dù tranh của Việt Phương không cố gắng vỗ về thị giác, nhưng lại khá dễ gần, vì đây cũng chính là các mâu thuẫn, các tiếng vọng thường gặp trong mỗi người”, theo Lý Đợi.
 |
Tác phẩm Voulez vous dansez avec moi 175x145cm của Việt Phương. Ảnh: Cosima Belleudy |
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường thì nhận thấy: “Có nhiều tác phẩm hội họa khiến cho người ta dừng lại bởi vẻ đẹp của màu sắc, của đường nét hay một cấu trúc thị giác được tổ chức tài hoa. Nhưng cũng có những bức tranh khiến ta dừng lại chỉ vì một lý do khó gọi tên hơn, kiểu như ta có cảm giác mình đang nghe và cảm thấy một điều gì đó. Không phải một âm thanh cụ thể, mà là một thứ âm thanh mơ hồ, vọng ra từ phía sau hình ảnh, có khi rất khẽ như một tiếng thở, có khi nghẹn lại như một lời không thể nói, và có khi bất ngờ bật lên thành tiếng kêu, thậm chí một tiếng cười có phần cay đắng. Đứng trước những tác phẩm của Việt Phương, tôi cũng có cảm giác ấy. Những gì hiện ra trên mặt toan dường như chỉ là phần nổi của một chuyển động sâu hơn đang diễn ra trong tâm trí người nghệ sĩ.
Tiếng vọng từ bên trong, vì thế, không chỉ là tên gọi của một triển lãm hội họa. Nó giống như một trạng thái tinh thần, một hành trình đi từ im lặng đến hình ảnh, từ cảm xúc đến màu sắc, từ vô thức đến một thứ ngôn ngữ mà có lẽ chỉ hội họa mới có thể nói thay”.
