Trong đêm ngày 16 tháng 10, tên lửa Scud của Armenia đã được phóng vào thành phố lớn thứ hai của Azerbaijan, Ganja. Được tiến hành trong đêm tối, không có cảnh báo trước cho việc sơ tán, cuộc tấn công nhắm vào các ngôi nhà và các gia đình vô tội. Mười bốn thường dân mất mạng; 40 người khác bị thương nặng.
Cuộc tấn công thứ hai này đã có thể là lần thứ ba. Tuần trước, tình báo quân sự cho biết một khẩu đội tên lửa Armenia đang di chuyển đến biên giới với Azerbaijan để tấn công thành phố. Vốn cần có sự cho phép đặc biệt của Bộ Quốc phòng Armenia, cuộc tấn công đã có kế hoạch này - giống như lần trước - chỉ có thể được triển khai khi có lệnh trực tiếp từ lãnh đạo đất nước.
Không có lựa chọn nào khác ngoài việc phá hủy dàn tên lửa. Tuy nhiên, cần làm rõ khác biệt giữa một bên là việc tấn công các cơ sở quân sự và bên kia là việc cố tình nhắm vào dân thường vô tội bằng Scud tầm xa. Thành phố Ganja cách vùng Nagorno-Karabakh bị chiếm đóng của chúng tôi, cũng là nơi xảy ra giao tranh quân sự, 60 km.
Cũng có sự khác biệt giữa báo cáo về cuộc xung đột này so với bản chất thực sự của cuộc xung đột. Nhiều người gọi đây là một cuộc tranh chấp biên giới; thậm chí, như một số người mong muốn, là một cuộc chiến ủy nhiệm để tranh giành quyền lực toàn cầu. Trên thực tế, đây là một cuộc chiến trên lãnh thổ của Azerbaijan. Nó đã được kích hoạt bởi cuộc xâm lược của Armenia và sự chiếm đóng kéo dài hơn hai thập kỷ tại Nagorno-Karabakh và bảy vùng lãnh thổ xung quanh. Với việc nhắm mục tiêu nhiều lần vào Ganja, giờ đây cuộc chiến mở rộng đến lãnh thổ Azerbaijan, nơi không - và chưa bao giờ -là một khu vực xung đột.
Kể từ sau cuộc chiến tranh 1988-94 dẫn đến việc chiếm đóng bất hợp pháp 20% lãnh thổ Azerbaijan, đất nước tôi đã đàm phán gần 30 năm để giành lại hòa bình. Điều đáng thất vọng là cộng đồng quốc tế đã áp dụng một thái độ nhân nhượng với kẻ chiếm đóng bằng cách không thực thi các nguyên tắc của luật pháp quốc tế.
Sẽ không có tương lai cho một Armenia thứ hai - cái gọi là ‘Cộng hòa’ Nagorno- Karabakh - trong các vùng biên giới được quốc tế công nhận của Azerbaijan. Đây là sự thật, không phải ý kiến: Nó đã được ghi trong luật pháp quốc tế thông qua bốn nghị quyết liên tiếp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Từ Hoa Kỳ đến Nga, thậm chí cả Armenia - mọi quốc gia đều công nhận tính hợp pháp của sự toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan và vị trí không thể tách rời của Nagorno-Karabakh trong đó. Hơn nữa, Azerbaijan đã nhiều lần tuyên bố cam kết trao cho Nagorno-Karabakh quyền tự trị cao nhất có thể khi hòa bình được lập lại.
Vì vậy, với những người ly khai, không có gì để thương lượng: hãy dành thời gian đó cho tất cả những người có ước muốn gọi Nagorno-Karabakh là quê hương một cách hợp pháp - dù là người dân tộc gốc Armenia hay gần một triệu người tị nạn Azerbaijan bị trục xuất khỏi nhà của họ trong cuộc chiến 1988-94 - để tìm cách để cùng tồn tại và chung sống trên cùng một vùng đất và hòa bình như một phần không thể thiếu của Azerbaijan.
Điều này là khả thi. Azerbaijan đã có sự hòa hợp của Sunni và Shia, Do Thái và Cơ đốc giáo - của Azerbaijan, Nga, Lezgin, Avar, Talish, Georgia, Tsakhur và nhiều người khác. Khoảng 30.000 người Armenia - không bao gồm các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng - gọi Azerbaijan là quê hương. Đây không phải là một nơi của dân tộc đơn lẻ, cũng không phải là một tôn giáo duy nhất.
Tuy nhiên, ít nhất là hiện tại, chính phủ hiện tại của Armenia vẫn tiếp tục thúc đẩy chương trình nghị sự mang tính phá hoại của mình. Trong các cuộc đàm phán ngừng bắn gần đây ở Moscow, các nhà ngoại giao của họ nhấn mạnh, vào giờ thứ mười một, rằng phe ly khai nên ngồi vào bàn đàm phán trước khi bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết. Điều này đã bị Azerbaijan và chủ nhà của chúng tôi từ chối. Trong mọi trường hợp, không có lý do gì để nói chuyện với những kẻ ủy nhiệm khi những người cấp vốn của chúng đã ngồi đối diện.
Nỗ lực vào phút cuối của Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan là nhằm trì hoãn những điều bắt buộc cần diễn ra. Chúng tôi nghi ngờ đó là sự chuyển hướng từ sự thất bại trong việc điều hành của ông ở quê nhà, nơi các vụ bắt giữ các nhà lãnh đạo đối lập và các nhà báo đã tăng lên đáng kể. Trước khi xảy ra xung đột, những thách thức đang nổ ra ngày càng nhanh khi chính quyền này cố gắng thực hiện những lời hứa bầu cử của họ.
Đây là động lực của ông ta trong việc mở rộng cuộc đối đầu mà chúng ta đang chứng kiến. Giờ đây, ông Pashinyan đang tìm cách lôi kéo ở Mỹ, đặc biệt là cộng đồng người Mỹ gốc Armenia và cộng đồng gốc Armenia trên toàn thế giới để lan truyền tin tức giả tạo về một mối đe dọa đến tồn vong dân tộc; không chỉ cho nhà nước Armenia mà cho tất cả người Armenia trên thế giới.
Tuy nhiên, Azerbaijan mong muốn được chung sống với Armenia như những nước láng giềng trong hòa bình và thịnh vượng. Tất cả những rắc rối chung của chúng ta đều bắt nguồn từ cuộc xâm lược, chiếm đóng của người Armenia và việc từ chối tuân thủ điều kiện duy nhất cho hòa bình: rút quân đội của họ khỏi vùng đất của chúng tôi. Chúng ta phải học cách sống khác biệt.
Nhưng chúng ta bắt đầu từ một sự thật mà sẽ luôn đúng cho đến tận cùng: Nagorno-Karabakh là một phần của Azerbaijan. Trên cơ sở đó, chúng ta có thể kết thúc cuộc chiến này - và đi đến con đường hòa bình.
