Sau khi các trận mưa lũ đi qua, nhiều người dân tại Tây Âu bắt đầu nhặt nhạnh những gì còn sót lại trong đống hoang tàn, nhiều người vẫn tự hỏi làm thế nào thảm kịch chết chóc lại xảy đến nhanh như vậy.
Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Copernicus cho biết họ đã gửi hơn 25 cảnh báo cho các khu vực lưu vực sông Rhine và sông Maas thông qua Hệ thống Nhận biết Lũ lụt Châu Âu (EFAS), trước khi đợt mưa lớn đổ ập xuống.
Nhiều thị trấn cho biết họ đã nhận được cảnh báo quá sớm, khiến người dân mất cảnh giác. Câu hỏi đang được đặt ra là liệu chuỗi liên lạc từ các cơ quan giám sát đến các khu vực có hoạt động hay không.
 |
Lũ lụt tàn phá thị trấn Pepinster của Bỉ. Ảnh: CNN |
Ông Jeff Da Costa, nhà nghiên cứu tiến sĩ về khí tượng thủy văn tại Đại học Reading, (Vương quốc Anh) cho biết: “Rõ ràng đã có một sự đứt gãy nghiêm trọng trong hệ thống liên lạc, điều này đã phải trả giá bằng sinh mạng của con người".
Vị chuyên gia đã chỉ ra khoảng cách giữa các cảnh báo mà các nhà khoa học đưa ra và hành động thực sự của chính quyền địa phương.
Tại nhiều nơi bị ảnh hưởng nặng nề, người dân bị choáng ngợp bởi tốc độ và sự hung dữ của dòng nước lũ.
Ở Đức, khi một cuộc bầu cử đang đến gần, thảm họa lũ lụt đã nhanh chóng bị chính trị hóa, và các quan chức đang chuyển hướng đổ lỗi cho đối phương.
Tại thung lũng Ahr, một khu vực bị ngập lụt đặc biệt nghiêm trọng ở miền tây nước Đức, các quan chức cấp cao cho rằng các cảnh báo đã được đưa ra trước thảm họa, nhưng nhiều người dân đã tỏ ra chủ quan vì họ chưa trải qua đợt mưa lũ nghiêm trọng nào.
Một số người đã đưa gia đình di tản đến nơi an toàn, trong khi không ít người khác nghĩ rằng họ sẽ an toàn trên tầng hai, nhưng cuối cùng lại phải trú ẩn trên mái nhà.
 |
Một cây cầu bắc qua sông Ahr (Đức) bị nước lũ phá hủy. Ảnh: CNN |
Một trong những thị trấn bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Schuld, một thị trấn đẹp như tranh vẽ ở bang Rhineland-Palatinate của Đức.
Thị trưởng Helmut Lussi cho biết trận lũ hoàn toàn không thể đoán trước được, thị trấn Schuld mới chỉ trải qua hai trận lũ dữ dội trước đó, vào các năm 1790 và 1910.
"Tôi nghĩ rằng hệ thống chống lũ sẽ không giúp ích được gì vì trận lũ này hoàn toàn không tính toán được, không ai tính được lượng nước của dòng sông Ahr lớn tới vậy", ông Lussi phát biểu trước báo giới.
Trong khi đó, chuyên gia Da Costa cho rằng nhận xét của vị thị trưởng cho thấy sự thiếu hiểu biết và yếu kém trong năng lực ứng phó với thảm họa.
"Quan điểm của ông ấy về khả năng dự báo lũ lụt, cả trên quy mô dài hạn và quy mô tức thời là hoàn toàn sai lầm. Điều này cho thấy một trong những khó khăn trong việc truyền đạt cảnh báo cho người dân hoặc các quan chức đó thiếu hiểu biết về rủi ro môi trường", ông Da Costa nói.
Lỗ hổng liên lạc giữa cơ quan khí tượng và giới chức địa phương cũng xuất hiện tại Bỉ. Thị trưởng của Chaudfontaine, một thị trấn thuộc tỉnh Liège, cho biết ông đã nhận được "cảnh báo màu da cam về mực nước, nhưng cần phải có cảnh báo đỏ sớm hơn".
"Những cảnh báo khi đó không thích ứng với các tình huống trong thực tế", thị trưởng Daniel Bacquelaine nói với đài truyền hình RTBF của Bỉ.
Bài học từ Hà Lan
Giống như hai nước láng giềng Bỉ và Đức, Hà Lan cũng đã trải qua đợt mưa cực lớn. Nhưng các thị trấn của nước này không hoàn toàn bị nhấn chìm và không có thiệt hại về người.
Giáo sư Jeroen Aerts, người đứng đầu bộ phận Rủi ro về Nước và Khí hậu tại Đại học Vrije ở Amsterdam, cho biết giới chức địa phương đã được chuẩn bị tốt hơn và có thể cảnh báo người dân nhanh chóng.
Hà Lan có lịch sử lâu đời về quản lý nước và thành công của nước này khi đối mặt với thảm họa lũ lụt có thể cung cấp cho châu Âu và thế giới một kế hoạch chi tiết về cách xử lý lũ lụt, đặc biệt khi biến đổi khí hậu được cho là sẽ làm cho các hiện tượng mưa cực đoan phổ biến hơn.
 |
Người dân đắp bao cát sau trận mưa lớn và lũ lụt ở tỉnh Limburg của Hà Lan. Ảnh: CNN |
Đất nước này đã chiến đấu với biển và sông trong gần một thiên niên kỷ. Ba con sông lớn ở châu Âu - Rhine, Meuse và Scheldt đều chảy qua Hà Lan, phần lớn lãnh thổ của Hà Lan nằm dưới mực nước biển, 60% đất nước đang có nguy cơ lũ lụt.
Hà Lan sở hữu một trong những cơ sở hạ tầng tốt nhất quản lý nước tốt nhất trên thế giới, bao gồm những con đập khổng lồ, các cồn cát ven biển được gia cố bằng khoảng 12 triệu m3 cát mỗi năm.
Chính phủ Hà Lan còn thành lập riêng một cơ quan quản lý nước: Tổng cục Quản lý Công trình Công cộng và Nước, cơ quan trông coi khoảng 1.500 km tuyến phòng thủ nhân tạo.
 |
Rào chắn triều cường phía đông sông Scheldt là một phần của hệ thống phòng chống lũ lụt ở Hà Lan. Ảnh: CNN |
Giáo sư Aerts cho biết vấn đề lũ lụt của Hà Lan được quản lý bởi một mạng lưới các cơ quan dân cử địa phương có chức năng duy nhất là chăm sóc mọi thứ về nước, từ lũ lụt đến nước thải.
"Đây là điểm độc đáo của chúng tôi", ông Aerts nói. "Ngoài chính phủ, chính quyền các tỉnh và thành phố, chúng tôi còn có lớp bảo vệ thứ tư: các cơ quan chỉ hoàn toàn tập trung vào quản lý nước".
