Giống xoài tròn của huyện Yên Châu đã được Bộ NN&PTNT đưa vào danh mục nguồn gen cây trồng quý hiếm cần bảo tồn và phát triển. Chỉ có trồng ở vùng đất nơi đây, quả xoài mới có mùi thơm, vị ngọt khác biệt mà không vùng đất nào có.
Nắm bắt được điều đó, HTX Xuân Tiến đã đầu tư máy móc, chú trọng chế biến quả xoài để gia tăng giá trị sản phẩm cũng như thu nhập cho người dân.
Hợp tác xã Nông nghiệp Xuân Tiến được thành lập năm 2017 với 38 thành viên. Hợp tác xã hiện có 60 ha xoài; trong đó, 30 ha xoài tròn và 30 ha xoài tượng da xanh đều được cấp chứng nhận VietGAP.
Ông Quàng Văn Xuân, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Xuân Tiến cho biết, nằm trong vùng được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, có lợi cho việc xây dựng thương hiệu, do đó, Hợp tác xã luôn quan tâm, chú trọng phát triển sản phẩm xoài theo đúng quy trình được hướng dẫn, đảm bảo sản phẩm an toàn khi đến người tiêu dùng.
Năm nay, hợp tác xã được mùa xoài, dự kiến thu hoạch trên 1.000 tấn xoài lai và 300 tấn xoài tròn gốc bản địa. Giá xoài tròn năm nay tương đối cao, đầu vụ 25.000 đồng/kg xoài chín và 20.000 đồng/kg xoài xanh. Toàn huyện Yên Châu hiện có gần 300 ha xoài tròn được trồng tại các xã Chiềng Pằn, Viêng Lán, Sặp Vạt; sản lượng năm nay ước đạt trên 1.560 tấn quả. Năm 2012, huyện Yên Châu được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý và hệ thống nhận diện thương hiệu xoài Sơn La.
Là thành viên của Hợp tác xã Nông nghiệp Xuân Tiến, trong những ngày này, gia đình ông Hoàng Văn Phủ ở xã Sặp Vạt đang tập trung thu hái xoài tròn bán cho khách hàng. Ông Hoàng Văn Phủ chia sẻ, gia đình có hơn 1 ha xoài tròn trồng 8 năm nay, từ khi tham gia Hợp tác xã Nông nghiệp Xuân Tiến đã được tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật trồng và chăm sóc xoài theo tiêu chuẩn VietGAP nên mặc dù năm nay thời tiết ít mưa nhưng trái xoài vẫn đạt năng suất, chất lượng cao và được nhiều thương lái đến mua. Năm nay, sản lượng xoài gia đình ông dự kiến đạt từ 10-12 tấn quả.
Cùng với giống xoài tròn địa phương, Yên Châu còn là một trong những huyện có diện tích xoài tượng da xanh lớn của tỉnh Sơn La. Toàn huyện hiện có trên 3.200 ha; trong đó, diện tích cho thu hoạch trên 2.300 ha tập trung chủ yếu ở các xã Chiềng Hặc, Tú Nang, Chiềng Pằn, Sặp Vạt, Chiềng Sàng; sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP diện tích 207,8 ha; cấp, quản lý đối với 24 mã số vùng trồng xoài phục vụ nhu cầu xuất khẩu với diện tích 384,3 ha đủ điều kiện vào các thị trường như Australia, Anh, Trung Quốc…
Nhờ chăm sóc tốt và phù hợp với thổ nhưỡng địa phương nên trái xoài tượng da xanh quả to, đồng đều được các doanh nghiệp thu mua xuất khẩu đánh giá chất lượng cao. Xoài tượng da xanh hiện có giá bán dao động từ 3.000-10.000 đồng/kg.
Là địa phương có diện tích xoài lớn của huyện Yên Châu, xã Chiềng Hặc trong những năm qua luôn vận động người dân chăm sóc xoài theo đúng tiêu chuẩn yêu cầu của đối tác và khách hàng. Cùng với đó, xã đã định hướng thị trường tiêu thụ cho người dân và các hợp tác xã để sản phẩm xoài đạt giá trị cao nhất.
Ông Hà Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc cho hay, xoài là một trong những cây trồng chủ lực của địa phương. Toàn xã hiện có hơn 600 ha; trong đó, diện tích xoài được cấp mã số vùng trồng hơn 50 ha để xuất khẩu sang các thị trường. Sản lượng xoài trên địa bàn xã hàng năm đạt khoảng 4.000 tấn.
