Ngành dầu khí tái cấu trúc, hướng tới tăng trưởng bền vững

Ngày 29/10, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy tổ chức Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững”, với trọng tâm là các giải pháp thu hút đầu tư, nâng cao hiệu quả hoạt động và thích ứng với chuyển dịch năng lượng.

Phát biểu khai mạc, ông Đào Quang Bính, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký tòa soạn tạp chí Kinh tế Việt Nam, cho biết nhu cầu năng lượng gia tăng trong khi nhiều mỏ dầu khí chủ lực suy giảm sản lượng, cùng những biến động địa chính trị và yêu cầu giảm phát thải, đang đặt ra sức ép lớn đối với ngành.

Ông Đào Quang Bính, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký tòa soạn tạp chí Kinh tế Việt Nam

Theo ông Bính, ngành cần tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị. Ở thượng nguồn, ưu tiên là đẩy mạnh tìm kiếm, thăm dò tại các vùng nước sâu, xa bờ và khai thác hiệu quả các mỏ nhỏ, mỏ cận biên. Ở trung và hạ nguồn, cần đẩy nhanh các dự án khí, phát triển hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), nâng cao năng lực lọc hóa dầu và mở rộng dịch vụ kỹ thuật ra thị trường quốc tế.

Tại diễn đàn, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết Luật Dầu khí năm 2026 có năm nhóm thay đổi quan trọng, gồm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ dầu khí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội

Để chính sách đi vào thực tiễn, các đại biểu cho rằng cần sớm hoàn thiện văn bản hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án quy mô lớn, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các khâu trong chuỗi khí – điện.

Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu tái cấu trúc Petrovietnam, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên, phát triển năng lượng phát thải thấp và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng gắn với kinh tế biển.

Bà cũng đề xuất đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, bảo trì dự đoán và trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh nhằm giảm rủi ro vận hành, tối ưu hóa vòng đời tài sản.

Về phía doanh nghiệp, ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Petrovietnam, cho biết tập đoàn định hướng phát triển theo năm nhóm trọng tâm: nâng cao hiệu quả hoạt động cốt lõi, tích hợp chuỗi giá trị, phát triển trung tâm công nghiệp – năng lượng, đầu tư có chọn lọc vào năng lượng mới và thúc đẩy khoa học công nghệ.

Để thực hiện các mục tiêu này, doanh nghiệp cần chính sách minh bạch, cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý, hợp đồng bao tiêu và chính sách giá rõ ràng. Quy hoạch nguồn cung, cảng, kho, đường ống và khu công nghiệp cũng cần được kết nối đồng bộ.

Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, ngành dầu khí có thể tận dụng kinh nghiệm và hạ tầng công trình biển để phát triển điện gió ngoài khơi, nghiên cứu hydro xanh, amoniac xanh, ứng dụng công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), đồng thời giảm phát thải metan.

Định hướng chuyển đổi của Petrovietnam dựa trên ba trụ cột: năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Quá trình này đòi hỏi doanh nghiệp phát huy năng lực hiện có, lựa chọn lĩnh vực đầu tư phù hợp và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị.

Các đại biểu cũng đề cập việc phát triển tài chính xanh, thị trường tín chỉ carbon và cơ chế giá năng lượng linh hoạt theo thị trường. Những giải pháp này được kỳ vọng góp phần khơi thông nguồn lực đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.