Hướng dẫn cho nhà sưu tầm: 4 phong cách đèn Tiffany đặc trưng

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Đèn Tiffany - biểu tượng của nghệ thuật trang trí đầu thế kỷ 20 - không chỉ là vật chiếu sáng mà còn là kiệt tác thủ công với giá trị sưu tầm cao. Với bốn phong cách đặc trưng: Hoa lá, Hình học, Damascene và Lily, đèn Tiffany thể hiện sự tinh xảo trong từng chi tiết thiết kế và kỹ thuật chế tác kính màu độc đáo của Louis Comfort Tiffany.

Louis Comfort Tiffany thành lập “Tiffany Glass Company” vào năm 1885, sau đó đổi tên thành “Tiffany Glass and Decorating Company” vào năm 1892, và đến năm 1900 trở thành “Tiffany Studios.” Thời kỳ đỉnh cao, xưởng sản xuất này có hơn 300 nhân công bao gồm nhà thiết kế, nghệ sĩ, thợ thổi thủy tinh và nhiều thợ thủ công khác.

Những chiếc đèn Tiffany đầu tiên được sản xuất thương mại khoảng năm 1898, dù trước đó đã có một số mẫu trưng bày tại Hội chợ Thế giới ở Chicago năm 1893.

Cũng trong năm 1898, công ty phát hành một tập quảng cáo mang tên Tiffany Favrile Glass Lamps, tất cả đều là đèn sử dụng nhiên liệu, rất ít còn tồn tại đến ngày nay. Cuối năm đó, xưởng thủy tinh của Tiffany bắt đầu sản xuất đèn điện. Việc sử dụng điện giúp loại bỏ bình nhiên liệu cồng kềnh, cho phép tạo ra phần chân đèn (đế đèn) thanh mảnh hơn như mẫu đèn Favrile Lily Light nổi tiếng. Đến năm sau, Tiffany bắt đầu sản xuất mạnh các chao đèn kính màu ghép (leaded glass).

Phần lớn các chao đèn kính màu tại Tiffany Studios được chế tác theo phương pháp tương tự như làm kính màu trong nhà thờ. Đầu tiên là hoàn thiện bản vẽ chi tiết, đôi khi cần nhiều bản để thể hiện đầy đủ độ phức tạp. Sau đó là bản màu dạng quạt để thể hiện hình khối 3D thành 2D. Bản thiết kế được chuyển lên khuôn gỗ, rồi cắt khuôn đồng thau cho từng mảnh kính. Kính được chọn bởi những người thợ chuyên biệt (đa phần là phụ nữ vì Tiffany tin rằng họ có khả năng cảm màu sắc tốt hơn). Mỗi mảnh kính sau khi cắt được quấn viền đồng mỏng rồi hàn lại với nhau trên khuôn gỗ, tạo ra các đường viền “chì” đặc trưng.

Khi độ phổ biến tăng, nhiều thiết kế đèn Tiffany được sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, khách hàng vẫn có thể đặt làm theo yêu cầu, tuy tốn thời gian và chi phí cao hơn. Các chụp đèn kính màu ghép có thể dạng nón (coned) hoặc vòm (domed), viền trên và dưới thường được gia cố bằng vòng đồng chắc chắn. Một số thiết kế phá cách có viền dưới bất đối xứng như mẫu Dragonfly hay Wisteria, đòi hỏi kỹ thuật cao để đảm bảo độ bền. Phần đỉnh chụp cũng có thể thay đổi, như dùng họa tiết filigree hoặc các nhánh cây kim loại thay cho vòng đồng truyền thống. Các chi tiết này vừa có tác dụng trang trí vừa tạo hiệu ứng đổ bóng độc đáo, như trong mẫu Poppy hay Dragonfly.

Macklowe Gallery tập trung nghiên cứu và giới thiệu chủ yếu bốn dòng sản phẩm đặc trưng: Hoa – Hình học – Damascene – Lily.

1. Hoa (Floral)

Nhóm “Hoa” là sự kết hợp giữa thiết kế hình học và họa tiết hoa lá. Thường là chao đèn hình cầu, nền hình học có họa tiết hoa, dây leo và lá cây. Những loài hoa Tiffany ưa chuộng bao gồm: tulip, mẫu đơn, hoa mộc lan, anh túc, thủy tiên, hoa sen cạn và hoa nghệ tây. Nhóm này được chia thành: Các mẫu rải đều hoa hoặc lá trên nền hình học; và các mẫu có “đai hoa” bao quanh phần thân chao đèn (gọi là belted floral shades).

Hướng dẫn cho nhà sưu tầm: 4 phong cách đèn Tiffany đặc trưng ảnh 1

2. Hình học (Geometric)

Nhóm “Hình học” là những chụp đèn có thiết kế đơn giản nhất, sử dụng các hình cơ bản như vuông, tam giác, chữ nhật, oval. Khác với nhóm Damascene, nhóm này dùng các miếng kính đúc, cắt theo khuôn, viền đồng và hàn lại. Các đường hàn được phủ lớp đồng có lớp gỉ (patina) để đồng bộ màu sắc. Có hai kiểu chính: Chao đèn từ vài mảnh kính lớn như mẫu “Gạch mai rùa” nổi tiếng; và loại chao đèn từ rất nhiều mảnh kính nhỏ ghép lại.

  • Hướng dẫn cho nhà sưu tầm: 4 phong cách đèn Tiffany đặc trưng ảnh 2

3. Damascene

Từ năm 1895, Tiffany Studios bắt đầu bán các chao đèn thủy tinh thổi, được gọi là Damascene do lớp trang trí ánh kim dạng sóng, hay còn gọi là kính Dychroide.

Arthur J. Nash, giám đốc sản xuất tại Tiffany Furnaces, đã sáng tạo ra kỹ thuật này: phủ lớp oxit kim loại để tạo hiệu ứng ánh kim, sau đó mới thổi thành hình. Một số chao đèn còn được “chải” đều trong quá trình nóng chảy để tạo hiệu ứng sóng cuối cùng.

Hướng dẫn cho nhà sưu tầm: 4 phong cách đèn Tiffany đặc trưng ảnh 3
“Damascene” là tên gọi một nhóm chao đèn bằng kính thổi (blown glass) có họa tiết ánh kim lượn sóng, còn được gọi là kính "Dychroide" — do ứng dụng kỹ thuật tráng oxit kim loại để tạo độ ánh ngũ sắc (iridescent) rất đặc trưng.

4. Lily

Dòng “Lily” nổi bật bởi chao đèn hình bông hoa rủ xuống, ánh sáng tỏa ấm áp về phía sàn nhà. Dòng này thường kết hợp hai loài hoa yêu thích của Tiffany: hoa loa kèn nước (pond lily) và hoa bìm bìm (morning glory). Chao đèn thường mang hình dạng hoa bìm bìm, được Tiffany vẽ màu nước nhiều lần vì ông yêu thích màu sắc rực rỡ và hình dáng kèn trumpet của loài hoa này. Chân đèn thường lấy cảm hứng từ vườn lily tại Laurelton Hall – dinh thự của Tiffany ở Long Island – nơi ông trồng loài lily màu đầu tiên trên thế giới (Latour-Marliac Lily), cũng chính là cảm hứng cho loạt tranh nổi tiếng về hoa súng của danh họa Claude Monet.

Hướng dẫn cho nhà sưu tầm: 4 phong cách đèn Tiffany đặc trưng ảnh 4
Theo Macklowe Gallery
Người Trung Quốc đón sóng vàng hạ nhiệt
Người Trung Quốc đón sóng vàng hạ nhiệt
(Ngày Nay) - Giá vàng giảm kéo theo lượng khách lớn nườm nượp đổ về chợ Shuibei vốn là trung tâm sản xuất và kinh doanh trang sức vàng tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, miền Nam Trung Quốc.
Chiến dịch vận động bầu cử tại Mỹ bước vào giai đoạn nước rút
Chiến dịch vận động bầu cử tại Mỹ bước vào giai đoạn nước rút
(Ngày Nay) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 25/10 đã tới thành phố Port Huron, bang Michigan, để vận động cử tri ủng hộ ứng cử viên Thượng viện của đảng Cộng hòa Mike Rogers, trong nỗ lực củng cố vị thế của đảng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tới. Chia sẻ Chia sẻ qua Facebook Chia sẻ qua Twitter Chia sẻ qua Email
Thượng tọa Sekiguchi - Chùa Keifukuji Trưởng phái đoàn Nhật Bản, Hội Phật giáo Saitama và các hành giả Shugendo cử hành nghi thức cầu bình an cho các phật tử. Ảnh: Đại Nghĩa/TTXVN
Lễ hội giao lưu văn hóa Phật giáo Việt Nam - Nhật Bản 2026
(Ngày Nay) - Trong hai ngày 24 - 25/10, tại Khu du lịch quốc gia Tam Chúc (Ninh Bình), Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Giáo hội Phật giáo tỉnh Ninh Bình, chùa Tam Chúc tổ chức Lễ hội giao lưu văn hóa Phật giáo Việt Nam - Nhật Bản 2026 với chủ đề "Lời nguyện vượt qua biên giới".
Ông Nguyễn Xuân Ái Quốc nhận quyết định bổ nhiệm và hoa chúc mừng từ ông Loic Faussier - Tổng giám đốc SACOMBANK
SACOMBANK bổ nhiệm ông Nguyễn Xuân Ái Quốc giữ chức Phó Tổng giám đốc
(Ngày Nay) - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (SACOMBANK) vừa công bố và trao quyết định bổ nhiệm ông Nguyễn Xuân Ái Quốc giữ chức vụ Phó Tổng giám đốc. Việc bổ sung nhân sự lãnh đạo giàu kinh nghiệm vào Ban điều hành được kỳ vọng sẽ giúp SACOMBANK nâng cao năng lực phục vụ khách hàng, thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh gắn với quản trị rủi ro hiệu quả.
Lãnh đạo Tập đoàn CEO đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.
CEO GROUP đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất nhân kỷ niệm 25 năm thành lập
(Ngày Nay) - Tập đoàn CEO (CEO GROUP) long trọng tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất và kỷ niệm 25 năm thành lập (26/10/2001 – 26/10/2026). Đây là dấu mốc đặc biệt trong hành trình một phần tư thế kỷ xây dựng, phát triển và đóng góp của doanh nghiệp, đồng thời mở ra chặng đường mới hướng tới Khát vọng 2045.
Hội chợ Di sản 2026: Khi ánh sáng kết nối quá khứ và hiện tại
Hội chợ Di sản 2026: Khi ánh sáng kết nối quá khứ và hiện tại
(Ngày Nay) - Với chủ đề “Thắp sáng di sản”, Hội chợ Di sản Quốc tế 2026 tại Pháp giới thiệu những sáng tạo kết hợp kỹ thuật thủ công lâu đời với công nghệ hiện đại. Sự kiện không chỉ tôn vinh giá trị nghệ thuật truyền thống mà còn mở ra những hướng tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.
Cảm xúc vỡ òa của các cầu thủ Brighton khi gieo sầu cho nhà ĐKVĐ Arsenal.
Hàng loạt trụ cột ra đi, vì sao Brighton vẫn sở hữu hàng công "khủng" nhất Ngoại hạng Anh?
(Ngày Nay) - Khép lại 7 vòng đấu đầu tiên của giải Ngoại hạng Anh mùa 2026/27, Brighton tiếp tục khẳng định vị thế "ngựa ô" khi chễm chệ ở vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng, đồng thời vươn lên trở thành đội ghi nhiều bàn nhất giải với 23 pha lập công. Thành tích ấn tượng này đến ngay sau một mùa hè chuyển nhượng đầy biến động, khi sân Amex phải chia tay hàng loạt cái tên chủ chốt.